Birinci Müqəddəs Müdafiənin ildönümü həftəsində və Üçüncü Müqəddəs Müdafiənin tam ortasındayıq. Təkəbbür cəbhəsi 22 sentyabr 1980-ci ildə (31 şəhrivər 1359), İslam Respublikası quruluşunun yaradılmasından hələ cəmi bir il yarım keçdiyi bir vaxtda — halbuki hər bir ölkə köklü dəyişiklikdən sonra yeni quruluşunu möhkəmləndirmək üçün bundan daha çox zamana ehtiyac duyur — İrana hərbi hücuma başladı və yeni quruluşu devirmək naminə, kütləvi qırğın silahlarından istifadə etməmək də daxil olmaqla, bütün insani qaydaları tapdaladı.
Səddam Hüseyn müharibənin başa çatmasından illər sonra — ABŞ və onun əlaltıları üçün istifadə müddəti bitib Vaşinqtonun ikiqütblü sistemdən sonrakı nizam üzrə təlimləri üçün hədəfə çevrildiyi dövrdə — etiraf etmişdi ki, İran İnqilabının baş verməsindən dəhşətə gələn Qərb iki ölkənin imkanlarını tükəndirmək, ABŞ və İsrail rejiminin bölgədə mütləq hökmranlığına yol açmaq məqsədilə İran və İraqa səkkizillik müharibəni qəbul etdirdi. Bu, həmin dövrdə ABŞ müdafiə nazirinin müavini Donald Ramsfeldin Bağdada səfərindən sonra İraqın 18 nizami və təchiz olunmuş diviziyasını İslam Respublikası quruluşunu altı gün ərzində devirmək və İranı parçalamaq məqsədilə qərb sərhədlərimizə doğru hərəkətə gətirən şəxs tərəfindən edilmiş açıq etirafdır.
Şübhəsiz ki, 22 sentyabr 1980-ci il hücumunu yalnız vəkalət müharibəsi prizmasından qiymətləndirmək səhv olar. Çünki bu müharibədə İranla döyüşən təkcə İraq deyildi. ABŞ, Avropa, cinayətkar sionist rejimi, bölgədəki ərəb dövlətlərinin əksəriyyəti və bəzi qeyri-ərəb dövlətləri də müharibədə fəal iştirak edərək, İranın adi və hətta ən ibtidai silahlara çıxış yollarını bağlamaqla faktiki olaraq döyüş meydanında yer aldılar. İrana qarşı müharibədə iştirak edən Qərb ölkələrində yayımlanan bəzi sənədlərdə bir neçə Qərb ölkəsi tərəfindən İrana qarşı aparılan müharibədə istifadə olunan silahların miqdarının 300 min tondan çox, dəyərinin isə ən azı 96 milyard dollar olduğu bildirilir.
Müharibənin başlanmasından bir neçə həftə sonra, böyük bir inqilabdan sonrakı təbii şəraitə baxmayaraq, İranın müqavimət göstərə biləcəyi, müharibəni aşındırıcı prosesə çevirərək ona qalib gələ biləcəyi aydınlaşdıqda, beynəlxalq səviyyədə müharibənin sona çatdırılması deyil, “dayandırılması” barədə fikirlər səsləndirilməyə başladı; özü də İran ərazisinin böyük bir hissəsi hərbi işğal altında olduğu halda!
Bu şəraitdə bir ölkəyə qarşı təcavüzün araşdırılmasında ən ədalətli yol olan işğal edilmiş torpaqlardan geri çəkilmək və müharibəni başlayan tərəfin məsuliyyətinin elan edilməsi müzakirə olunmaq əvəzinə, İslam Respublikasından müharibənin dayandırılmasını qəbul etməsi və öz hüquqları üçün İraqla danışıqlar masasına oturması tələb edilirdi!
