İran ABŞ-yə Cavab Hazırlayır: Uran Güzəşti Olmayacaq

İran ABŞ-nin təkliflərinə cavab verməyə hazırlaşır

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Tehranla Vaşinqton arasında dolayı danışıqların davam etdiyini bildirib.

Nazirin sözlərinə görə, tərəflər arasında birbaşa görüşlərdən daha çox vasitəçilər üzərindən mesaj mübadiləsi aparılır.

Əraqçi İranın öz planını qarşı tərəfə təqdim etdiyini və ABŞ-nin həmin sənədlə bağlı mövqeyini öyrəndiyini açıqlayıb.

Hazırda Tehran Vaşinqtonun irəli sürdüyü fikirləri araşdırır.

İranın xarici işlər naziri bildirib ki, ABŞ tərəfinin mövqeyinə yaxın günlərdə cavab veriləcək.

“Amerikanın mövqeyini nəzərdən keçiririk”

Əraqçinin açıqlamasına əsasən, İran əvvəlcə öz təkliflərini təqdim edib, daha sonra ABŞ-nin həmin təkliflərə münasibətini dinləyib.

Bundan sonra sənədin qiymətləndirilməsi mərhələsi başlayıb.

Nazir danışıqlar prosesinin dayanmadığını və diplomatik əlaqələrin vasitəçilər üzərindən davam etdiyini vurğulayıb.

Bununla belə, ABŞ-nin İran planına hansı konkret dəyişiklikləri təklif etdiyi və tərəflər arasında hansı məsələlər üzrə razılıq əldə olunduğu açıqlanmayıb.

Əraqçinin bəyanatı hazırda yekun razılaşmanın deyil, təkliflərin qarşılıqlı nəzərdən keçirilməsi prosesinin davam etdiyini göstərir.

Tehran uranın zənginləşdirilməsindən imtina etməyəcək

İranın Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri Məhəmməd İslami isə ölkəsinin nüvə proqramı ilə bağlı mövqeyini bir daha açıqlayıb.

İslami bildirib ki, İran uranın zənginləşdirilməsi hüququndan imtina etməyəcək.

O, ölkənin mövcud uran ehtiyatlarını başqa tərəfə təhvil verməyəcəyini də vurğulayıb.

Bu açıqlama Tehranla Vaşinqton arasında diplomatik təmasların davam etdiyi bir vaxtda səsləndirilib.

“Uran ehtiyatlarımızı təhvil verməyəcəyik”

Məhəmməd İslami İranın nüvə sahəsindəki mövqeyinin dəyişmədiyini bildirib.

Onun sözlərinə görə, uranın zənginləşdirilməsi ölkənin imtina etməyəcəyi hüquqlardan biridir.

İslami eyni zamanda İranın uran ehtiyatlarının təhvil verilməsi məsələsinin də qəbul edilmədiyini açıqlayıb.

Bu mövqe nüvə proqramı ilə bağlı mümkün gələcək müzakirələrdə Tehran üçün əsas şərtlərdən biri olaraq qalır.

Lakin açıqlamada İranın uran ehtiyatlarının həcmi, zənginləşdirmə səviyyəsi və mümkün texniki razılaşmalar barədə əlavə məlumat verilməyib.

İran nüvə danışıqlarının gündəmdə olmadığını bildirir

İranın Atom Enerjisi Təşkilatının rəhbəri hazırkı diplomatik təmasların nüvə danışıqları kimi təqdim olunmasına da münasibət bildirib.

İslami nüvə məsələsi üzrə danışıqların gündəliyə daxil edilmədiyini vurğulayıb.

O, ABŞ rəsmilərinin bu istiqamətdəki açıqlamalarını tənqid edərək onların ümidsizlikdən qaynaqlandığını qeyd edib.

Tehran diplomatik təmaslarla nüvə məsələsini ayırır

İran rəsmilərinin açıqlamalarında diqqət çəkən əsas məqam hazırkı təmaslarla nüvə proqramı üzrə mümkün danışıqların fərqləndirilməsidir.

Əraqçi ABŞ ilə mesaj mübadiləsinin davam etdiyini təsdiqləsə də, İslami nüvə danışıqlarının gündəlikdə olmadığını bildirib.

Bu iki bəyanat bir-birini mütləq şəkildə istisna etmir.

Çünki təqdim olunan məlumatlara görə, hazırkı dolayı əlaqələrin əsas mövzusu nüvə proqramı deyil, Hörmüz boğazındakı vəziyyətdir.

İran tərəfi mümkün gələcək nüvə danışıqlarının da uranın zənginləşdirilməsi hüququndan imtina kimi qiymətləndirilməməli olduğunu vurğulayır.

Qətərin vasitəçiliyi ilə dolayı təmaslar aparılır

Tehranla Vaşinqton arasında son diplomatik əlaqələrin Qətərin vasitəçiliyi ilə həyata keçirildiyi bildirilir.

Bu təmasların əsas diqqət mərkəzində Hörmüz boğazının fəaliyyəti və onun tam açılması üçün tələb olunan şərtlər dayanır.

