Bişkek sammiti yekun bəyannamə ilə başa çatdı
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının Qırğızıstanda keçirilən sammiti “Bişkek Bəyannaməsi”nin qəbul edilməsi ilə başa çatıb.
- Bişkek sammiti yekun bəyannamə ilə başa çatdı
- “Bir dövlətin təhlükəsizliyi digərlərinin hesabına təmin edilə bilməz”
- ŞƏT İrana hərbi hücumları pislədi
- İranın suverenliyinə dəstək ifadə edildi
- Fələstin məsələsi ilə bağlı qəti mövqe
- Əfqanıstanda sabitliyə dəstək
- Kimyəvi silahlarla bağlı çağırış
- Kosmosda silahlanma yarışının qarşısı alınmalıdır
- Peyk interneti suverenlik məsələsinə çevrildi
- Dünya maliyyə sistemində islahat tələb edildi
- Bişkekdə yüksək səviyyəli iştirak
Yekun sənəddə beynəlxalq təhlükəsizlik, İran ətrafında baş verən proseslər, Fələstin məsələsi, terrorla mübarizə, kimyəvi silahlar, kosmosun hərbiləşdirilməsi, texnoloji suverenlik və iqtisadi əməkdaşlıq kimi məsələlərə münasibət bildirilib.
Təşkilata üzv dövlətlər beynəlxalq münasibətlərdə birtərəfli müdaxilələrə qarşı olduqlarını açıqlayıb və münaqişələrin həllində Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və onun müvafiq qurumları çərçivəsində dialoqun vacibliyini vurğulayıblar.
“Bir dövlətin təhlükəsizliyi digərlərinin hesabına təmin edilə bilməz”
ŞƏT ölkələri ayrı-ayrı dövlətlərin və ya blokların öz təhlükəsizlik sistemlərini digər ölkələrin maraqları hesabına gücləndirməsinin beynəlxalq təhlükəsizliyə mənfi təsir göstərdiyini bildiriblər.
Bəyannamədə dövlətlərin öz təhlükəsizliyini başqalarının təhlükəsizliyi hesabına təmin etməsinin yolverilməz olduğu vurğulanıb.
Təşkilat İkinci Dünya müharibəsinin nəticələrinin qorunmasına və tarixin təhrif edilməsinə qarşı mübarizənin davam etdirilməsinə tərəfdar olduğunu da açıqlayıb.
ŞƏT İrana hərbi hücumları pislədi
Bəyannamənin əsas istiqamətlərindən biri İran ətrafındakı vəziyyət olub.
ŞƏT ölkələri regionda və İran ətrafında baş verən proseslərdən ciddi narahatlıq ifadə ediblər.
Təşkilat İrana qarşı həyata keçirilmiş hərbi hücumları yenidən pisləyərək, bu hücumların mülki şəxslər arasında itkilərə səbəb olduğunu bildirib.
İranın suverenliyinə dəstək ifadə edildi
ŞƏT üzvləri İranın suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə dəstəklərini açıq şəkildə təsdiqləyiblər.
Bəyannamədə mövcud qarşıdurmanın hərbi vasitələrlə deyil, diplomatik kanallar vasitəsilə həllinə çağırış edilib.
Sammit iştirakçıları həmçinin İranın ali rəhbəri Seyid Əli Xameneinin ölümü ilə əlaqədar Tehrana başsağlığı veriblər.
Fələstin məsələsi ilə bağlı qəti mövqe
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı Fələstin məsələsinin həllini Yaxın Şərqdə davamlı sülhün əsas şərtlərindən biri kimi göstərib.
Yekun bəyannamədə Fələstin məsələsinin ədalətli həllinin regionda sülhün təmin edilməsinin yeganə yolu olduğu vurğulanıb.
Əfqanıstanda sabitliyə dəstək
ŞƏT ölkələri Əfqanıstanda sülh, sabitlik və inkişafın təmin edilməsinə yönəlmiş səylərə dəstək verməyə hazır olduqlarını bildiriblər.
Təşkilat regional təhlükəsizlik problemlərinin siyasi dialoq və əməkdaşlıq vasitəsilə həllinin vacibliyini ön plana çıxarıb.
Kimyəvi silahlarla bağlı çağırış
Bişkek Bəyannaməsində beynəlxalq silahlara nəzarət məsələsinə də xüsusi yer ayrılıb.
ŞƏT ölkələri kimyəvi silahların hazırlanmasını və istifadəsini qadağan edən beynəlxalq konvensiyanın tələblərinə tam əməl edilməsinə çağırıblar.
Kosmosda silahlanma yarışının qarşısı alınmalıdır
Təşkilat kosmosda silahlanma yarışının qarşısını alacaq beynəlxalq hüquqi sənədin qəbul edilməsinin zəruriliyini də vurğulayıb.
Üzv ölkələr kosmosun hərbi qarşıdurma meydanına çevrilməsinin beynəlxalq təhlükəsizlik üçün ciddi risk yaradacağını bildiriblər.
Peyk interneti suverenlik məsələsinə çevrildi
Bəyannamədə texnoloji suverenliklə bağlı da diqqətçəkən mövqe ortaya qoyulub.
ŞƏT ölkələri dövlətlərin icazəsi olmadan onların ərazisində peyk vasitəsilə internet xidmətlərinin göstərilməsini suverenliyin pozulması kimi qiymətləndiriblər.
Təşkilat terrorizm və ekstremizmlə mübarizədə əsas məsuliyyətin suveren dövlətlərə və onların səlahiyyətli qurumlarına məxsus olduğunu bildirib.
Dünya maliyyə sistemində islahat tələb edildi
Sammitin iqtisadi gündəliyində beynəlxalq maliyyə sisteminin dəyişdirilməsi məsələsi də yer alıb.
ŞƏT ölkələri inkişaf etməkdə olan dövlətlərin Beynəlxalq Valyuta Fondunda rolunun artırılması da daxil olmaqla qlobal maliyyə strukturunda islahatların aparılmasına çağırıblar.
Üzv dövlətlər sərhədlərarası elektron ticarət infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi, sənaye sahəsində qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın genişləndirilməsi və enerji əməkdaşlığının gücləndirilməsi niyyətlərini də təsdiqləyiblər.
Bişkekdə yüksək səviyyəli iştirak
Qırğızıstanın paytaxtı Bişkekdə iki gün davam edən sammitdə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Çin Sədri Si Cinpin, İran Prezidenti Məsud Pezeşkian və Hindistanın Baş naziri Narendra Modi də daxil olmaqla çoxsaylı dövlət və hökumət nümayəndələri iştirak ediblər.
Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına Belarus, Çin, Hindistan, İran, Rusiya, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Pakistan və Tacikistan daxildir.
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Qətər də daxil olmaqla 15 ölkə təşkilatın dialoq tərəfdaşı statusuna malikdir. Əfqanıstan və Monqolustan isə müşahidəçi ölkələrdir.
Təşkilat son illərdə təhlükəsizlik, iqtisadiyyat və enerji sahələrində əməkdaşlığını genişləndirir. ŞƏT-in təsis prinsiplərinə əsasən, təşkilatın fəaliyyəti digər dövlətlərə qarşı yönəlmiş hərbi ittifaq kimi nəzərdə tutulmayıb.
