Rəsmi açıqlamalar sosial şəbəkələrdə müzakirə doğurdu
Prezident İlham Əliyev və iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov son çıxışlarında Azərbaycanda yoxsulluğun son 20 ildə 49 faizdən 5 faizə endiyini bildiriblər.
Lakin bu açıqlamalar sosial şəbəkələrdə ciddi skeptisizmlə qarşılanıb. Bir çox istifadəçi gündəlik həyat şəraitinin rəsmi rəqəmlərlə uyğun gəlmədiyini yazaraq iddiaları tənqid edib.
Beynəlxalq standartlarla yerli meyar arasında fərq
Azərbaycan Dünya Bankının təsnifatına görə “yuxarı-orta gəlirli ölkələr” qrupuna daxildir. Bu kateqoriya üzrə beynəlxalq yoxsulluq həddi gündəlik 8 dollar 30 sent, yəni aylıq təxminən 420 manat hesab olunur.
Azərbaycan hökuməti isə yoxsulluğu yaşayış minimumu əsasında müəyyən edir. 2026-cı il üçün yaşayış minimumu 300 manat, pensiyaçılar üçün isə 245 manat təsdiqlənib.
Bu isə o deməkdir ki, hökumət gündə təxminən 10 manat gəliri olan şəxsi artıq yoxsul hesab etmir.
Rəsmi statistika fərqli mənzərə göstərir
Dövlət Statistika Komitəsinin 2024-cü il üzrə məlumatlarında qeyd olunur ki, əhalinin 13,2 faizi həmin dövrdə müəyyən edilmiş yaşayış minimumundan aşağı gəlirlə yaşayıb.
Araşdırmalara görə, vətəndaşların əlavə 26,7 faizinin gəliri də yaşayış minimumuna çox yaxın olub.
Bu göstəricilər ölkədə əhalinin əhəmiyyətli hissəsinin iqtisadi risklər qarşısında həssas vəziyyətdə olduğunu göstərir.
Ərzaq xərcləri diqqət çəkir
Rəsmi məlumatlara əsasən, Azərbaycanda vətəndaşlar pərakəndə ticarətdə xərclədikləri hər 100 manatın 50 manat 60 qəpiyini ərzağa sərf edirlər.
İqtisadçılar bunu aşağı gəlirli cəmiyyət göstəricisi kimi qiymətləndirirlər. Çünki iqtisadiyyatda qəbul edilən “Engel qanunu”na əsasən, gəlir artdıqca ərzağa ayrılan pay azalmalıdır.
İnkişaf etmiş ölkələrdə bu göstərici adətən 10-20 faiz arasında dəyişir.
Problemli kreditlər artır
Mərkəzi Bankın son statistikası da əhalinin maliyyə vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları artırıb.
2026-cı ilin aprel ayına olan məlumata görə, problemli kreditlərin həcmi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 22,2 faiz artaraq 615 milyon manata çatıb.
Ekspertlər hesab edir ki, bu tendensiya insanların gündəlik xərclərini kredit hesabına qarşılamağa məcbur qaldığını göstərir.
Çoxölçülü yoxsulluq məsələsi gündəmdədir
BMT və digər beynəlxalq qurumlar yoxsulluğun yalnız gəlirlə deyil, təhsil, səhiyyə, internetə çıxış, içməli su və yaşayış şəraiti kimi göstəricilərlə birlikdə qiymətləndirildiyini vurğulayır.
Tənqidçilər bildirirlər ki, Azərbaycanda regionlarda qaz, su, internet və səhiyyə problemləri nəzərə alınsa, yoxsulluğun real səviyyəsi rəsmi statistikadan daha yüksək görünə bilər.
Müzakirələr davam edir
Mövzu ətrafında iqtisadçılar, ekspertlər və ictimaiyyət arasında müzakirələr davam edir.
Hakimiyyət nümayəndələri yoxsulluğun azaldılması istiqamətində mühüm nəticələr əldə olunduğunu vurğulasa da, tənqidçilər hesab edir ki, istifadə olunan metodologiya beynəlxalq standartlarla tam uyğun gəlmir və sosial reallığı tam əks etdirmir.
