Hörmüz Boğazında Gəmi Hərəkəti Kəskin Azaldı

Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti minimuma düşüb

Hörmüz boğazından keçən ticarət gəmilərinin sayı son iki aydan artıq müddətdə qeydə alınan ən aşağı səviyyəyə enib.

Oktyabrın 8-də açıqlanan dəniz nəqliyyatı məlumatlarına əsasən, bu azalma ötən həftə neft tankerlərinə qarşı hücumların intensivləşməsindən sonra baş verib.

Mənbələrin bildirdiyinə görə, həmin hücumların sayı ABŞ və İsrailin fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından bəri ən yüksək həddə çatıb.

Beynəlxalq enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyan boğazda təhlükəsizlik risklərinin artması gəmi hərəkətinə birbaşa təsir göstərir.

Bir gündə cəmi 7 gəmi keçib

Dəniz daşımalarını təhlil edən “Kpler” şirkətinin məlumatına görə, oktyabrın 6-da Hörmüz boğazından cəmi yeddi yük gəmisi keçib.

Bu, iyulun 23-dən bəri qeydə alınan ən aşağı gündəlik göstəricidir.

Oktyabrın 7-də keçidlərin sayı 10-a yüksəlsə də, əvvəlki günlərlə müqayisədə aşağı səviyyədə qalıb.

Belə ki, oktyabrın 4-də və 5-də boğazdan gündəlik keçən gəmilərin sayı 20-ni ötürdü.

Bu göstəricilər qısa müddətdə dəniz nəqliyyatının intensivliyinin əhəmiyyətli dərəcədə zəiflədiyini ortaya qoyur.

Boğaza daxil olan gəmilər çıxanlardan çoxdur

Daşınma məlumatlarında diqqət çəkən başqa bir məqam gəmilərin hərəkət istiqamətləri ilə bağlıdır.

Son iki gündə Hörmüz boğazına daxil olan gəmilərin sayı oradan çıxan gəmilərin sayını üstələyib.

Bu fərq regionda gəmi hərəkətinin qeyri-bərabər davam etdiyini göstərir.

Lakin açıqlanan rəqəmlər bütün keçidləri əhatə etmir.

Bəzi gəmilər izləmə sistemlərini söndürür

Məlumatlarda avtomatik identifikasiya sistemini söndürərək hərəkət edən gəmilər nəzərə alınmayıb.

Bu sistem dəniz nəqliyyatında gəmilərin yerini, hərəkət istiqamətini və digər məlumatlarını müəyyənləşdirmək üçün istifadə olunur.

Təhlükəsizlik narahatlıqları səbəbindən bəzi gəmilər izlənməmək məqsədilə həmin sistemi müvəqqəti dayandıra bilər.

Buna görə müşahidə olunan keçid sayı ilə boğazdan faktiki keçən gəmilərin sayı arasında fərq yarana bilər.

Hörmüzdən neft daşımaları 27 faiz azalıb

“Kpler” şirkətinin təhlilçiləri Emmanuel Belostrito və Yui Torikata oktyabrın 6-da hazırladıqları hesabatda xam neft daşımalarındakı azalmanı da qiymətləndiriblər.

Onların hesablamalarına əsasən, Hörmüz boğazından keçən gündəlik xam neft həcmi əvvəlki həftədə qeydə alınmış müharibə dövrünün ən yüksək səviyyəsi ilə müqayisədə 27 faiz azalıb.

Nəticədə gündəlik daşınma həcmi ən azı 10,1 milyon barelə düşüb.

Neft axını müharibədən əvvəlki səviyyənin 74 faizidir

Təhlilçilər bildiriblər ki, neft daşımalarının həcmi yenidən sentyabr ayında müşahidə olunan səviyyəyə qayıdıb.

Bununla belə, hazırkı göstərici müharibədən əvvəlki həcmin yalnız 74 faizinə bərabərdir.

Bu isə Hörmüz boğazında neft axınının əvvəlki səviyyəyə tam bərpa olunmadığını göstərir.

Hesabatda azalmanın böyük hissəsinin Oman dənizində neftin bir tankerdən digərinə köçürülməsi əməliyyatlarında qeydə alındığı vurğulanır.

Belə əməliyyatlar dəniz nəqliyyatında yüklərin müxtəlif gəmilər arasında bölüşdürülməsi və daşınma marşrutlarının uyğunlaşdırılması üçün istifadə olunur.

Alternativ marşrutlardan neft ixracı iki dəfədən çox artıb

Hörmüz boğazında daşımaların azalmasına baxmayaraq, Yaxın Şərqdən ümumi neft ixracının əvvəlki səviyyədə saxlanmasına alternativ marşrutlar kömək edir.

Təhlilçilərin məlumatına görə, Oman dənizi sahillərindən və Qırmızı dəniz vasitəsilə həyata keçirilən gündəlik xam neft ixracı 6,7 milyon barelə yüksəlib.

