Yəmən Müqaviməti; İki Əsas Həmlə

7 Dəq Oxuma Müddəti

Yəməndə ötən həftə baş verən hadisələr bölgədəki atmosferin gözlənilməz vəziyyətdə olduğunu göstərdi. Səudiyyə koalisiyasının Yəmənə qarşı başlatdığı müharibədən 12 il ötür. Bu müddət ərzində üç ərəb ölkəsi — Yəmən, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ səkkiz ildən artıq müharibənin içində yer aldı. Sonda Yəmən əleyhinə koalisiya dağıldı; BƏƏ Yəmən torpaqlarını tərk etdi, Ər-Riyad ilə Səna arasında danışıqlar başladı, lakin konkret nəticə əldə olunmadı. Qəzzaya qarşı aparılan müharibə Yəməni yeni bir tənliyə daxil etdi. Bu tənlik Livana və İrana qarşı aparılan müharibə ilə davam etdi və Yəməni bütün regional tənliklərdə xüsusi potensiala malik bənzərsiz bir aktora çevirdi. ABŞ-nin İrana qarşı müharibədəki məğlubiyyəti yəmənlilərin Səudiyyə Ərəbistanı ilə səkkiz illik müharibə və iki illik danışıqlar prosesində heç bir nəticəyə çatmayan və yaxın zamanda da nəticə əldə ediləcəyinə ümid olmayan öz aralarındakı məsələləri yenidən nəzərdən keçirmələrinə səbəb oldu.

Yəmənlilərin bu qiymətləndirməsinin nəticəsi dəniz və hava blokadasını aradan qaldırmaq üçün hərbi tənliyi işə salmaq oldu. Bu isə səudiyyəlilərin Qırmızı dənizdən istifadəni davam etdirməsini Yəmən hava limanları və limanları üzərindəki blokadanın aradan qaldırılması şərtinə bağlamaq demək idi. Bu zaman Hörmüz boğazındakı yeni vəziyyət və İranın oradakı əməliyyat üstünlüyü səbəbindən vaxt məhdudiyyəti ilə üzləşən Səudiyyə Ərəbistanı məsələni həll etmək üçün bombardmançı təyyarələrdən və qəbilə milislərindən ibarət hərbi potensialını Yəmənə qarşı işə saldı. Eyni zamanda qarşı tərəfə danışıqlar siqnalları da göndərdi; lakin məqsədi iki il əvvəl dayandırılmış danışıqları canlandırmaq deyil, bir növ qəfil hücum həyata keçirmək və vaxt qazanmaq idi. ABŞ ilə İran arasındakı müharibə səbəbindən başlarına bəla olan böhranı nəzarət altına almaq üçün səudiyyəlilərin maraqlarına uyğun olan şey Babülməndəb və Qırmızı dənizdəki normal vəziyyətə zərər gəlməməsi naminə Yəmən blokadasını yumşaltmaq idi. Lakin görünür, Səudiyyə Ərəbistanında da ABŞ-də olduğu kimi, ölkəsinin həqiqi mənafeyini müəyyən edə biləcək hesab-kitab bilən bir şəxs yoxdur və ya səudiyyəlilərin baxışına görə, çalışqan yəmənli döyüşçülərə veriləcək hər hansı güzəşt onların daxili və regional nüfuzunun genişlənməsinə səbəb olacaq. Buna görə də Səudiyyə Ərəbistanı bombardmançı təyyarələrdən və muzdlulardan istifadə edərək Sənaya hərbi hücum təşkil etmək kimi çətin yolu seçdi.

Səudiyyə Ərəbistanının Yəmən hökumətinə qarşı hərbi mərhələyə keçməsi ilə Seyid Mücahid Əbdülməlik Bədrəddin əl-Husi “blokadaya qarşı blokada” tənliyini tətbiq etməyə başladı və Səudiyyə limanlarından yola düşən və ya Səudiyyə limanlarına gedən gəmilərin və tankerlərin Qırmızı dənizdə hərəkətini qadağan etdi. Ənsarullah eyni zamanda “hava limanına qarşı hava limanı” və “limana qarşı liman” tənliyini həyata keçirdi; qısa müddət ərzində Səudiyyə Ərəbistanının bir neçə hərbi bazasına, hava limanına və limanına hücum etdi, hətta bunun əhatəsini Səudiyyə Ərəbistanının şərqindəki Əbqəyq neft yatağına qədər genişləndirdi.

Yəmənlilərin çoxşaxəli reaksiyası təəccüblü idi; çünki onlar müasir texnologiya ilə təchiz olunmuş və birinci dərəcəli hərbi kəşfiyyat sisteminə malik güclü və tam təchizatlı bir ordu kimliyi ilə ortaya çıxdılar. Səudiyyə Ərəbistanı Çin və Rusiyanı gənc Yəmən ordusunun təsirli texnoloji həmlələrinin arxasında duran amil kimi göstərməyə və İraqı da bu məsələyə daxil etməyə çalışdı. Bu istiqamətdə iki həftə əvvəl İraqın cənub vilayətlərindəki altı nöqtəyə hücum etdi. Əslində, hədəfi yayındırmaq cəhdi Yəmənin gücünün və Səudiyyə Ərəbistanının onunla üzləşəcək gücə malik olmadığının etirafı hesab olunur.

