Ukraynada Hər Raket Həyəcanının Saatlıq Qiyməti Açıqlandı

Hər saat üçün 45 milyon dollarlıq itki

Ukrayna hökuməti Rusiya hücumlarının ölkə iqtisadiyyatına yaratdığı əlavə yükü azaltmağın yollarını axtarır. İqtisadiyyat və ətraf mühit naziri Oleksandr Kravçenkonun açıqlamasına görə, raket təhlükəsi səbəbindən işçilərin sığınacaqlara göndərildiyi və müəssisələrin fəaliyyətini dayandırdığı hər saatın iqtisadi dəyəri təxminən 45 milyon dollardır.

Nazir bildirib ki, bəzi günlərdə Kiyevdə hava həyəcanı siqnalları ümumilikdə 10 saata qədər davam edə bilir. Bu zaman təhlükəsizlik qaydalarına uyğun olaraq çoxsaylı müəssisələr işçilərini sığınacaqlara göndərir.

Kravçenkonun sözlərinə görə, işçilərin istehsal sahələrindən çıxması sənaye və xidmət sektorlarında fəaliyyətin dayanmasına gətirib çıxarır. Təhlükənin uzun müddət davam etməsi isə iqtisadi itkilərin sürətlə artmasına səbəb olur.

Rusiya iqtisadi infrastrukturu daha çox hədəfə alır

Kravçenko Rusiyanın son dövrdə Ukrayna iqtisadiyyatının fəaliyyətini təmin edən infrastruktura hücumları artırdığını bildirib.

Onun sözlərinə görə, sənaye müəssisələri, anbarlar, logistika mərkəzləri və məlumat mərkəzləri hücumların hədəfinə çevrilir. Nazir bunu Ukraynanın iqtisadi imkanlarını zəiflətməyə yönəlmiş strategiya kimi qiymətləndirib.

Kiyev xüsusilə yeni nəsil reaktiv mühərrikli pilotsuz uçuş aparatlarının yaratdığı təhlükədən narahatdır. Ukrayna rəsmilərinin sözlərinə görə, bu vasitələrin sürətli təkmilləşdirilməsi hava hücumundan müdafiə sistemləri üzərində əlavə təzyiq yaradır.

İki pilləli xəbərdarlıq sistemi tətbiq olunur

Hökumət uzunmüddətli hava həyəcanlarının iqtisadi təsirini azaltmaq üçün iki pilləli xəbərdarlıq sisteminə keçib.

Yeni mexanizm təhlükənin səviyyəsinə uyğun olaraq müəssisələrin fəaliyyətini davam etdirib-etdirməyəcəyini müəyyənləşdirməyə imkan verir.

Qırmızı xəbərdarlıq raket təhlükəsinin olduğunu göstərir. Belə halda insanların dərhal sığınacaqlara getməsi tələb olunur.

Sarı xəbərdarlıq isə əsasən pilotsuz uçuş aparatları ilə bağlı təhlükə zamanı tətbiq edilir. Bu vəziyyətdə bir sıra müəssisələr fəaliyyətini davam etdirə bilir.

Müəssisələrin yarıdan çoxu işləməyə davam edir

Kravçenkonun sözlərinə görə, sarı xəbərdarlıq tətbiq olunan zaman müəssisələrin yarıdan çoxu işini dayandırmır.

Lakin aşağı səviyyəli xəbərdarlıq təhlükənin tam aradan qalxması demək deyil. Nazirin açıqlamasında Kiyevin mərkəzində yerləşən Milli Elmlər Akademiyasına reaktiv mühərrikli pilotsuz uçuş aparatının zərbə endirməsi nümunə göstərilib.

Məlumata görə, sarı xəbərdarlıq qüvvədə olduğu vaxt baş verən həmin hücum nəticəsində iki nəfər ölüb.

Bu hadisə Ukrayna hökumətinin qarşısında duran mürəkkəb seçimi göstərir: bir tərəfdən insanların təhlükəsizliyi təmin edilməli, digər tərəfdən isə uzunmüddətli xəbərdarlıqların iqtisadiyyatı tamamilə iflic etməsinin qarşısı alınmalıdır.

İnfrastruktura 10 milyard dollarlıq ziyan

Kravçenko bildirib ki, təkcə bu il Rusiya hücumları nəticəsində Ukraynanın əsas fondlarına dəyən zərər təxminən 10 milyard dollar qiymətləndirilir.

Zərər görən obyektlər arasında polad istehsalı müəssisələri, anbarlar, logistika infrastrukturu və məlumat mərkəzləri var.

