ABŞ-İsrail münasibətlərində yeni mərhələ
ABŞ-nin İsraildəki səfiri Mayk Hakabi Vaşinqtonun gələcək təhlükəsizlik memorandumunda İsrailə birbaşa maliyyə yardımlarını dayandırmağı planlaşdırdığını açıqlayıb.
“Yediot Ahronot” qəzetinin yaydığı məlumata görə, yeni modeldə əsas prioritet:
- təhlükəsizlik yardımları deyil,
- iqtisadi və ticari tərəfdaşlıq olacaq.
Bu açıqlama ABŞ-nin İsrail siyasətində son illərin ən ciddi dəyişiklik siqnallarından biri kimi qiymətləndirilir.
Vaşinqtonda İsrail yardımlarına etiraz artır
Məsələ ABŞ daxilində də ciddi müzakirələr yaradıb.
Keçmiş terrorla mübarizə rəhbəri Co Kent bildirib ki, İsrailə ayrılan milyardlarla dollarlıq yardım artıq Amerikanın milli maraqlarına xidmət etmir.
Son aylarda:
- Qəzzadakı soyqırımı ittihamları,
- beynəlxalq təzyiqlər,
- ABŞ ictimaiyyətində narazılığın artması
Vaşinqton administrasiyasını yeni yanaşma axtarışına məcbur edib.
İsrail üçün milyardlarla dollarlıq risk
Hazırda İsrail ABŞ-dən hər il təxminən:
- 3,8 milyard dollar hərbi yardım alır.
Bu vəsait əsasən:
- Amerika istehsalı silahların alınmasına,
- müdafiə sistemlərinin gücləndirilməsinə,
- hərbi texnologiyalara yönəldilir.
2016-cı ildə imzalanmış müqavilə 2028-ci ilə qədər qüvvədə qalmalıdır.
Lakin yeni memorandumun:
- yardımları mərhələli şəkildə azaltması,
- və ya tam dayandırması
ehtimalı artıq açıq şəkildə müzakirə olunur.
Netanyahu daha əvvəl mesaj vermişdi
İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu da 2026-cı ilin yanvarında verdiyi açıqlamada ölkəsinin yaxın 10 ildə ABŞ hərbi yardımından asılılığını azaltmaq istədiyini bildirmişdi.
Bununla belə, ekspertlər hesab edir ki:
- ABŞ yardımlarının azalması,
- İsrail iqtisadiyyatına və ordusuna ciddi təzyiq yarada bilər.
Qəzza müharibəsi Vaşinqton-Təl-Əviv xəttini silkələdi
Amerikada xüsusilə demokrat düşərgədə İsrailə dəstəyə qarşı etirazlar güclənir.
Bernie Sanders və “The Squad” kimi siyasətçilər:
- İsrailə hər hansı maliyyə dəstəyinin davam etməsini,
- Qəzzadakı müharibəyə şəriklik kimi qiymətləndirirlər.
Bu səbəbdən Vaşinqtonun yeni siyasəti yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi dönüş kimi şərh edilir.
