ABŞ rəsmisi: Nüvə məsələsi həll olunmalıdır
ABŞ rəsmisi bildirib ki, Vaşinqtonla Tehran arasında vasitəçilər üzərindən aparılan müzakirələr davam edir və təmaslar müsbət, konstruktiv xarakter daşıyır.
Rəsminin sözlərinə görə, tərəflər arasında dialoq davam etsə də, İranın nüvə proqramı ilə bağlı məsələlər həll edilmədən yekun razılaşmanın əldə olunması mümkün deyil. Eyni mövqe digər ABŞ rəsmilərinin açıqlamalarında da yer alıb.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio da sentyabrın 23-də İran məsələsinin mərkəzində nüvə proqramının dayandığını vurğulayıb. Rubio Prezident Donald Tramp administrasiyasının əsas mövqeyinin İranın nüvə silahına sahib olmaması olduğunu bildirib.
İranın mövqeyində çeviklik olduğu bildirilir
ABŞ rəsmisinin açıqlamasına əsasən, Tehran nüvə məsələlərinin müzakirəsində müəyyən çeviklik nümayiş etdirdiyinə dair siqnallar verib.
Lakin bu, tərəflər arasında əsas fikir ayrılıqlarının aradan qalxdığı anlamına gəlmir. Hazırda mühüm mübahisələrdən biri öhdəliklərin hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsi ilə bağlıdır.
Vaşinqton və Tehran hansı tərəfin ilk addımı atmalı olduğu, konkret öhdəliklərin nə vaxt qüvvəyə minəcəyi və qarşılıqlı tədbirlərin necə əlaqələndiriləcəyi məsələlərində hələ ortaq mövqeyə gəlməyiblər.
Sanksiyaların yumşaldılması barədə ziddiyyət
ABŞ rəsmisinin açıqlamasında ən diqqətçəkən məqamlardan biri sanksiyalarla bağlı olub.
Məlumata görə, ABŞ rəsmisi Tramp administrasiyasının yekun razılaşma çərçivəsində İrana qarşı bəzi sanksiyaları yumşaltmağa və dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsinə razı ola biləcəyini deyib. Bunun müqabilində Vaşinqton nüvə məsələsində konkret irəliləyiş tələb edir.
Lakin Prezident Donald Tramp sonradan bu məlumatı açıq şəkildə təkzib edib. O, İrana sanksiyaların yumşaldılması və dondurulmuş vəsaitlərin azad edilməsi ilə bağlı hər hansı təklif vermədiyini bildirib. Buna görə də ABŞ administrasiyası daxilindən yayılan məlumatla Trampın şəxsi açıqlaması arasında ziddiyyət yaranıb.
Bu səbəbdən sanksiyaların yumşaldılması və dondurulmuş İran vəsaitlərinin mümkün azad edilməsi hazırda razılaşdırılmış rəsmi şərt kimi deyil, danışıqlar barədə yayılan və sonradan prezident tərəfindən təkzib olunan təklif kimi qiymətləndirilməlidir.
Vasitəçilər danışıqları davam etdirir
ABŞ və İran arasında birbaşa və dolayı diplomatik təmasların son günlər intensivləşdiyi bildirilir.
Məlumata görə, Qətər vasitəçiləri İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə danışıqlar aparıb. Vasitəçilərin ABŞ tərəfi ilə də ayrıca görüşlər keçirməsi nəzərdə tutulub.
Danışıqlarda İranın təqdim etdiyi yenilənmiş təklif də müzakirə olunur. Tehran sanksiyalar, dondurulmuş vəsaitlər, Hörmüz boğazı və hərbi gərginliklə bağlı tələblər irəli sürüb. ABŞ isə nüvə proqramına dair konkret öhdəliklərin razılaşmanın ayrılmaz hissəsi olmasını istəyir.
İlk addımı kimin atacağı hələ müəyyənləşməyib
Mövcud diplomatik prosesdə əsas çətinliklərdən biri qarşılıqlı addımların ardıcıllığıdır.
ABŞ rəsmisinin sözlərinə görə, tərəflər öhdəliklərin icra vaxtı və ilk addımın kim tərəfindən atılması məsələsində hələ də fərqli mövqelərdədir.
Bu isə mümkün razılaşmanın yalnız nüvə proqramının texniki tərəflərindən deyil, sanksiyaların yumşaldılması, dondurulmuş vəsaitlərin taleyi və qarşılıqlı təminatların hansı ardıcıllıqla həyata keçirilməsindən də asılı olduğunu göstərir.
Hazırkı mərhələdə vasitəçilər üzərindən danışıqlar davam etsə də, yekun razılaşmanın şərtləri müəyyənləşməyib. Vaşinqton nüvə məsələsində irəliləyişi əsas tələb kimi göstərir, Tehran isə öz şərtlərinin qarşı tərəfdən konkret addımlarla müşayiət olunmasını istəyir.
