Hörmətli oxucumuz, başlığımız əslində absurd bir sualdır. Çünki hər bir ağlı başında olan insan bilir ki, Səudiyyə Ərəbistanı Yəməni Babül-Məndəbi ABŞ və sionist dəstə adından nəzarət altında saxlamaq üçün bombalayır. Lakin ictimaiyyətimizin bir qisminin siyasi məsələlərdə olduğu kimi, bu məsələdə də ağlı müşəvvəşdir (qarışıqdır). Əlbəttə, qarışıq olar, çünki əsas media həm siyasi məsələlərdə, həm də hegemon güclərin diqtə etdiyi müharibələri manipulyasiya etməkdə olduqca mahirdir…
Hadisəni qısa və xronoloji şəkildə təhlil etməzdən əvvəl (dünyanın ən yoxsul ölkələrindən biri olan) Yəmənin coğrafi quruluşuna və dolanışıq mənbələrinə də nəzər salaq.
Yəmən torpaqlarının məhdud bir hissəsi əkinçiliyə yararlı olsa da, dağlıq bölgələrində və vadilərində müxtəlif taxıl və sitrus məhsullarının yetişdirilə bildiyi “kənd təsərrüfatına əsaslanan” bir ölkədir. Ölkə ərazisinin yalnız təxminən 17%-i əkinçiliyə yararlıdır. Məhdud torpaqlara baxmayaraq, əhalinin əksəriyyəti əkinçilik və heyvandarlıqla dolanır. Bununla yanaşı, Yəmən dünyada ən ciddi su qıtlığı yaşayan ölkələrdən biridir. Ölkə müharibələr, infrastruktur çatışmazlığı və quraqlıq səbəbindən ərzaq ehtiyacını ödəyə bilmir. Buna görə də Yəmən ərzaq idxal edən ölkədir. Digər tərəfdən, Yəməndə neft və təbii qaz ehtiyatları da mövcuddur. Yəmənin hazırda 3 milyard barel neft və 481 milyard m³ təbii qaz ehtiyatı vardır. Lakin bu imkanlardan lazımi şəkildə istifadə edilə bilmir.
Qısacası, Yəmən həm məhdud imkanları, həm məruz qaldığı blokada, embarqo və faktiki hücumlar səbəbindən özünü təmin edə bilən ölkə deyil. Xüsusilə 2015-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanı və 8 ərəb ölkəsinin hücumlarına məruz qalması səbəbindən Yəməndə ciddi aclıq və qıtlıq yaşanır. Bu müddətdə ərzaq və tibbi ləvazimat çatışmazlığı səbəbindən on minlərlə uşaq həyatını itirdi. Bir o qədər uşaq da tif və səpmə yatalaq kimi yoluxucu xəstəliklərdən öldü. Bombardmanlar nəticəsində bir çox şəhər və qəsəbədə kanalizasiya, su və elektrik şəbəkələri (infrastruktur) tamamilə çökmüş vəziyyətdədir…
Xronologiyaya qayıdacaq olsaq, Yəmənin 1900-cü illərdən başlayan çoxqatlı və mürəkkəb siyasi tarixi var.
1900-cü illərin əvvəllərində Yəmənin şimalı Osmanlı İmperiyasının nəzarətində olduğu halda, cənubunda Ədən üzərindən İngiltərənin hökmranlığı və işğalı mövcud idi. Osmanlı Yəməndə ingilislərə qarşı (1914–1918-ci illər arasında) Birinci Dünya müharibəsi dövründə faktiki olaraq döyüşərkən, igid Yəmən xalqı Osmanlı sıralarında işğalçı ingilislərə qarşı vuruşdu. (Osmanlı dağıldıqdan sonra belə 6 il boyunca paytaxta sədaqətin simvolu olan Osmanlı bayrağını dirəkdə saxladılar. Bu hadisəni təsdiqləmək üçün Google-dan soruşdum, aldığım cavab: “Bəli, tarixi baxımdan doğru məlumatdır. Osmanlı İmperiyası Birinci Dünya müharibəsindən sonra bölgədən çəkilməsinə baxmayaraq, Yəməndə Osmanlı ‘Paytaxt’ bayrağı düz 6 il boyunca dirəkdə dalğalanmağa davam etmişdir.”
