ABŞ Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünü gündəmə gətirib
ABŞ-nin “Uoll Strit Cörnal” qəzeti məlumatlı mənbələrə istinadən prezident nümayəndəsi Cared Kuşnerin son aylarda keçirilən qapalı görüşlərdə Ukraynanın ərazi güzəştləri müqabilində Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına (NATO) üzv qəbul edilməsi imkanını müzakirə etdiyini yazıb.
- ABŞ Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünü gündəmə gətirib
- Dublin və Əbu-Dabidə qapalı danışıqlar keçirilib
- Vaşinqton iki mümkün ssenarini nəzərdən keçirir
- Birinci ssenari: Donbas müqabilində NATO üzvlüyü
- İkinci ssenari: Cəbhə xəttinin dondurulması
- Kuşner: Rusiya təhlükəsizlik təminatlarını qəbul etməyə hazırdır
- Tramp Putinin razılaşmaya hazır olduğunu bildirib
- Makron NATO üzvlüyünün müzakirəsini dəstəkləyib
- Zelenski: Təminatları Ukrayna xalqı təsdiqləməlidir
- Rusiya Ukraynanın NATO-dan imtinasını tələb edir
- Moskva NATO-nun 1997-ci il mövqelərinə qayıtmasını istəyir
- Avropa Rusiyanın tələblərini rədd edib
Moskva uzun illərdir Ukraynanın 32 üzvü olan hərbi alyansa qoşulmasının qarşısını almağa çalışır. ABŞ Prezidenti Donald Tramp da ötən ilin əvvəlində Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünü Rusiya üçün qəbuledilməz hesab edərək bu ehtimalı istisna etmişdi.
Lakin qəzetin məlumatına görə, son aylarda Avropa rəsmiləri ilə Cared Kuşner və ABŞ prezidentinin digər xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff arasında keçirilən bir neçə görüşdə bu məsələ yenidən gündəmə gətirilib.
Dublin və Əbu-Dabidə qapalı danışıqlar keçirilib
Məlumatlı şəxslərin bildirdiyinə görə, Kuşner ötən həftə Dublindəki hərbi hava limanında Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski və Avropa rəsmiləri ilə görüş zamanı bu ehtimalı müzakirə edib.
Görüşdə Zelenski, onun müşaviri Rüstəm Umerov və Avropanın bir sıra milli təhlükəsizlik müşavirləri iştirak ediblər.
Eyni təklifin ötən həftə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində keçirilən ən azı bir görüşdə də səsləndirildiyi bildirilir.
Əbu-Dabidə Kuşner və Uitkoff Ukrayna, Avropa və Rusiya nümayəndələri ilə müharibənin başa çatdırılmasına yönəlmiş danışıqlar aparıblar.
Avropalı liderlərdən biri isə bu məsələnin hələ avqust ayında keçirilmiş telefon danışığında gündəmə gətirildiyini bildirib.
Vaşinqton iki mümkün ssenarini nəzərdən keçirir
“Uoll Strit Cörnal”ın danışıqlarda iştirak edən şəxslərə istinadən yaydığı məlumata əsasən, ABŞ tərəfi son görüşlərdə iki mümkün ssenari irəli sürüb.
Birinci ssenari: Donbas müqabilində NATO üzvlüyü
Birinci variant Ukraynanın Donbas bölgəsində hələ də nəzarətində saxladığı ərazilərdən imtina etməsi müqabilində NATO-ya tamhüquqlu üzv qəbul olunmasını nəzərdə tutur.
Bu təklif Ukraynanın ərazi güzəştləri etməsi qarşılığında alyansın kollektiv müdafiə mexanizmindən yararlanmasına imkan verə bilər.
İkinci ssenari: Cəbhə xəttinin dondurulması
İkinci variant isə münaqişənin hazırkı təmas xətti boyunca dondurulmasını nəzərdə tutur.
Bu halda Donbasın bir hissəsi Ukraynanın nəzarətində qalacaq, Kiyevə isə gələcəkdə mümkün Rusiya hücumlarından qorunmaq üçün təhlükəsizlik təminatları veriləcək.
Belə təminatların ABŞ ilə bağlanacaq beynəlxalq müqavilə əsasında rəsmiləşdirilməsi, mümkün olduğu halda Avropa müttəfiqlərinin də prosesə qoşulması müzakirə edilir.
ABŞ rəsmilərindən biri qəzetə bildirib ki, danışıqlarda müxtəlif təkliflər nəzərdən keçirilir, lakin yekun razılaşma həm Ukraynanın, həm də Rusiyanın razılığını tələb edir.
Kuşner: Rusiya təhlükəsizlik təminatlarını qəbul etməyə hazırdır
Cared Kuşner cümə axşamı bildirib ki, Rusiya hökuməti Ukraynaya NATO-nun təqdim etdiyi təminatlara bənzər təhlükəsizlik zəmanətlərinin verilməsi ideyasına daha müsbət yanaşmağa başlayıb.
Kuşner və Uitkoff həmin gün Berlində Ukraynanı dəstəkləyən ölkələrin nümayəndələri ilə görüşərək Kiyevin gələcək maliyyələşdirilməsi və təhlükəsizlik təminatlarını müzakirə ediblər.
“Bu təminatlar pozularsa, çox güclü çəkindirmə mexanizmi və ağır nəticələr olacaq”, – deyə Kuşner bildirib.
O əlavə edib ki, Donald Tramp belə təminatların verilməsinə açıqdır.
Kuşnerin sözlərinə görə, təminatlar elə dəqiq hazırlanmalıdır ki, onların yaratdığı çəkindirici təsir sayəsində gələcəkdə həmin mexanizmləri işə salmağa ehtiyac yaranmasın.