Bu sözün mənası aydın idi: Heç bir ölkənin öz torpaqlarının azad edilməsini güzəşt predmetinə çevirə bilməyəcəyi və sülh qarşılığında torpaq verə bilməyəcəyi bir şəraitdə müharibənin dayandırılması təklifi, bir tərəfdən, müharibəni başlayanların məsuliyyətini onların üzərindən götürüb müharibənin qurbanının üzərinə qoymaq üçün irəli sürülürdü. Digər tərəfdən isə bu vaxtsız təklifin məqsədi, müharibəni davam etdirərək İslami quruluşu devirmək məsələsində tərəddüdə düşdükləri zaman İranı tədricən öz ərazilərinin mühüm hissəsinin ayrılmasını qəbul edəcəyi bir prosesə salmaq, onun əlini Qərbin baltası altında saxlamaq və problemlərini həll etmək və ya yeni problemlərlə qarşılaşmamaq üçün Qərbin bölgədəki idarəçilik modelini qəbul etməli və müstəqillik arzusundan vaz keçməli olduğunu ona öyrətmək idi.
Üçüncü Müharibənin hazırkı atmosferini səkkizillik müharibənin ilk bir-iki ili ilə müqayisə etsək, reseptin eyni olduğunu görərik: İranı dayandırmaq və müstəmləkəçi siyasətlərlə asılılıq boyunduruğunu yenidən onun boynuna keçirmək cəhdi. Əlbəttə, Qərbin hazırkı problemi budur ki, İran 1980 və 1981-ci illərdəki şəraitində belə bu boyunduruğun altına girməmişdisə, indi böyük qələbələr əldə etdiyi, ABŞ ordusunun, NATO-nun və bölgədəki asılı hökumətlərin belini qırdığı bir vaxtda bunu necə qəbul edə bilər?
Uca İmam Xomeyninin müharibənin sona çatdırılması ilə bağlı qərarı qəbul edənədək sülh təkliflərinə yanaşması belə idi: Ortaya qoyulan məsələ zahiri görünüşünün əksinə olaraq sülh deyil, təcavüzə legitimlik qazandırmaqdır və bu da İrana qarşı növbəti müharibənin başlanmasına zəmin hazırlayır. İmam buyururdu:
“İrana qarşı müharibə başladılıb. Burada müharibə yolu ilə bir millətə qarşı cinayətlər törədən tərəflə barışmaqdan danışmaq, güc ehtirasına malik olan və bu güc ehtirasında cinayəti təsirli vasitə kimi legitimləşdirən ABŞ məntiqinə uyğundur; lakin yetkin bir millətin və bəşəriyyət üçün sülh istəyən, bunun tələbi olaraq da təcavüzkara qarşı müqaviməti şərt sayan İslam məntiqinə uyğun deyil.”
İmam Xomeyninin Külliyyatının (“Səhifeyi-İmam”) 18-ci cildinin 69-cu səhifəsində qeyd olunduğu kimi, müharibənin ortalarında İmam belə buyurur:
“Əgər bu alçağa fürsət verilsə, fürsət tapıb qüvvələrini möhkəmləndirdiyi gün torpağınıza əvvəlkindən daha pis hücum edər. Onlar Amerika sülhünü istəyirlər, biz isə İslami sülh istəyirik.”
İmam Xomeyninin Külliyyatının 16, 18 və 21-ci cildlərində yer alan ifadələrdən anlaşıldığı kimi, mərhum əziz İmamın məntiqi və prinsipi əsasında:
- Birincisi: Müharibə qarşıdurmanın ortasında düşmənin yaxası buraxılmayacaq, onun daha güclü şəkildə geri dönməsinə və daha ağır zərbələr vurmasına fürsət verilməyəcək şəkildə daimi olaraq sona çatdırılmalıdır.
- İkincisi: Müharibənin sonu ölkənin çəkindiricilik mərhələsinə çata bilməsi və bundan sonra öz xalqının müxtəlif işlərini yoluna qoya bilməsi üçün təcavüzkarın cəzalandırılması ilə müşayiət olunmalıdır.
- Üçüncüsü: Müharibənin sonu hücuma məruz qalan tərəfə mənəvi — qanbahası/qisas — və maddi təzminatların ödənilməsi ilə eyni vaxtda həyata keçirilməlidir.
- Dördüncüsü: Hücuma məruz qalan ölkənin suverenliyi bütün əraziləri üzərində yenidən bərpa edilməlidir.
- Beşincisi: Bütün bu məsələlər üçün etibarlı və məcburi təminatlar olmalıdır.