Digər tərəfdən, bir də Şərif Hüseyn və Səud qəbiləsinin xəyanətinə baxaq! İngilis agenti Tomas Edvard Lourens ilə (1916–1918-ci illər arasında) əməkdaşlıq edən Şərif Hüseyn və Səud qəbiləsi Osmanlı əsgərlərinə qarşı döyüşərək bizi arxadan xəncərləmişdilər…
1960-cı illərdə Şimali Yəmən respublika olduğu halda, Cənubi Yəmən də İngiltərədən müstəqilliyini qazanaraq marksist-leninist dövlətə çevrildi. Yəmən bu dövrdə Səudiyyə Ərəbistanı və Misirin Babül-Məndəb üzərində rəqabətinə səhnə oldu…
1990-cı ildə isə bu iki Yəmən Əli Abdullah Salehin rəhbərliyi altında birləşdi. Saleh 32 il boyunca ölkəni diktatura ilə idarə etdi və 2011-ci ildəki xalq üsyanlarından sonra hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı. Yerinə Mənsur Hadi gətirildi. Mənsur Hadi xalqın tələblərini yerinə yetirmədikdə o da hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı. Daha doğrusu, Səudiyyə Ərəbistanına qaçdı. Səudiyyə Ərəbistanı onu yenidən hakimiyyətə gətirmək üçün Yəmənə hücumlar təşkil etməyə başladı. Bu hücumlar 8 il davam etdi. (Mənsur Hadi geri qayıtmaq arzusuna çatmadan 28 may 2026-cı ildə öldü.) Yəmənin göstərdiyi cavab tədbirləri və müqavimət səbəbindən Səudiyyə Ərəbistanı atəşkəs tələb etmək məcburiyyətində qaldı. Lakin hər fürsətdə yenə özü atəşkəsləri pozdu. Son hadisələrə baxdığımızda,
Ənsarullah hərəkatının Babül-Məndəbə nəzarəti ətrafında böyük bir vətəndaş müharibəsi və regional qarşıdurma yaşanır. Bir tərəfdə imperialist ölkələrə keçid vermək istəməyən Ənsarullah, digər tərəfdə ABŞ, sionist dəstə və Səudiyyə Ərəbistanına əlaltılıq edən separatçı qüvvələr. Bir tərəfdən daxili qarşıdurmalar davam edir, digər tərəfdən Səudiyyə Ərəbistanı hücumlarını davam etdirir. Bu əsnada Səudiyyə qüvvələri xeyli itki verir ki, ən son Vəliəhd Şahzadə Məhəmməd bin Salman ABŞ və İsraildən yardım istəməyə başladı. İki il əvvəli xatırlayaq. Bin Salman “Sizin adınızdan döyüşürük, mənə kömək edin” deyəndə ABŞ dərhal İngiltərə ilə birlikdə Avropa ölkələrindən bir neçəsini də öz yanına alaraq Yəmənə hücuma başlamışdı. Lakin bu hücumlarda Yəmənin igid övladları onlara hücum edən PUA, SİHA və təyyarələri bir-bir ovlamağa (vurub salmağa) başlayanda ABŞ təslim olub meydandan çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Hətta Tramp şəxsən məğlubiyyət mənasını verən bu sözləri söyləmişdi: “Bizim Yəmənə qarşı hücumlarımız başa çatmışdır, müddətsiz atəşkəs elan edirəm.” Bəli, bu, məğlubiyyət və zillətin elanı idi. Ancaq əlbəttə ki, intriqalar və pərdəarxası hiylələr davam edəcəkdi. Qısacası, ABŞ “maşa” axtarışına girərək Məhəmməd bin Salmana müsəlman ölkələrindən “dayaq” vəzifəsi görəcək təkliflər verdi. Çox keçmədən bir də gördük ki, Səudiyyə Ərəbistanı, Pakistan və Türkiyə liderləri 7 avqust 2026-cı ildə bir araya gələrək “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” adlandırdıqları bir konsorsium yaradıblar.
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında Məkkədə imzalanan bu müdafiə paktının ən mühüm xüsusiyyəti üzv ölkələrdən hər hansı birinə ediləcək hərbi hücumu bütün tərəflərə edilmiş sayan kollektiv təhlükəsizlik və çəkindirmə əməkdaşlığı olmasıdır. (Bu saziş NATO-nun manifestində qeyd olunan 5-ci maddə ilə sözbəsöz eynidir.)
