Netanyahunun oğlundan ərəb dilinə qarşı tələb
İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun oğlu Yair Netanyahu ərəb dilinin dövlət qurumlarında və ictimai məkanlarda istifadəsinə qarşı çıxıb.
- Netanyahunun oğlundan ərəb dilinə qarşı tələb
- “İsrail iki millətli dövlət deyil”
- Ərəb vətəndaşlara ünvanlanan açıqlama mübahisə doğurdu
- Sosial yardımlarla dil bilikləri arasında əlaqə qurdu
- Əhməd Tibi: Ərəb dili ana dilimizdir və qalacaq
- Ərəb dilinin qorunacağı vurğulandı
- 2018-ci il qanunu ərəb dilinin statusunu dəyişib
- İvrit dili dövlət dili elan edilib
- Yol nişanları və rəsmi sənədlərdə dil mübahisəsi
- Ərəb yaşayış məntəqələrinin adları mübahisə mövzusu olub
- Yair Netanyahu əvvəllər də ərəb vətəndaşları hədəf alan açıqlamalar verib
- Dil məsələsi siyasi müzakirələrin mərkəzindədir
Yair Netanyahu sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı açıqlamada ərəb dilindəki yazıların bütün rəsmi sənədlərdən və məlumat lövhələrindən çıxarılmasını istəyib.
O, İsrailin iki millətli dövlət olmadığını iddia edərək ərəb dilinə rəsmi səviyyədə xüsusi yer verilməsinin zəruri olmadığını bildirib.
“İsrail iki millətli dövlət deyil”
Yair Netanyahu açıqlamasında ərəb dilinin 22 ölkədə, ivrit dilinin isə yalnız İsraildə rəsmi dil olduğunu vurğulayıb.
O, bu müqayisəyə əsaslanaraq İsraildə ərəb dilinin dövlət sənədlərində və ictimai məlumat lövhələrində istifadəsinin məhdudlaşdırılmasını tələb edib.
Netanyahunun oğlu ölkənin dövlət kimliyinin ivrit dili üzərində qurulmalı olduğunu müdafiə edib.
Onun bu mövqeyi ərəb dilinin İsrailin ictimai həyatındakı yeri və ölkənin ərəb vətəndaşlarının hüquqları barədə müzakirələrə səbəb olub.
Ərəb vətəndaşlara ünvanlanan açıqlama mübahisə doğurdu
Yair Netanyahu paylaşımında İsrailin ərəb vətəndaşlarına da müraciət edib.
O bildirib ki, ərəb vətəndaşlar dövlətin sosial təminat imkanlarından istifadə edirlərsə, ivrit dilində sadə mətnləri oxumağı da bacarmalıdırlar.
Sosial yardımlarla dil bilikləri arasında əlaqə qurdu
Netanyahunun oğlu fikrini belə ifadə edib:
Əgər uşaq müavinətləri və sığorta almaq üçün kifayət qədər israillisinizsə, əsas ivrit dilini oxumaq üçün də kifayət qədər israilli olmalısınız.
Bu açıqlama ərəb vətəndaşların sosial hüquqları ilə dövlət dilini bilmələri arasında əlaqə qurması baxımından diqqət çəkib.
İsraildə ərəb dilində danışan vətəndaşlar ölkə əhalisinin mühüm hissəsini təşkil edir.
Ərəb dilinin ictimai məkanlarda istifadəsi isə yalnız gündəlik ünsiyyət deyil, həm də dövlət xidmətlərinə çıxış, təhsil və mədəni kimliyin qorunması baxımından əhəmiyyət daşıyır.
Əhməd Tibi: Ərəb dili ana dilimizdir və qalacaq
Yair Netanyahunun açıqlamasına İsrail parlamentinin ərəb əsilli deputatı Əhməd Tibi etiraz edib.
Tibi ərəb dilinin rəsmi sənədlərdən və məlumat lövhələrindən çıxarılması tələbini rədd edib.
Ərəb dilinin qorunacağı vurğulandı
Əhməd Tibi bildirib:
Ərəb dili bizim ana dilimizdir və belə də qalacaq.
Deputatın bu mövqeyi ərəb dilinin ölkənin ictimai və mədəni həyatındakı yerinin qorunmasına yönəlib.
