Azərbaycanda heyvan bazarları ilə bağlı yeni mərhələ
Azərbaycanda heyvanların alqı-satqısı sistemində ciddi dəyişiklik nəzərdə tutulur. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) planına əsasən, gələcəkdə fiziki heyvan bazarlarından tədricən imtina edilərək satışın elektron birjalar vasitəsilə həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
AQTA sədri Qoşqar Təhməzli bildirib ki, aparılan yoxlamalar zamanı 28 heyvan bazarının mövcud standartlara cavab vermədiyi müəyyənləşdirilib.
Standartlara uyğunlaşdırılan 14 heyvan bazarının fəaliyyətinə yenidən icazə verilib. Digər bazarların bir hissəsində yenidənqurma işləri davam etdirilir. Bəzi bazarların isə müasir tələblərə uyğunlaşdırılmasının mümkün olmadığı və gələcəkdə həmin məkanlarda fəaliyyətin davam etdirilməsinin məqsədəuyğun sayılmadığı bildirilir.
Heyvanı bazara aparmadan satmaq mümkün olacaq
Qoşqar Təhməzlinin sözlərinə görə, heyvanların identifikasiyası prosesi və ikinci dövlət proqramı tam başa çatdıqdan sonra fiziki heyvan bazarlarından satış birjalarına keçid təmin ediləcək.
Yeni sistemdə alıcı almaq istədiyi heyvan haqqında məlumatları elektron platformadan əvvəlcədən əldə edə biləcək.
Heyvanın identifikasiya sistemindəki göstəricilərinə baxmaq, onları qiymətləndirmək və bundan sonra sifariş vermək mümkün olacaq. Beləliklə, ənənəvi şəkildə heyvanı bazara apararaq alıcı axtarmaq modelinin elektron satış mexanizmi ilə əvəzlənməsi nəzərdə tutulur.
Yeni sistem fermerlər üçün nəyi dəyişəcək?
Plan ekspertlər arasında birmənalı qarşılanmayıb. İqtisadçı Natiq Cəfərli ənənəvi heyvan bazarlarının yalnız alqı-satqı məkanı olmadığını bildirərək, onların kənd yerlərində formalaşmış iqtisadi münasibətlərin mühüm hissəsi olduğunu vurğulayıb.
Onun fikrincə, fermer bazara yalnız heyvanını satmaq üçün getmir. Satışdan əldə etdiyi vəsaitlə gündəlik ehtiyaclarını qarşılayır, lazım olan məhsulları alır və bununla əlavə səfər xərclərindən yayınır.
Cəfərli elektron birjanın kiçik təsərrüfat sahibləri üçün nə dərəcədə əlçatan olacağına dair sualların cavabsız qaldığını düşünür.
Bir quzu satan fermer elektron birjadan necə istifadə edəcək?
Əsas müzakirə mövzularından biri az sayda heyvan saxlayan kəndlilərin yeni sistemə necə uyğunlaşacağıdır.
Bir və ya bir neçə heyvan satmaq istəyən şəxsin elektron platformada qeydiyyatı, alıcı tapması, satışın rəsmiləşdirilməsi və heyvanın alıcıya çatdırılması kimi məsələlərin necə həll ediləcəyi hələlik tam aydın deyil.
Bundan başqa, fermerin satış üçün nə qədər gözləyəcəyi və daşınma xərclərinin hansı tərəfin üzərinə düşəcəyi də yeni modelin praktik nəticələrinə təsir göstərə bilər.
Alıcı heyvanı görmədən almağa razı olacaqmı?
Kənd təsərrüfatı üzrə ekspert Vahid Məhərrəmli isə elektron birjaların xüsusilə damazlıq heyvanların satışı üçün nəzərdə tutula biləcəyini düşünür.
Ekspert yeni sistemin effektivliyi ilə bağlı müəyyən risklərin olduğunu qeyd edir. Onun fikrincə, heyvan alqı-satqısında alıcı üçün məhsulu fiziki olaraq görmək mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Elektron platformada təqdim edilən məlumatlarla heyvanın real vəziyyəti arasında fərq yaranarsa, alıcıların sistemə etimadı zəifləyə bilər.
Elektron satışın üstünlükləri də ola bilər
Digər tərəfdən, düzgün qurulacağı halda elektron sistem heyvanın mənşəyi, sağlamlıq vəziyyəti, identifikasiya göstəriciləri və digər məlumatların alıcı tərəfindən əvvəlcədən yoxlanmasına imkan yarada bilər.
Bu mexanizm alqı-satqının daha izlənilə bilən və sistemli aparılmasına şərait yarada bilər. Lakin bunun üçün elektron platformadakı məlumatların düzgünlüyü, fermerlərin sistemə çıxışı, ödəniş və çatdırılma mexanizmlərinin işlək olması əsas şərtlərdən sayılır.
Beləliklə, fiziki heyvan bazarlarından elektron birjalara keçidin nəticəsi yalnız platformanın yaradılmasından deyil, yeni sistemin kənd yerlərindəki real alqı-satqı şəraitinə nə dərəcədə uyğunlaşdırılacağından asılı olacaq.
