BMT Baş Assambleyasında çıxış edən Prezident Ərdoğan bir daha “Dünya beşdən böyükdür” deyərək BMT Təhlükəsizlik Şurasında islahat aparılmasını tələb etdi.
Bəli, dünya beşdən böyükdür, Təhlükəsizlik Şurası da buna uyğun hala gətirilməli, Qlobal Cənub ölkələrinin təmsilçilik nisbəti artırılmalıdır. Amma bu gün müzakirə etmək istədiyim məsələ bu deyil. Yaxşı, “Dünya beşdən böyükdür”, bəs “Yaxın Şərq 1-dən böyük” deyilmi?
TRAMPIN 12 ÖLKƏ LİDERİ İLƏ GÖRÜŞÜ
ABŞ Prezidenti Donald Trampın BMT Baş Assambleyası çərçivəsində bölgənin 12 ölkəsinin — Türkiyə, Suriya, Qətər, İordaniya, İraq, Livan, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Bəhreyn, Misir, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və Oman liderləri ilə görüşü var idi.
Hakimiyyətə yaxın media görüşü daha çox Trampın Ərdoğan haqqında söylədiyi “Sərt qozdur, onunla zarafat etməyin, möhtəşəm adamdır” sözləri ilə oxucularına təqdim etdi. (Trampın Ərdoğanı tərifləməsindən “mühafizəkar təbəqələrin” məmnun olması ayrıca üzərində dayanılmalı məsələdir.)
Bu görüş hakimiyyət mətbuatından kənarda, ölkə daxilində və xaricdə sosial mediada isə bölgənin 12 ölkəsinin liderinin Trampın zala daxil olduğu zaman birlikdə ayağa qalxması üzərindən müzakirə edildi. Amma məncə, əsl müzakirə edilməli məsələ başqadır.
İSRAİL TƏKBAŞINADIRMI?
İsrail Qəzza soyqırımını təkbaşına törətdi? İsrail terror dövləti fələstinliləri təkbaşına qətlə yetirir? Əgər belədirsə, bütün İslam ölkələrinə belə ehtiyac yoxdur, sadəcə əsas ərəb dövlətlərindən bir neçəsi hərəkətə keçərək İsraili dayandıra bilər.
Bəs niyə dayandıra bilmirlər? Çünki İsrailin arxasında, yanında, sağında, solunda, hətta bəzən önündə ABŞ imperializmi var. Ərəb dövlətlərinin və İslam ölkələrinin əksəriyyəti neft dollarları, maliyyə və hətta silah sistemləri vasitəsilə ABŞ-dan asılıdır. Buna görə də İsrailin arxasında ABŞ dayandığı üçün ona qarşı hərəkətə keçə bilmirlər. Sadəcə ictimaiyyətlərini sakitləşdirmək üçün İsrailə qarşı yüksək tonda bəyanatlar verirlər.
İRƏLİ FORPOST MƏSƏLƏSİ
İsrail tək deyil, ABŞ sayəsində Qəzzada soyqırım törətdi, ABŞ sayəsində fələstinliləri qətlə yetirir, ABŞ sayəsində illərdir addım-addım genişlənir.
Buna görə də İslam ölkələrinin liderlərinin İsrailə qarşı yüksək tonda danışması, lakin yuxarıda bəhs etdiyim görüşdə ABŞ Prezidenti Trampa ehtiramlarını göstərməsi bu baxımdan problemlidir.
12 ölkədən yalnız biri-ikisi, o da “İsrailin dayanması üçün, xahiş edirik, nüfuzunuzdan istifadə edin” çağırışı edir ABŞ-a. Bu tələb ABŞ-nin İsraildən Yaxın Şərqdə bir “irəli forpost” kimi istifadə etdiyi həqiqətini nəzərdən qaçırır. ABŞ İsraili niyə dayandırsın? Əksinə, ABŞ İsrail dəyənəyi ilə Yaxın Şərqi dizayn edir.
İSRAİL NECƏ DAYANDIRILAR?
ABŞ İsraili yalnız bir şəkildə dayandırar: Əgər ərəb dövlətləri və İslam ölkələri birlikdə hərəkətə keçib ABŞ-nin bazalarını bağlamağa başlasalar, Vaşinqton Netanyahunu dərhal cilovlayar!
Məsələ əslində bu qədər sadədir. Sadədir, amma niyə tətbiq edilmir — bax, bu, sistem problemidir. Yalnız sistemdən kənara çıxaraq ABŞ-a qarşı aydın mövqe tutmaq mümkündür! Əks halda “Dünya beşdən böyükdür” deyilər, amma “Yaxın Şərq 1-dən böyükdür”, hətta ABŞ-la birlikdə hesablasaq, “Yaxın Şərq 2-dən böyükdür” demək olmaz, təəssüf ki.
BMT NÜ-YORKDAN KÖÇÜRÜLMƏLİDİR
BMT Baş Assambleyası ABŞ-nin Nyu-York şəhərində keçirilir. ABŞ hökuməti isə öz siyasətinə uyğun olaraq iştirakçılara çətinliklər yaradır. Məsələn, İran nümayəndə heyətinin bəzi üzvlərinə viza vermədilər. Amma daha önəmlisi, Fələstin Dövlətinin Prezidenti Mahmud Abbasın viza müraciətini rədd etdilər. Halbuki Abbas ötən il olduğu kimi, bu il də BMT Baş Assambleyasında çıxış etmək üçün dəvət edilmişdi. Lakin imperialist ABŞ Abbasın çıxış etməsinə imkan verməmək üçün iki ildir ona viza vermir.
Təkcə bu vəziyyət belə Nyu-Yorkun BMT Baş Assambleyasına ev sahibliyi edə biləcək bir ünvan olmaqdan çoxdan çıxdığını göstərir. Bəlkə də İsrail şəhərləri istisna olmaqla, hazırda dünyanın hər yeri Nyu-Yorkdan daha yaxşı seçimdir. Xüsusilə də Şanxay, Madrid, İstanbul kimi seçimlər olduğu halda…
Dəyərli proqram yoldaşım, istefada olan diplomat Engin Solakoğlu bu istiqamətdə sosial mediada paylaşdığım mesajdan sonra xəbərdarlıq etdi: “Onsuz da Cenevrə mövcuddur. Nizamnamə Baş Assambleyanın Cenevrədə keçirilməsinə imkan verir.”
Bəli, bu da bir seçimdir. Nəticə etibarilə BMT-ni bütövlükdə Nyu-Yorkdan çıxara bilmək yenilənən dünyanın, çoxqütblülüyün tələbidir. Bu gün olmasa da, sabah mütləq olacaq.