İmam müharibənin sona çatdırılma forması barədə prinsip etibarilə fərqli mövqeyə malik olsa və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının üzvlərini İrana qarşı təcavüzün icraçısı və ya ortağı hesab etsə, buna görə də bu şura vasitəsilə müharibənin sona çatdırılmasını lazımi etibarlılığa və təminata malik saymasa da, “ilahi vəzifə” və “məsləhətin müəyyənləşdirilməsi” adlandırdığı prinsipə əsasən müharibənin bu kanal vasitəsilə sona çatmasını qəbul etmişdir. Lakin bununla bağlı yayımladığı və haqlı olaraq “Müqavimət Mesajı” adlandırılan mesajında İslam Respublikasının öz mövqeyini qoruduğunu açıq şəkildə bildirmiş və İslam cəbhəsi ilə küfr cəbhəsi arasında heç nəyin dəyişmədiyinə əminlik vermişdir.
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, 598 saylı qətnamə BMT Təhlükəsizlik Şurasının İran-İraq müharibəsi ilə bağlı qəbul etdiyi əvvəlki yeddi qətnamədən fərqli olaraq, mərhum İmamın baxışlarının mühüm bir hissəsini özündə ehtiva edirdi. Bu maddələr bunlar idi: müharibənin daimi olaraq sona çatması, təcavüzkar qüvvələrin İranın bütün ərazilərindən çıxarılması, ölkənin ərazi bütövlüyünün qorunması və İranın uzunmüddətli hərbi çəkindiriciliyə çatması üçün zəminin hazırlanması.
1988-ci ilin avqustunda bu müharibənin başa çatmasından etibarən təxminən dörd onillik ərzində İran çəkindiricilik mühitində yaşadı. Bu dövr ərzində bölgədə çoxsaylı müharibələr və təhlükəsizlik hadisələri baş versə də, İran öz təhlükəsizliyini və sabitliyini qorumağı bacardı.
Üçüncü Müharibənin başlanğıc vəziyyəti, təcavüzü formalaşdıran cəbhə, məsələlərin ortaya qoyuluşu və İranın müqavimət məntiqi baxımından səkkizillik müharibəyə böyük bənzərlik göstərir; əlbəttə, İranın gücündə və tərəflərin müharibə aparma formasında meydana çıxan nəzərəçarpacaq fərqlər öz yerində qalmaqla.
İndi də hər iki tərəfdən sülhdən danışılır. Lakin yenə də mərhum İmamın buyurduğu və “Səhifeyi-İmam”ın 16-cı cildinin 88-ci səhifəsində yer alan həmin “Amerika sülhü” və “İslami sülh” məsələsidir. Biri İrana qarşı yeni təcavüzün mənbəyi olan yaranı açıq saxlamaq sülhüdür ki, İmam bunu “Amerika sülhü” adlandırırdı; digəri isə İmamın ifadəsi ilə İslami sülhdür.
İslami sülh; İrandan Fələstinin İordan çayının qərb sahili bölgəsinə qədər bütün müqavimət cəbhələrində müharibənin daimi olaraq sona çatması, müqavimət cəbhəsinin bütün ünsürlərinin hərbi çəkindiriciliyə çatması, İranın ərazi bütövlüyünün qorunması — bunun hazırkı təzahürü İranın Hörmüz boğazı, Fars körfəzi və Oman dənizi üzərində mütləq suverenliyinin qorunmasıdır — və təcavüzkarların cəzalandırılması ilə — bunun ən mühüm nümunəsi ABŞ hərbi bazalarının İranın min kilometr radiusundakı ərazilərdən çıxarılmasıdır — mümkündür.
Əgər mərhum İmam və ya Şəhid İmam hazırda ölkənin idarəçilik sükanı arxasında olsaydı, “şərəfli sülh” saxta adı altında düşmən təcavüzkarlar qarşısında təslimiyyətin qablaşdırılması kimi deyil, məhz bunları “İslami sülh” olaraq izləyərdilər. Necə ki, bunlar İmam Seyid Müctəba Xameneinin (damət bərəkətuh) millət adından, ilahi bir vəzifə və ölkəni daimi hərbi çəkindiriciliyə çatdırmaq məsləhəti olaraq izlədiyi məsələlər sırasındadır.
Allahın inayətləri, millət və hökumətin müqaviməti və müqavimət cəbhəsinin hərbi təşəbbüsləri ilə, düşmənin bugünkü zorakı bəyanatlarına baxmayaraq, buna boyun əyəcəyi günlər uzaqda deyil.