Tibinin açıqlaması İsraildə ərəb vətəndaşların dil hüquqları ətrafında davam edən fikir ayrılıqlarını bir daha ön plana çıxarıb.
Mübahisənin əsas məsələlərindən biri dövlətin ivrit dilinə verdiyi üstünlüklə ərəb əhalinin öz ana dilindən istifadə hüququ arasında tarazlığın necə təmin olunmasıdır.
2018-ci il qanunu ərəb dilinin statusunu dəyişib
İsraildə ərəb dilinin hüquqi statusu uzun illərdir müzakirə mövzusudur.
Bu mübahisələr xüsusilə 2018-ci ilin iyulunda Knesset tərəfindən qəbul edilmiş və İsrailin yəhudi xalqının milli dövləti olduğunu müəyyənləşdirən əsas qanundan sonra daha da güclənib.
İvrit dili dövlət dili elan edilib
Həmin qanunla ivrit dili İsrailin dövlət dili kimi müəyyən olunub.
Ərəb dilinə isə xüsusi status verilib.
Qanunda ərəb dilinin dövlət qurumlarında istifadəsi ilə bağlı mövcud vəziyyətin yeni müddəalar səbəbindən pozulmamalı olduğu da qeyd edilib.
Bununla belə, qanunun qəbulundan sonra ərəb dilinin hüquqi və ictimai mövqeyi barədə mübahisələr davam edib.
Tənqidçilər ərəb dilinin dövlət dili statusunu itirməsinin ölkənin ərəb vətəndaşlarının hüquqi və simvolik mövqeyinə mənfi təsir göstərə biləcəyini bildiriblər.
Yol nişanları və rəsmi sənədlərdə dil mübahisəsi
Ərəb dilinin istifadəsi ilə bağlı fikir ayrılıqları yalnız qanunvericilik səviyyəsində qalmayıb.
Sonrakı illərdə dövlət qurumlarının sənədlərində, təhsil sahəsində və yol nişanlarında hansı dillərin işlədilməsi məsələsi də müzakirə olunub.
Ərəb yaşayış məntəqələrinin adları mübahisə mövzusu olub
2019-cu ildə İsrail Təhsil Nazirliyinin bəzi təlimatlarında ivrit dilinin yeganə rəsmi dil kimi təqdim edilməsi tənqidlərə səbəb olub.
Bununla yanaşı, ərəb əhalinin yaşadığı şəhər və kəndlərin adlarının yol nişanlarında öz dillərində göstərilməsi məsələsi də mübahisə yaradıb.
Ərəb dilinin müdafiəçiləri ictimai məlumatların bu dildə təqdim olunmasının vətəndaşların dövlət xidmətlərindən bərabər istifadə etməsi üçün vacib olduğunu vurğulayırlar.
Yair Netanyahunun son tələbi həmin mübahisələri yenidən aktuallaşdırıb.
Yair Netanyahu əvvəllər də ərəb vətəndaşları hədəf alan açıqlamalar verib
Bu, Yair Netanyahunun İsraildə yaşayan fələstinlilər və ərəb vətəndaşlarla bağlı mübahisəli açıqlamalar verdiyi ilk hal deyil.
Məlumata görə, o, ötən ay Knesset seçkiləri ilə bağlı fikirlərini bölüşərkən ərəb vətəndaşları İsrail dövlətinin mövcudluğu üçün təhlükə kimi xarakterizə edib.
Dil məsələsi siyasi müzakirələrin mərkəzindədir
Son açıqlama İsraildə milli kimlik, vətəndaşlıq hüquqları və dil siyasəti arasındakı fikir ayrılıqlarını yenidən gündəmə gətirib.
Yair Netanyahunun irəli sürdüyü tələb hazırda qüvvədə olan qanunvericiliyin dəyişdirilməsi barədə rəsmi hökumət qərarı deyil.
Ərəb dilinin sənədlərdən və məlumat lövhələrindən çıxarılması üçün müvafiq hüquqi və inzibati dəyişikliklər tələb oluna bilər.
Əhməd Tibinin etirazı isə ərəb dilinin qorunmasının İsrailin ərəb vətəndaşları üçün mühüm ictimai məsələ olaraq qaldığını göstərir.