Ukrayna hökuməti eyni zamanda enerji sisteminin növbəti qışda üzləşə biləcəyi təhlükələrə hazırlaşır. Aylarla davam edən hücumlar elektrik istehsalı və enerji infrastrukturu üzərində ciddi təzyiq yaradıb.

Kravçenko buna baxmayaraq, hökumətin qarşıdakı qışa əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha hazırlıqlı olduğunu bildirib.

Şirkətlərə hava müdafiəsi almaq imkanı verilə bilər

Kiyevdə müzakirə olunan variantlardan biri özəl şirkətlərin hava hücumundan müdafiə vasitələrinin alınmasında daha fəal iştirakına imkan yaradılmasıdır.

Kravçenkonun sözlərinə görə, hökumət müəssisələrin öz obyektlərinin müdafiəsini gücləndirmək üçün hava hücumundan müdafiə sistemlərinin alınmasına hansı formada qoşula biləcəyini nəzərdən keçirir.

Bununla belə, nazir heç bir müəssisənin Rusiya raketləri və pilotsuz uçuş aparatlarından özünü tam şəkildə qorumasının mümkün olmadığını etiraf edib.

Kiyev büdcə kəsirini azaltmağa çalışır

Müharibənin iqtisadi nəticələri Ukraynanın dövlət maliyyəsi üzərindəki təzyiqi də artırır.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski daha əvvəl cari il üçün qalan maliyyə çatışmazlığının təxminən 27 milyard dollar olduğunu açıqlamışdı.

Kravçenko isə hökumətin əlavə daxili ehtiyatlar müəyyənləşdirməsi və xərclərin bir hissəsini azaltması nəticəsində həmin məbləğin təxminən 20 milyard dollara endirildiyini bildirib.

Ukrayna əlavə maliyyə dəstəyi üçün Avropa İttifaqı, Yaponiya, Kanada və Böyük Britaniya ilə danışıqları davam etdirir.

2027-ci il üçün 52,6 milyard dollar tələb olunur

Nazirin açıqlamasına görə, Ukraynanın 2027-ci ildə xarici maliyyələşdirməyə ehtiyacı təxminən 52,6 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilir.

Hazırda bu məbləğin yalnız təxminən 20 milyard dollarının təmin olunduğu bildirilir. Buna görə hökumət əlavə vergilər və büdcə xərclərinin azaldılması daxil olmaqla müxtəlif variantları nəzərdən keçirir.

Maliyyə ehtiyaclarının böyüməsinin əsas səbəblərindən biri müharibənin getdikcə bahalaşmasıdır. Kiyev daha çox hava hücumundan müdafiə sistemi əldə etməyə və Rusiyanın yeni reaktiv mühərrikli pilotsuz uçuş aparatlarına qarşı vasitələrin hazırlanmasını sürətləndirməyə çalışır.

Korrupsiya narahatlığı da artır

İqtisadi və hərbi problemlərlə yanaşı, Ukrayna hökuməti korrupsiya ilə bağlı ictimai narazılıqla da üzləşir.

Kiyev Beynəlxalq Sosiologiya İnstitutunun sorğusuna əsasən, respondentlərin 50 faizi hökumətdəki korrupsiyanı ölkənin əsas problemlərindən biri kimi göstərib. Kütləvi raket və pilotsuz uçuş aparatı hücumlarından narahat olduğunu bildirənlərin göstəricisi isə 40 faiz olub.

Kravçenko büdcə kəsirinin korrupsiya və ya yanlış idarəetmə nəticəsində yarandığı iddialarını rədd edib. Onun sözlərinə görə, əsas səbəblər dövlət gəlirlərinin proqnozlaşdırılandan aşağı olması və müharibənin maliyyə yükünün artmasıdır.

Ukrayna üçün iqtisadi mübarizə də ağırlaşır

Ukrayna hökuməti eyni vaxtda bir neçə problemi həll etməyə çalışır: hərbi hücumlardan əhalini qorumaq, iqtisadi fəaliyyətin dayanmasının qarşısını almaq, enerji və sənaye infrastrukturunu müdafiə etmək və böyüyən büdcə kəsirini maliyyələşdirmək.

Hava həyəcanının hər saat üçün təxminən 45 milyon dollarlıq iqtisadi itki yaratması barədə hesablamalar müharibənin döyüş meydanından kənardakı təsirinin miqyasını göstərir.

Kiyev üçün əsas məsələ təhlükəsizlik tədbirlərini zəiflətmədən müəssisələrin mümkün qədər uzun müddət fəaliyyətini davam etdirməsinə şərait yaratmaqdır. İki pilləli xəbərdarlıq sistemi də məhz bu iqtisadi və təhlükəsizlik tarazlığını qorumaq məqsədi daşıyır.