Tehran nüvə yoxlamaları ilə bağlı açıqlama verib
İranın Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri Məhəmməd İslami Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (MAQATE) ölkənin nüvə obyektlərində dəfələrlə yoxlamalar apardığını bildirib.
İslaminin sözlərinə görə, beynəlxalq müfəttişlər İranın nüvə obyektlərinə çıxış əldə edib və həyata keçirilən yoxlamaların nəticəsində ölkənin öhdəliklərinə əməl etməməsi ilə bağlı heç bir hal qeydə alınmayıb.
İran rəsmisi bildirib ki, MAQATE-nin həyata keçirdiyi nəzarət və yoxlama tədbirlərinə baxmayaraq, Tehranın nüvə proqramı ətrafında mübahisələr davam edir. O, bunun səbəbinin İranın texnoloji və nüvə sahəsində inkişafının qarşısını almaq cəhdləri olduğunu iddia edib.
“Bütün obyektlərə çıxışları olub”
İslami MAQATE müfəttişlərinin İran ərazisindəki bütün müvafiq nüvə obyektlərinə çıxış imkanının olduğunu vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, beynəlxalq qurumun həyata keçirdiyi çoxsaylı yoxlamalar zamanı İranın nüvə öhdəliklərinə əməl etməməsi barədə hər hansı hesabat qeydə alınmayıb.
Bununla belə, İranın nüvə proqramı ilə bağlı MAQATE ilə Tehran arasında uzun müddətdir fikir ayrılıqları mövcuddur. Agentliyin əvvəlki hesabatlarında bəzi nüvə materiallarının mənşəyi, zənginləşdirilmiş uran ehtiyatları və monitorinq imkanları ilə bağlı Tehrandan əlavə izahat tələb edilib. Buna görə İslaminin açıqlaması İran tərəfinin mövqeyini əks etdirir.
İran MAQATE-də yeni mövqe əldə edib
İslaminin açıqlaması İranın MAQATE daxilində diplomatik fəallığının artdığı bir dövrə təsadüf edir.
Məlumata görə, İran MAQATE Baş Konfransının Baş Komitəsində yer əldə edib. ABŞ Tehranın namizədliyinə etiraz etsə də, İranın komitədə təmsil olunmasının qarşısını ala bilməyib.
ABŞ İranın namizədliyinə etiraz edib
Yaxın Şərq regionuna daxil olan ölkələr daha əvvəl İranı Baş Konfransın işinin təşkilində rol oynayan komitəyə üzv seçiblər. Vaşinqton isə Tehranın nüvə proqramı ilə bağlı mövcud fikir ayrılıqlarını əsas gətirərək bu namizədliyə qarşı çıxıb.
İranın buna baxmayaraq komitədə yer alması Tehran üçün diplomatik nəticə kimi qiymətləndirilir. Komitə Baş Konfrans çərçivəsində gündəlik, qətnamə layihələri və digər təşkilati məsələlərin nəzərdən keçirilməsində iştirak edir.
Tehran nüvə proqramının dinc xarakter daşıdığını bildirir
İran hakimiyyəti uzun müddətdir ölkənin nüvə proqramının hərbi deyil, dinc məqsədlər daşıdığını bəyan edir. Tehran nüvə texnologiyasından elektrik enerjisinin istehsalı, tibb, kənd təsərrüfatı, sənaye və elmi araşdırmalarda istifadə etmək hüququna malik olduğunu vurğulayır.
İran rəsmiləri nüvə silahının hazırlanması istiqamətində fəaliyyət göstərilməsi barədə ittihamları rədd edirlər.
MAQATE ilə fikir ayrılıqları davam edir
MAQATE-nin vəzifələrindən biri nüvə materiallarının hərbi məqsədlərə yönəldilmədiyini yoxlamaqdır. Bu çərçivədə agentliyin müfəttişləri İranın nüvə obyektlərində yoxlamalar həyata keçirib və nüvə materiallarının vəziyyəti barədə hesabatlar hazırlayıblar.
Tehranla agentlik arasında əsas fikir ayrılıqlarından biri bəzi obyektlərdə əvvəllər aşkarlanmış nüvə materiallarının mənşəyinə dair suallarla bağlı olub. İran isə nüvə fəaliyyətlərinin siyasi təzyiq vasitəsinə çevrildiyini və ölkəyə münasibətdə ikili standartların tətbiq edildiyini bildirir.
İslaminin son açıqlaması da bu mövqenin davamı kimi qiymətləndirilir. İran rəsmisi MAQATE-nin ölkədə geniş yoxlamalar həyata keçirməsini Tehranın nüvə proqramının şəffaflığına dəlil kimi təqdim edib.
Nüvə məsələsi diplomatiyanın əsas mövzularındandır
İranın nüvə proqramı Tehranla Qərb ölkələri arasındakı danışıqların əsas mövzularından biri olaraq qalır. İran uranın dinc məqsədlərlə zənginləşdirilməsi hüququnu qorumaqda israr edir, ABŞ və bəzi Avropa dövlətləri isə nüvə proqramının məhdudlaşdırılması və daha geniş beynəlxalq nəzarətin təmin olunmasını tələb edirlər.
Məhəmməd İslami isə MAQATE-nin həyata keçirdiyi yoxlamaların İranın öhdəliklərinə əməl etdiyini göstərdiyini bildirir. Onun sözlərinə görə, agentliyin İran obyektlərinə çıxış imkanına malik olmasına və çoxsaylı yoxlamalar aparmasına baxmayaraq, nüvə proqramı ətrafındakı siyasi təzyiq davam edir.
Tehran bu şəraitdə nüvə proqramını davam etdirəcəyini, eyni zamanda beynəlxalq hüquq və ölkənin qəbul etdiyi öhdəliklər çərçivəsində MAQATE ilə əməkdaşlığın mümkün olduğunu bildirir.