Bu göstərici müharibədən əvvəlki səviyyədən iki dəfədən çox yüksəkdir.

İxracatçılar itkiləri başqa yollarla kompensasiya edir

Alternativ ixrac istiqamətlərinin genişləndirilməsi Hörmüz boğazından keçən neft həcminin azalmasını müəyyən qədər kompensasiya edib.

Nəticədə Yaxın Şərqin ümumi xam neft ixracı müharibədən əvvəlki səviyyəyə yaxın saxlanılıb.

Bu, regionun enerji ixracatçılarının daşınma marşrutlarını dəyişdirərək təchizatın davamlılığını təmin etməyə çalışdığını göstərir.

Lakin ümumi ixrac həcminin qorunması daşınma xərclərinin və təhlükəsizlik risklərinin aradan qalxması demək deyil.

Marşrutların dəyişdirilməsi əlavə nəqliyyat imkanları və logistika tədbirləri tələb edə bilər.

London Birjasının məlumatlarında da azalma görünür

London Fond Birjası Qrupunun təqdim etdiyi məlumatlar da Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin zəiflədiyini göstərir.

Həmin məlumatlara əsasən, oktyabrın 6-da boğazdan səkkiz gəmi keçib.

Onlardan dördü boğaza daxil olub, dördü isə boğazdan çıxıb.

Bir gün əvvəl isə 14 gəmi keçidi qeydə alınmışdı.

“Kpler” və London Fond Birjası Qrupunun göstəriciləri arasında kiçik fərq olsa da, hər iki mənbə gəmi hərəkətində ciddi azalma olduğunu göstərir.

Qətərdən Pakistana mayeləşdirilmiş qaz daşınıb

Qeydə alınan gəmilər arasında beş neft tankeri və mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyan “Əl-Məfyar” tankeri də olub.

Məlumata görə, qaz tankeri yükünü Qətərin Ras Laffan limanında qəbul edib.

Gəminin təyinat məntəqəsi Pakistanın Qasım limanı olub.

Bu məlumat boğazda təhlükəsizlik risklərinə baxmayaraq, bəzi enerji daşımalarının davam etdiyini göstərir.

Tankerlərə hücumlar müharibə dövrünün ən yüksək həddinə çatıb

Dəniz təhlükəsizliyi sahəsində fəaliyyət göstərən mənbələrin məlumatına görə, ötən həftə Hörmüz boğazından keçən tankerlərə qarşı hücumların sayı müharibənin başlanmasından bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib.

Bu hadisələr Fars körfəzi ölkələrinin neft ixracını artırmağa çalışdığı dövrə təsadüf edib.

Belə şəraitdə dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi enerji təchizatının davamlılığı üçün mühüm məsələyə çevrilib.

Qətər yaxınlığında tanker vurulub, yaralananlar var

Son hadisələrdən biri barədə Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarəti Əməliyyatları İdarəsi oktyabrın 7-də məlumat yayıb.

Qurumun açıqlamasına görə, Qətərin Əş-Şimal şəhərindən 51 dəniz mili şimalda yerləşən tanker mərmilərlə vurulub.

Hücum nəticəsində yaralananların olduğu bildirilib.

Lakin yaralıların sayı, vəziyyəti və gəminin aldığı ziyanın miqyası barədə təqdim olunan məlumatda əlavə təfərrüatlar yer almayıb.

Həmçinin hücumun hansı tərəf tərəfindən həyata keçirildiyi açıqlanmayıb.

Müharibədən əvvəl boğazdan gündə 125 gəmi keçirdi

ABŞ və İsrailin fevralın 28-də İrana qarşı hərbi əməliyyatlara başlamasından əvvəl Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti xeyli intensiv idi.

Məlumatlara görə, həmin dövrdə boğazdan hər gün orta hesabla 125 iri ticarət gəmisi keçirdi.

Bunlara neft tankerləri, mayeləşdirilmiş təbii qaz daşıyan gəmilər, toplu yük gəmiləri və konteyner gəmiləri daxil idi.

Dünya enerji təchizatının mühüm hissəsi bu marşrutdan asılıdır

Müharibədən əvvəl Hörmüz boğazından daşınan yüklər dünya üzrə xam neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz təchizatının təxminən beşdəbirinə uyğun gəlirdi.

Bu səbəbdən boğazda nəqliyyatın məhdudlaşması yalnız region ölkələrinə deyil, beynəlxalq enerji bazarlarına da təsir göstərir.

Gəmi hərəkətinin azalması, hücum təhlükəsi və alternativ marşrutlara keçid enerji daşımalarının təşkilini daha mürəkkəb hala gətirir.

Hazırkı məlumatlar göstərir ki, alternativ ixrac yolları ümumi neft tədarükünü dəstəkləsə də, Hörmüz boğazında təhlükəsizlik problemi həll olunmayıb.

Neft daşımalarının davamlılığı bundan sonra da bölgədəki hərbi vəziyyətdən və dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyindən asılı olacaq.