Hava hücumlarının uğursuzluğundan və Qırmızı dənizin Səudiyyə gəmilərinin üzünə bağlanmasından sonra Ər-Riyad Yəmənin daxilindən çıxış yolu və çarə tapmağa çalışdı. Bu istiqamətdə Sənanın şərqindəki Marib, şimalındakı Əl-Cəvf və cənubundakı Taiz olmaqla üç vilayətdə Sənanı ələ keçirmək və ya oranı xaosa sürükləmək məqsədilə qüvvə toplamağa başladı. Xəbərlər Səudiyyə Ərəbistanının bu üç vilayətdə məqsədinə çatmaq üçün ən azı dörd piyada və zirehli diviziyanı işə saldığını göstərir; halbuki Yəmənə qarşı əvvəlki müharibədə də oxşar potensialdan istifadə edildiyi üçün bu vəziyyət yenilik hesab olunmur. Bu prosesdə Ənsarullah dörd gün əvvəl (4 avqust / 13 Mordad) toplanmış qüvvələrə qarşı önləyici əməliyyata başladı. Yəmənlilər hər üç vilayətdə bəzi məntəqələri ələ keçirməyə müvəffəq oldular; xüsusilə Ruveyk, Abar və Tsaniyyədə Səudiyyə muzdlularına ağır zərbələr endirdilər. Reuters onlarla ölən və yüzlərlə yaralananın olduğunu bildirərkən, Səudiyyə tərəfi 88 nəfərin yaralandığını açıq şəkildə ifadə etdi. “Yəmən Respublikası Ümumi Səfərbərliyi” bu proseslə eyni vaxtda yaydığı bəyanatda ordu və xalq səfərbərlik qüvvələrinin işğal olunmuş bölgələri azad etmək və talan edilmiş sərvətləri geri qaytarmaq üçün birgə hərəkətə başladığını elan etdi. Bu zaman Yəmən ordusu Ər-Riyada alternativ yollar axtarmamalı olduğunu xatırlatmaq məqsədilə Səudiyyə Ərəbistanının ən mühüm ixrac limanı olan Yənbunun şimalındakı bir nöqtəni hədəfə aldı.

Yəmənlilərin eyni zamanda ən azı səkkizi geniş əraziyə malik olan ayrılmış bölgələrin azad edilməsindən və Yəmən sahillərindən yüzlərlə kilometr uzaqda, Qırmızı dənizdə Səudiyyə Ərəbistanının tam blokadaya alınmasından danışmaları və faktiki olaraq bu istiqamətdə irəliləmələri 2021-ci ildəki atəşkəsdən bəri Ənsarullahın boş dayanmadığını göstərdi. Müttəfiqləri Fələstin, Livan və İranın xeyrinə oynadığı hərbi rolla yanaşı, 2023-cü ildən bəri nə qədər böyük güc topladığını ortaya qoydu! Bu heyrətamiz vəziyyət İslam düşmənləri üçün son dərəcə narahatedici, İslam ümməti üçün isə son dərəcə həyəcanvericidir. Ənsarullah Siyasi Bürosunun üzvü Məhəmməd Şevkənin “önləyici” adlandırdığı, Yəmənin üç bölgəsində səudiyyəlilərin üç piyada və zirehli diviziyasına qarşı həyata keçirilən ağır əməliyyat strateji təsirə malikdir. Səudiyyə Ərəbistanı piyada və zirehli əməliyyatlar aparmaq üçün yerli aktiv hərbi potensialının Yəmənin aktiv potensialından daha az olduğunu və Yəmənin cənub və şərqindəki bəzi qəbilələrdən toplanmış ünsürlərin göndərilməsinin Ənsarullah və Yəmən ordusunun xeyrinə olan mövcud hərbi tənliyi dəyişdirə bilməyəcəyini çox yaxşı bilir. Buna görə də Səudiyyə Ərəbistanının maraqlarına uyğun olan şey, yəmənlilərin də açıq şəkildə bildirdiyi kimi, ilk növbədə Oman sərhədindəki Əl-Məhradan şimaldakı Sədaya qədər paytaxtı Səna olan Yəmənin birliyi və ərazi bütövlüyü yoluna daş qoymamaq, ikincisi isə Yəmən blokadasını və Yəmənə hava və dəniz yolu ilə gediş-gəlişin qarşısındakı zalım maneələri aradan qaldırmaqdır. Bu iki tələb ifrat və ya haqsız deyil. Əgər bunu çox hesab edirsə, özü üçün də məhz bu iki problemin yaranmasını gözləməlidir: öz etnik qrupları ilə münasibətlərində bir problem və xarici dünya ilə hava və dəniz əlaqələrinə malik olmaq məsələsində bir problem. Yaxşı olan hər şey hamı üçün yaxşıdır və pis olan hər şey hamı üçün pisdir. Yaxşı ilə pisin bölüşdürülməsi, bir millətin payına pisin, digərinin payına isə yaxşının düşməsi ədalətli deyil.

Bu Xəbəri Paylaş
Şərh edilməmiş