Bu quruluşa zahirən baxıldıqda müsbət görünür. Hətta ictimaiyyətimizdə, “Bu struktur İslam Birliyinə gedən yolda ‘nüvə’ hökmündədir, ümid edirik ki, bu struktura ‘domino effekti’ ilə yeni qoşulmalar olar və nəticədə İslam Birliyi təsis edilər!” Bəli, bu, müsbət nəticələr gözlənilən olduqca xoşniyyətli yanaşmadır. Lakin son hadisələrə və bəzi siyasətçilərlə media trollarının açıqlamalarına baxdığımızda bu strukturun fərqli istiqamətə yönəlməyə başladığını görürük. (Və ya niyyətlərindəki əsl məcrasına yönəlir.) Baxırsınız ki, səlahiyyətli bir siyasi fiqur “Biz müqaviləyə sadiqik, lazım olanı edərik; Səudiyyə Ərəbistanının hərbi ehtiyaclarını qarşılamağa hazırıq” kimi ifadələrlə Yəmənə üstüörtülü deyil, açıq-aşkar hədə göstərir. Bu açıqlamalar ictimaiyyətimizdə narahatlığa səbəb olur. Çünki hücum edən tərəf Səudiyyə Ərəbistanı, zərərçəkən isə Yəməndir, amma Yəmən günahkar göstərilməyə çalışılır. Digər bir məsələ isə “Əqsa Tufanı” müddətində “Müqavimət Cəbhəsi”nin ən güclü dəstəkçisi olub sionist dəstəyə müharibə elan edən və atdığı raketlərlə düşmən tərəfinə çoxsaylı dağıdıcı zərbələr vuran Yəmən indi kimlərin hədəfinə çevrilir? Soruşmazlarmı, Qəzzanı yerlə-yeksan edən soyqırımçı dəstə durarkən, siz soyqırımçı dəstəyə zərbələr vuran Yəmənə hücum etməyin və Babül-Məndəbə nəzarəti ələ keçirməyin hesabını aparırsınız?! Kimin adından? Əlbəttə ki, qaniçən sionist dəstə və Epsteyn dəstəsi ABŞ adından. Xatırlayaq, Yəmən sionist dəstəyə raket atır, bu raketləri İsraildən əvvəl Səudiyyə Ərəbistanı, İordaniya və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri əngəlləməyə çalışır. Bu necə alçaq bir vəziyyətdir? Bu necə bir xəyanətdir? Bütün bunlardan sonra indi də “Yəmən Məkkəyə PUA atdı” deyə böhtanlara sarıldınız. Hücum hazırlığınızı görərkən müsəlman ictimaiyyəti qarşısında legitimlik əldə etmək üçün belə böhtan və təxribatlara əl atırsınız. Üstəlik, PUA görüntülərinin köhnə olduğu ortaya çıxdı. Lakin Türkiyədəki əsas media manşet-manşet yalan xəbərlərinə davam etdi. Yəmənə qarşı ictimaiyyətdə kin və nifrət aşılamaq üçün bir qəzet belə bir manşet atdı: “Husilərdən müqəddəs şəhərimiz Məkkəyə alçaq hücum.” Düşünək, bu yalan (asparaqas) xəbəri oxuyan vətəndaşımızın zehnində Yəmənə qarşı necə bir təsəvvür yaranacaq. Küçə müsahibəsində vətəndaşdan Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənə hücumunu soruşuruq. Verdiyi cavaba baxarsınız?: “Bizdə PKK nədirsə, Husilər də odur, Səudiyyə Ərəbistanı vurmaqda haqlıdır!” Hörmətli oxucumuz, bu cavaba nə deməli? Bax, sionist dəstə tərəfdarı olan media belə absurd, belə ağrılı təsəvvürlər yaradır…
Digər tərəfdən, mediada əks olunan başqa bir xəbərə baxdığımızda sionist dəstə tərəfdarı olan ABŞ-lı bir senatorun Türkiyə və Pakistanı Yəmənə hücuma çağırdığının şahidi oluruq. Belə ki, ABŞ-lı Respublikaçı Nümayəndələr Palatasının üzvü (senator) Co Vilson Səudiyyə qüvvələrinin Məkkə yaxınlığında Yəməndən göndərilən pilotsuz uçuş aparatını zərərsizləşdirdiklərini bildirən açıqlamadan sonra Türkiyə və Pakistanın “Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi” çərçivəsində Yəməndəki “İranın dəstəklədiyi Husilərə” qarşı Səudiyyə Ərəbistanı ilə birlikdə hərəkət etməli olduğunu söylədi.
Co Vilson həmçinin X platformasında etdiyi paylaşımda bu ifadələrdən istifadə etdi: “Yəməni işğal edən İranın kuklası olan yad Husilər indi Səudiyyə Ərəbistanındakı müsəlmanların müqəddəs məkanları Məkkəyə hücum edir.” Açıqlamaya baxarsınız? “Yad Husilər” ifadəsini işlədir. Təsəvvür yaradaraq Husiləri başqa ölkədən gəlmiş “gətirilmiş dəstələr” kimi təqdim edir və bu ifadələri əlavə edir: “Nifrət dolu Husi təcavüzünə qarşı Səudiyyə Ərəbistanındakı tərəfdaşlarımızın yanındayıq.” (Nə deyəsən? Ver qazı, ver qazı.)
Bu bəyanatlarla kifayətlənməyən Co Vilson əlavə olaraq bu təlimatları verir: “Əgər Məkkə İttifaqının həqiqətən bir mənası varsa, Türkiyə və Pakistan ‘yad Husi terrorçularını’ məhv etmək və Yəməni İrandan xilas etmək üçün Səudiyyə Ərəbistanı ilə birlikdə hərəkət etməlidir.”
Bu ifadələrdən “Məkkə İttifaqı”nın hansı məqsədə xidmət etmək üçün qurulduğunu da görmüş olduq.
Nəticə olaraq ifadə edəcək olsaq, Türkiyə və Pakistan bu məkrli oyuna gəlməməlidir. Əgər bir xeyir iş görmək istəyirlərsə, hücum edən tərəf olan Səudiyyə Ərəbistanını dayandırmalıdırlar…