İranla ABŞ arasında gərginliyin davam etməsi fonunda boğazın təhlükəsizliyi beynəlxalq enerji daşımaları baxımından mühüm məsələyə çevrilib.

Əsas mübahisə əvvəlki şərtlərin icrası ilə bağlıdır

İranın açıqlamasına görə, hazırkı fikir ayrılıqları yeni anlaşmanın hazırlanmasından daha çox əvvəlki anlaşma memorandumunda göstərilən şərtlərin yerinə yetirilməsi ilə əlaqədardır.

Tehran bildirir ki, qarşı tərəf daha əvvəl müəyyən edilmiş şərtləri icra etməlidir.

İran rəsmilərinin mövqeyinə əsasən, boğazın tam açılması məsələsində irəliləyiş həmin öhdəliklərin yerinə yetirilməsindən asılıdır.

Bununla belə, əvvəlki memorandumun bütün müddəaları və tərəflərin hansı öhdəlikləri mübahisələndirdiyi barədə təqdim olunan məlumatda ətraflı izahat yoxdur.

İran Hörmüz boğazını 7 günə açmağı təklif edib

İran nümayəndə heyətinin Nyu-Yorkda olduğu dövrdə Tehran Hörmüz boğazı ilə bağlı xüsusi plan təqdim edib.

Həmin plana əsasən, İranın daha əvvəl vasitəçilərə çatdırdığı şərtlər yerinə yetirilərsə, boğazın tam açılması və təhlükəsizliyin bərpası yeddi gün ərzində mümkün ola bilər.

Bu təklif diplomatik təmasların əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunur.

Boğazın açılması İranın şərtlərindən asılıdır

Tehran Hörmüz boğazının tam fəaliyyətinin bərpasını müəyyən şərtlərin icrası ilə əlaqələndirir.

İranın mövqeyinə görə, həmin şərtlər yerinə yetirildikdən sonra yeddi günlük müddət ərzində təhlükəsizliyin bərpası istiqamətində addımlar atıla bilər.

Lakin bu bəyanat boğazın artıq tam açıldığı və ya tərəflərin bütün şərtlər üzrə razılığa gəldiyi mənasına gəlmir.

Hazırda söhbət İranın təqdim etdiyi şərti plandan gedir.

Planın həyata keçirilməsi üçün qarşı tərəfin mövqeyi və diplomatik təmasların nəticəsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Hörmüz boğazı danışıqların əsas mövzusuna çevrilib

Hörmüz boğazı dünya enerji təchizatı üçün strateji əhəmiyyətə malik dəniz keçidlərindən biridir.

Fars körfəzindən çıxarılan neft və mayeləşdirilmiş təbii qazın mühüm hissəsi bu marşrut vasitəsilə beynəlxalq bazarlara daşınır.

Bölgədə hərbi gərginliyin davam etməsi və gəmi hərəkətinin məhdudlaşması enerji daşımalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Bu səbəbdən boğazın tam açılması məsələsi yalnız İran və ABŞ üçün deyil, beynəlxalq enerji bazarları üçün də əhəmiyyətlidir.

Diplomatik razılaşma enerji bazarlarına təsir göstərə bilər

Hörmüz boğazında təhlükəsizliyin bərpası və gəmi hərəkətinin normallaşması neft və qaz daşımalarına təsir edən risklərin azalmasına kömək edə bilər.

Bununla belə, belə nəticənin əldə olunması tərəflər arasında konkret razılaşmadan və onun faktiki icrasından asılıdır.

İranın təqdim etdiyi yeddi günlük plan hələlik mümkün həll variantı kimi gündəmdədir.

ABŞ-nin bu plana münasibətinin hansı istiqamətdə formalaşacağı isə Tehranın gözlənilən cavabından sonra daha aydın ola bilər.

İranın əsas şərti dəyişmir

İran rəsmilərinin son açıqlamaları iki əsas istiqaməti ön plana çıxarır.

Birincisi, Tehran ABŞ ilə dolayı diplomatik əlaqələri davam etdirir və Hörmüz boğazı ilə bağlı təkliflərin müzakirəsinə hazır olduğunu bildirir.

İkincisi, İran nüvə proqramı ilə bağlı mövqeyində güzəştə getmək niyyətində olmadığını vurğulayır.

Əraqçi ABŞ-nin fikirlərinə yaxın günlərdə cavab veriləcəyini açıqlayarkən, İslami uranın zənginləşdirilməsi hüququnun və mövcud ehtiyatların qorunacağını bəyan edib.

Beləliklə, Tehran Hörmüz boğazı ilə bağlı razılaşma imkanlarını nəzərdən keçirsə də, nüvə proqramına dair əsas mövqeyinin dəyişmədiyini bildirir.

Diplomatik prosesin növbəti mərhələsi İranın ABŞ-nin təkliflərinə verəcəyi cavabdan və tərəflərin əvvəlki şərtlərin icrası ilə bağlı mövqelərindən asılı olacaq.