Səfirə aid edilən sözlər mübahisə yaradıb
ABŞ-ın Yunanıstandakı səfiri Kimberli Gilfoyl Rumıniyada geniş siyasi müzakirələrin mərkəzinə düşüb.
“The Wall Street Journal”ın məlumatına görə, Gilfoyl mart ayında Afinada keçirilən şam yeməyi zamanı Rumıniyanın o vaxt gözlənilən hökumət böhranından danışarkən ABŞ-ın başqa ölkələrdə siyasi proseslərə təsir göstərə biləcəyinə işarə edən ifadələr işlədib.
Mənbələrin bildirdiyinə görə, səfir Yunanıstanın energetika naziri Stavros Papastavru ilə söhbət zamanı “Bunu istədiyimiz istənilən ölkədə edə bilərik. Burada da edə bilərik” deyib. Papastavrunun isə ABŞ-ın demokratik yolla seçilmiş Yunanıstan hökumətini dəyişdirə bilməyəcəyini söylədiyi bildirilir.
Sözügedən ifadələrin Gilfoyl tərəfindən işlədildiyi mətbuat mənbələrinə əsaslanan iddiadır; bu, ABŞ-ın Rumıniya hökumətinin devrilməsində iştirak etdiyinin təsdiqi deyil.
Afinadakı şam yeməyi diqqət mərkəzindədir
Məlumata görə, mübahisəli söhbət mart ayında Afinada ABŞ və Yunanıstan rəsmilərinin iştirak etdiyi tədbir zamanı baş verib.
Hadisə barədə məlumatlı şəxslərin açıqlamalarına əsasən, müzakirənin əsas mövzularından biri Rumıniyada baş nazir İliye Bolojanın rəhbərlik etdiyi hökumətin mümkün süqutu olub.
Yunanıstanda da məsələ siyasi mübahisəyə səbəb olub. Müxalifət hökumətdən açıqlama tələb edib, Afina isə Yunanıstan hökumətinə qarşı hər hansı təhdidin olduğunu rədd edib. Hökumət sözçüsü Pavlos Marinakis belə bir məsələnin heç vaxt gündəmdə olmadığını və bu cür yanaşmanın qəbul edilməyəcəyini bildirib.
Gilfoyl daha sonra Buxarestə səfər edib
Məsələnin Rumıniyada daha böyük mübahisə yaratmasının səbəblərindən biri Gilfoylun Afinadakı söhbətdən sonra Buxarestə getməsidir.
“The Financial Times”ın məlumatına görə, amerikalı diplomat martın sonunda Rumıniyada Sosial Demokrat Partiyasının nümayəndələri, o cümlədən partiya lideri Sorin Qrindyanu və həmin dövrdə energetika naziri olan Boqdan İvanla görüşüb.
Gilfoylun həmin görüşlər zamanı Sosial Demokrat Partiyasını hakim koalisiyadan çıxmağa təşviq etdiyini təsdiqləyən açıq sübut yoxdur.
Bununla belə, sonradan baş verən siyasi proseslər görüşlərin məzmununa dair sualları artırıb.
Rumıniyalı siyasətçi izahat tələb edir
Mərkəz-sağ düşərgənin nümayəndəsi Ziqfrid Mureşan Gilfoyl ilə rumıniyalı siyasətçilər arasındakı görüşlərə dair açıqlama verilməsini tələb edib.
Mureşan görüşlərin görüntülərinin “sui-qəsd təəssüratı” yaratdığını deyib, lakin bunun fakt kimi təsdiqlənmədiyini də qeyd edib. O, Qrindyanu və digər Sosial Demokrat Partiyası nümayəndələrinin amerikalı səfirlə nəyi müzakirə etdiklərini ictimaiyyətə açıqlamalı olduqlarını bildirib.
Beləliklə, ABŞ-ın Rumıniya hökumətinin süqutunda iştirak etməsi hazırda sübuta yetirilmiş fakt deyil. Mübahisə əsasən Gilfoyla aid edilən ifadələr, onun sonrakı Buxarest görüşləri və ardınca yaşanan siyasi hadisələrin zaman baxımından üst-üstə düşməsi üzərində qurulub.
Bolojan hökuməti mayda devrildi
Rumıniyada İliye Bolojan hökuməti 5 may 2026-cı ildə parlamentdə etimadsızlıq səsverməsindən sonra hakimiyyətdən getdi.
Sosial Demokrat Partiyası apreldə hakim koalisiyanı tərk etmiş, daha sonra sağ millətçi Rumınların Birliyi Alyansı ilə birlikdə hökumətə qarşı etimadsızlıq təşəbbüsünü dəstəkləmişdi.
Etimadsızlıq təklifi 281 deputatın səsi ilə qəbul edildi. Hökumətin devrilməsi üçün 233 səs kifayət edirdi.
Sosial Demokratlar hökumətdən çıxmalarını iqtisadi və sosial vəziyyət, büdcə qənaəti tədbirləri və koalisiya daxilindəki fikir ayrılıqları ilə əsaslandırmışdılar. Buna görə hökumətin süqutunu birbaşa ABŞ müdaxiləsi ilə əlaqələndirmək üçün hazırda ictimaiyyətə açıqlanmış kifayət qədər sübut yoxdur.
Enerji məsələsi də görüşlərin gündəmində olub
Gilfoylun Rumıniyaya səfərinin rəsmi istiqamətlərindən biri enerji əməkdaşlığı idi.
“The Financial Times”ın məlumatına görə, ABŞ səfiri Yunanıstan, Bolqarıstan və Rumıniya üzərindən Ukraynaya uzanan Şaquli Qaz Dəhlizi layihəsinin təşviqi ilə məşğul olub. O, həmçinin ABŞ-dan mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükünün artırılmasını dəstəkləyib.
Bolojan isə Rumıniyanın öz qaz ehtiyatlarına malik olduğunu əsas gətirərək əlavə ABŞ qazının alınmasına ehtiyac görmədiyini bildirmişdi.
Rumıniyada siyasi böhran davam edir
Bolojan hökumətinin devrilməsindən sonra Rumıniyada yeni tamhüquqlu hökumətin formalaşdırılması uzunmüddətli siyasi problemə çevrilib.
Rumıniyanın dövlət xəbər agentliyinin sentyabr məlumatına görə, prezident Nikuşor Dan hökumətin süqutundan sonra iki baş nazir namizədi irəli sürüb, lakin yeni kabinetin yaradılması baş tutmayıb.
Bu şəraitdə Gilfoyla aid edilən ifadələrin üzə çıxması Rumıniyada xarici müdaxilə ilə bağlı müzakirələri yenidən gücləndirib. Lakin mövcud məlumatlar ABŞ-ın Bolojan hökumətini devirmək üçün konkret əməliyyat həyata keçirdiyini təsdiqləmir.
Hazırda siyasi mübahisənin əsasını səfirə aid edilən sözlərin nə məna daşıdığı, Buxarestdə keçirilən görüşlərdə hansı məsələlərin müzakirə edildiyi və Rumıniya siyasətçilərinin bu görüşlərdə hansı mövqedən çıxış etdikləri təşkil edir.
