Türkiyənin Rusiya nefti idxalında ciddi azalma
Türkiyə iyul ayında Rusiya limanlarından aldığı xam neftin həcmini əhəmiyyətli dərəcədə azaldıb. Bazar iştirakçılarının məlumatları və London Birjası Qrupunun göstəriciləri avqust ayında azalmanın daha da davam edə biləcəyini göstərir.
Bunun əsas səbəblərindən biri Ukraynanın pilotsuz uçuş aparatları ilə həyata keçirdiyi hücumların Rusiyanın Qara dəniz sahillərindəki neft ixracı əməliyyatlarında fasilələr yaratmasıdır.
Məlumatlara əsasən, Türkiyə iyul ayında Rusiya limanlarından təxminən 900 min ton neft qəbul edib. İyun ayında isə bu göstərici 1,2 milyon ton səviyyəsində olub. Beləliklə, cəmi bir ay ərzində Türkiyənin Rusiya limanlarından neft tədarükü təxminən 25 faiz azalıb.
Qara dənizdən tədarük yarıbayarı azalıb
Ən böyük geriləmə Qara dəniz marşrutu üzrə qeydə alınıb. İyun ayında Türkiyəyə bu istiqamətdən təxminən 600 min ton Rusiya nefti göndərildiyi halda, iyulda həcm 300 min tondan bir qədər çox olub.
Bu isə Qara dəniz üzərindən Türkiyəyə neft tədarükünün təxminən yarıbayarı azalması deməkdir.
Mövcud proqnozlar avqust ayında vəziyyətin daha da kəskinləşə biləcəyini göstərir. Türkiyənin Rusiya Qara dəniz limanlarından bu ay cəmi 200 min ton civarında neft qəbul edəcəyi gözlənilir.
Ankara alternativ neft mənbələrinə üz tutur
Qara dənizdəki fasilələr Türkiyəni enerji tədarükünü şaxələndirməyə sövq edib. Bazar iştirakçılarının bildirdiyinə görə, Ankara Rusiya istiqamətində yaranmış problemlərin təsirini azaltmaq üçün alternativ ölkələrdən xam neft almağa hazırlaşır.
Bu çərçivədə Türkiyənin avqust ayında Braziliya və Qayanadan neft idxal etməyi planlaşdırdığı bildirilir. Türkiyənin bu ölkələrdən neft alması nisbətən nadir addım hesab olunur.
Beləliklə, Qara dənizdə təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi Türkiyənin neft idxalının coğrafiyasına da birbaşa təsir göstərməyə başlayıb.
Ukraynanın PUA hücumları ixracı pozdu
Rusiya neftinin Türkiyəyə çatdırılmasında yaranan problemlər Kiyevin Qara dənizdə PUA hücumlarını intensivləşdirməsindən sonra daha da dərinləşib.
Hücumların Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun terminalından ixracın bir həftə müddətinə dayanmasına səbəb olduğu bildirilir. Novorossiysk limanındakı yükləmə əməliyyatlarında da fasilələr yaranıb.
Bu infrastrukturlar Qara dəniz üzərindən dünya bazarlarına böyük həcmdə neft daşınmasında mühüm rol oynayır. Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun xətti vasitəsilə daşınan neftin qlobal tədarükün təxminən 1,8 faizinə bərabər olduğu bildirilir.
Türkiyədən Qara dənizdəki hücumlara etiraz
Ankara Rusiya ilə əlaqəli neft tankerlərinə Türkiyənin ərazi sularına yaxın bölgələrdə həyata keçirilən hücumları daha əvvəl tənqid edib.
Türkiyə tərəfi bu cür hadisələrin Qara dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyini təhdid etdiyini və regional ticarət üçün əlavə risklər yaratdığını bildirib.
Qara dəniz Türkiyə üçün həm enerji idxalı, həm də beynəlxalq ticarət baxımından mühüm nəqliyyat dəhlizi olduğundan hərbi qarşıdurmanın dəniz yollarına yayılması Ankara üçün xüsusi narahatlıq doğurur.
İran müharibəsi enerji böhranını ağırlaşdırır
Rusiya istiqamətindəki tədarük problemləri ABŞ ilə İran arasındakı müharibənin qlobal enerji bazarında yaratdığı gərginliklə eyni vaxta təsadüf edir.
Bu vəziyyət neft tədarükündə mümkün yeni fasilələrin qiymətlər və enerji təhlükəsizliyi üzərində təsirini daha da artırır. Türkiyənin Braziliya və Qayana kimi alternativ mənbələrə yönəlməsi də enerji idxalında mümkün riskləri azaltmaq cəhdi kimi qiymətləndirilir.
Ukrayna rəsmilərinin məlumatına görə, Kiyev ABŞ vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin müraciətindən sonra Xəzər Boru Kəməri Konsorsiumunun Qara dənizdəki terminalından istifadə edən qeyri-Rusiya neft tankerlərinə qarşı PUA hücumlarını müvəqqəti dayandırıb.
Bununla belə, Qara dənizdə davam edən hərbi gərginlik Türkiyənin Rusiya neftindən tədarük imkanları üzərində təzyiq yaratmaqda davam edir.
