Tramp İranla bağlı böyük qərara hazırlaşır
ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən müharibə ilə bağlı yaxın zamanda mühüm qərar qəbul edə biləcəyini açıqlayıb. Trampın sözlərinə görə, Vaşinqton qarşısında həm hərbi əməliyyatların yenidən genişləndirilməsi, həm də diplomatik istiqamətin davam etdirilməsi variantları qalır.
Tramp sentyabrın 17-də Axios-a verdiyi müsahibədə İranla bağlı “böyük qərar” qarşısında olduğunu bildirib və bütün ehtimalların açıq qaldığını söyləyib. Axios-un məlumatına görə, ABŞ Prezidenti İrana qarşı yenidən genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamaq məsələsini nəzərdən keçirir.
Genişmiqyaslı zərbələr yenidən gündəmdə
Trampın açıqlaması Vaşinqtonun İranla bağlı növbəti addımları müəyyənləşdirməyə çalışdığı bir vaxta təsadüf edir.
ABŞ Prezidenti qərarın dəqiq nə zaman veriləcəyini açıqlamayıb. O, bunun noyabrda keçiriləcək Konqres aralıq seçkilərindən əvvəl, yoxsa sonra baş verəcəyini dəqiqləşdirməkdən də yayınıb.
Axios-un məlumatına görə, Tramp administrasiyası paralel olaraq müharibədən sonrakı regional strategiya üzərində işləyir. ABŞ qüvvələrinə isə ilin sonunadək Yaxın Şərqdə mövcudluğunu qorumaq tapşırılıb.
Altı Körfəz ölkəsinin rəhbərləri ilə görüş
Trampın İranla bağlı qərarından əvvəl mühüm diplomatik görüşün keçirilməsi gözlənilir.
Axios-un məlumatına görə, ABŞ Prezidenti gələn çərşənbə axşamı Nyu-Yorkda BMT Baş Assambleyasının toplantıları çərçivəsində altı Körfəz ölkəsinin liderləri və ya yüksək səviyyəli nümayəndələri ilə görüşməyi planlaşdırır.
Görüşdə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Qətər, Bəhreyn, Küveyt və Oman təmsil olunacaq. Danışıqların əsas mövzularından birinin İranla müharibənin növbəti mərhələsi və münaqişədən sonrakı regional strategiya olacağı bildirilir.
Tramp Körfəz ölkələrinin mövqeyini dinləyəcək
Tramp Axios-a bildirib ki, BMT Baş Assambleyasından regional müttəfiqlərlə birbaşa məsləhətləşmək üçün istifadə etmək istəyir.
Bu məsləhətləşmələrin əhəmiyyəti Körfəz ölkələrinin müharibə zamanı İranın cavab zərbələri və enerji ixracındakı pozuntulardan birbaşa təsirlənməsi ilə əlaqələndirilir. Axios bildirir ki, avqustda Səudiyyə Ərəbistanı və Qətərin İranın neft infrastrukturuna mümkün cavab hücumları ilə bağlı narahatlıqları Trampın yeni zərbələrə başlamağı təxirə salmaq qərarında rol oynamışdı.
Tramp: İran razılaşma istəyir
Hərbi variantı açıq saxlamasına baxmayaraq, Tramp diplomatik razılaşmanın mümkünlüyündən də danışır.
ABŞ Prezidenti İranın Vaşinqtonla razılığa gəlmək istədiyini və Tehranla birbaşa təmasların olduğunu bildirib. Reuters-in məlumatına görə, Tramp sentyabrın 16-da müharibənin sonuna yaxınlaşdıqlarına ümid etdiyini deyib və İranın razılaşmaq istədiyini iddia edib.
Bununla yanaşı, ABŞ və İran arasında müharibə artıq yeddinci aya daxil olub və hazırda onun nə vaxt, hansı şərtlərlə başa çatacağı aydın deyil. Reuters münaqişənin enerji qiymətlərinə və ABŞ-də noyabr aralıq seçkiləri ərəfəsində daxili siyasi gündəmə də təsir göstərdiyini qeyd edir.
Dəniz blokadası da təzyiq vasitəsi olaraq qalır
Tramp Axios-a İrana qarşı dəniz blokadasının nəticələrindən razı olduğunu da bildirib. Vaşinqton bu vasitə ilə İranın neft ixracını məhdudlaşdırmağa çalışır.
Müharibənin ABŞ üçün maliyyə yükü də artır. Konqresin Büdcə İdarəsinin hesablamasına görə, avqustun 1-dək İranla müharibə ABŞ Müdafiə Nazirliyinə təxminən 38 milyard dollara başa gəlib. Mövcud intensivlik qorunarsa, əlavə xərclərin ayda 2-3 milyard dollar təşkil edə biləcəyi bildirilir.
Nyu-York görüşü kritik əhəmiyyət daşıyır
Trampın son açıqlamaları göstərir ki, Vaşinqton İranla bağlı həm hərbi, həm də diplomatik variantları nəzərdən keçirməyə davam edir. Prezident yekun qərarını açıqlamayıb və genişmiqyaslı hücumların yenidən başlanması barədə əmr verildiyinə dair məlumat yoxdur.
Bu baxımdan Nyu-Yorkda altı Körfəz ölkəsinin nümayəndələri ilə keçiriləcək görüş diqqət mərkəzində olacaq. Görüşdə İranla müharibənin növbəti mərhələsi, regional təhlükəsizlik və münaqişədən sonrakı planların müzakirə ediləcəyi gözlənilir.
Tramp isə qərarını hələ açıqlamır: onun son bəyanatına əsasən, İranla bağlı müxtəlif ssenarilər nəzərdən keçirilməkdədir.