Tramp Putinin razılaşmaya hazır olduğunu bildirib
Qəzetin görüşdə iştirak edən iki şəxsə istinadən verdiyi məlumata görə, Rusiya Prezidenti Vladimir Putin və Çin lideri Si Cinpinlə keçirilən sammitdən qayıdan Donald Tramp Kuşnerin mobil telefonuna zəng edib.
Tramp söhbət zamanı Putinin müharibədən yorulduğunu və razılaşmaya hazır olduğunu bildirib.
Kuşnerlə birlikdə olan Avropa liderləri və Zelenski ilə telefon danışığında ABŞ Prezidenti Putinlə sülh razılaşması əldə ediləcəyi təqdirdə Ukraynaya ayrılan böyük maliyyə vəsaitlərinə qənaət etməyin mümkün olacağını qeyd edib.
Makron NATO üzvlüyünün müzakirəsini dəstəkləyib
Berlin görüşündən sonra Fransa Prezidenti Emmanuel Makron Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü məsələsini müzakirə etməyin vaxtının çatdığını bildirib.
Görüş iştirakçılarının sözlərinə görə, Ukraynanın üzvlük müraciətinin irəli aparılması məsələsi müzakirə edilsə də, ev sahibi Almaniya bu istiqamətdə addım atmağa həvəs göstərməyib.
Qəzetin məlumatına əsasən, Almaniya Kansleri, 70 yaşlı Fridrix Merts köməkçilərinə Ukraynanın onun sağlığında NATO-ya üzv olmayacağını deyib.
Zelenski: Təminatları Ukrayna xalqı təsdiqləməlidir
Ötən həftə Volodimir Zelenski Kiyevin ABŞ və Avropa ilə təhlükəsizlik təminatları barədə danışıqları davam etdirdiyini bildirib.
O vurğulayıb ki, bu sahədə əldə olunacaq istənilən razılaşma Ukrayna xalqının təsdiqini tələb edəcək.
Zelenskinin sözlərinə görə, amerikalı nümayəndələr müzakirə olunan təminatları İsrailin malik olduğu ikitərəfli təhlükəsizlik razılaşmalarına bənzədiblər.
Ukrayna Prezidenti ABŞ tərəfinin NATO üzvlüyü ideyasını irəli sürdüyünü də təsdiqləyib.
“Amerikalılar belə bir sual verdilər: Ukrayna NATO-ya üzv qəbul olunsa, Donbasdan çıxacaqmı?” – deyə Zelenski jurnalistlərə bildirib.
Rusiya Ukraynanın NATO-dan imtinasını tələb edir
Əbu-Dabidə keçirilən danışıqlardan məlumatlı şəxslərin sözlərinə görə, Rusiya nümayəndələri Ukraynanın NATO-ya üzv olmaq istəyindən tamamilə imtina etməsini tələb ediblər.
“Uoll Strit Cörnal”ın tanış olduğu və danışıqlar iştirakçılarına təqdim edilmiş sənəddə Moskvanın Ukraynadan NATO-ya üzvlük məqsədini Konstitusiyasından çıxarmasını istədiyi bildirilir.
Rusiya tərəfi həmçinin alyansın Ukrayna ərazisində hərbi qüvvə və texnika yerləşdirməməsini, Qərb silahlarının Kiyevə çatdırılmasının dayandırılmasını tələb edib.
Moskva NATO-nun 1997-ci il mövqelərinə qayıtmasını istəyir
Danışıqlarda təqdim olunan qeyri-rəsmi sənəddə Rusiyanın əlavə tələbləri də yer alıb.
Moskva NATO-nun Şərqi Avropadakı hərbi infrastrukturunu 1997-ci il səviyyəsinə qaytarmasını istəyib.
Həmin il NATO ilə Rusiya arasında əməkdaşlıq mexanizmi yaradılmışdı.
Sənəddə Avropa və Qafqaz regionundakı ölkələrdən Rusiya ərazisinə çata bilən raketlərin çıxarılması da tələb olunur.
Bundan başqa, Fransa və Böyük Britaniyanın digər Avropa ölkələrinə nüvə müdafiəsi təmin etmək barədə təkliflərinin geri götürülməsi istənilib.
Avropa Rusiyanın tələblərini rədd edib
Avropalı nümayəndələr Moskvanın irəli sürdüyü tələbləri qəbul etməyiblər.
Onlar bu tələbləri danışıqların əvvəlində mümkün qədər yüksək şərtlər irəli sürməyə yönəlmiş sərt mövqe kimi qiymətləndiriblər.
Avropa tərəfinin fikrincə, həmin sənəd yekun sülh planı deyil.
Qəzet həmçinin qeyd edib ki, NATO Rusiya ilə bağlanmış razılaşmalara uyğun olaraq Şərqi Avropadakı üzv dövlətlərdə genişmiqyaslı hərbi infrastruktur yaratmayıb.
İstisnalar sırasında Polşa və Rumıniyadakı radar sistemləri, eləcə də Litvada daimi yerləşdiriləcək Almaniya hərbi bölməsi üçün nəzərdə tutulan baza göstərilib.
Beləliklə, Ukraynanın NATO-ya üzvlüyünün yenidən müzakirəyə çıxarılması Vaşinqtonun Rusiya ilə Ukrayna arasındakı danışıqlarda yaranmış durğunluğu aradan qaldırmaq üçün müxtəlif variantları nəzərdən keçirdiyini göstərir.
Bununla belə, Moskvanın NATO üzvlüyünə qarşı mövqeyi və Avropa ölkələri arasında mövcud fikir ayrılıqları yekun razılaşmanın əldə olunması qarşısında əsas maneələr olaraq qalır.
