Tehran Hörmüz boğazı ilə bağlı mövqeyini sərtləşdirib
İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi, general-mayor Möhsün Rzayi Hörmüz boğazının yenidən açılması və ABŞ ilə danışıqların bərpası məsələsinin Tehranın müəyyən etdiyi şərtlərdən asılı olduğunu bildirib.
Rzayi İran televiziyasına açıqlamasında Vaşinqtonun müharibədə İranı məhv etməyi planlaşdırdığını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, baş verənlər bunun əksinə olaraq İranın hərbi və siyasi mövqeyini daha da gücləndirib.
İran rəsmisi ABŞ Prezidenti Donald Trampın BMT Baş Assambleyasındakı çıxışını da sərt tənqid edib. Trampın çıxışında İrana geniş yer ayırmasının Tehranın regional və beynəlxalq əhəmiyyətinin artmasını göstərdiyini qeyd edən Rzayi, İranın mövqeyində əsaslı dəyişiklik olmadığını vurğulayıb.
“Şərtlərimiz əvvəlkindən fərqlidir”
Rzayinin sözlərinə görə, ABŞ ilə mümkün yeni diplomatik mərhələ əvvəlki danışıqlar formatının davamı olmayacaq. O bildirib ki, Vaşinqton İranın tələblərini yerinə yetirməsə, Hörmüz boğazının açılması məsələsində irəliləyiş olmayacaq.
İranın təhlükəsizlik rəsmisi Tehranın tələblərinin vasitəçi dövlətlərə çatdırıldığını da açıqlayıb. Rzayi bundan əvvəl İranın ABŞ ilə danışıqlar üçün yeddi şərt müəyyən etdiyini bildirmişdi. Açıq mənbələrdə açıqlanan əsas tələblər arasında bütün cəbhələrdə müharibənin dayandırılması, İranın dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin sərbəst buraxılması və ABŞ-nin dəniz blokadasına son qoyması yer alır.
Rzayi bildirib ki, həmin tələblər yerinə yetirilmədən danışıqların başlanması mümkün deyil. İran tərəfinin şərtləri vasitəçilər vasitəsilə Vaşinqtona çatdırdığı və ABŞ-dən cavab gözlədiyi də daha əvvəl açıqlanmışdı.
İran müharibənin genişlənməsini istəmədiyini bildirir
Rzayi Hörmüz də daxil olmaqla strateji boğazlarda yaranmış böhranın məsuliyyətini ABŞ-nin siyasətinin üzərinə qoyub. O, İranın regiondakı müharibələrin genişlənməsində maraqlı olmadığını və problemlərin dinc vasitələrlə həllinə üstünlük verdiyini bildirib.
Bununla yanaşı, Tehran ABŞ-nin bölgədə hərbi güc nümayiş etdirməsinə sərt cavab verəcəyini də bildirir.
Qonşu ölkələrə xəbərdarlıq
Rzayi region ölkələrinə müraciət edərək onların İran əleyhinə mümkün ABŞ əməliyyatlarına qoşulmamasını tələb edib. O qeyd edib ki, qonşu dövlətlər İranın hava əlaqələrinin dayandırılmasında ABŞ ilə əməkdaşlıq edərsə, onların hava limanlarının fəaliyyətinə də təhlükə yarana bilər.
İran rəsmisi ölkəsinin ABŞ-yə məxsus F-35 qırıcıları və havadan erkən xəbərdarlıq-təyyarələrini vurması barədə də açıqlamalar səsləndirib.
Tramp BMT kürsüsündən İranı hədələdi
Rzayinin açıqlaması ABŞ Prezidenti Donald Trampın sentyabrın 22-də BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasında İranla bağlı son dərəcə sərt bəyanatlar səsləndirməsindən sonra verilib.
Tramp İranla bağlı qarşısında “böyük qərar” olduğunu söyləyərək mümkün razılaşma ilə yeni hərbi eskalasiya arasında seçimdən danışıb. ABŞ Prezidenti razılaşma əldə edilməyəcəyi təqdirdə İranın “məhv edilməsi” ilə bağlı hədə də səsləndirib. Bu bəyanat beynəlxalq mətbuatda geniş işıqlandırılıb.
Tramp eyni zamanda İranın nüvə silahı əldə etməsinə imkan verməyəcəyini bir daha bəyan edib və diplomatik razılaşmanın mümkünlüyündən də danışıb. Beləliklə, Vaşinqtonun mövqeyində hərbi təhdidlərlə danışıqlara dair mesajlar paralel şəkildə yer alır.
Hörmüz boğazı əsas təzyiq vasitəsinə çevrilib
Hörmüz boğazı İranla ABŞ arasındakı qarşıdurmanın ən mühüm iqtisadi və strateji istiqamətlərindən birinə çevrilib. İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf da daha əvvəl Tehranın tələbləri yerinə yetirilmədən nə əvvəlki danışıqlar formatına qayıdılacağını, nə də Hörmüz boğazının açılması istiqamətində addım atılacağını bildirmişdi.
Boğazın statusu dünya enerji bazarları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Buradakı hərbi və siyasi gərginlik neft və qaz daşımalarına təsir göstərdiyindən İranın boğazla bağlı qərarları təkcə Tehran-Vaşinqton münasibətlərinə deyil, qlobal enerji qiymətlərinə də təsir edə bilər.
