Fidan Səudiyyə Ərəbistanının hərbi ehtiyaclarından danışdı
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Səudiyyə Ərəbistanının təhlükəsizlik sahəsində müəyyən hərbi-texniki ehtiyaclarının yarana biləcəyini və Ankaranın bunları üçtərəfli müdafiə sazişi çərçivəsində nəzərdən keçirəcəyini bildirib.
Fidan açıqlamasında Yəməndəki husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı son hücumlarına diqqət çəkib. Türkiyə XİN rəhbərinin sözlərinə görə, yaranmış təhlükəsizlik şəraiti Ər-Riyad üçün müəyyən əlavə hərbi ehtiyaclar yarada bilər və Türkiyə bu məsələləri Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla birlikdə qiymətləndirəcək.
Səudiyyə Ərəbistanı sentyabrın 19-da Ər-Riyada yönəlmiş ballistik raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Husilər isə paytaxtdakı həssas obyektləri, eləcə də ölkənin enerji infrastrukturunu hədəfə aldıqlarını bildiriblər.
Ortaq müdafiə mexanizmləri işə salına bilər
Fidanın sözlərinə görə, üç ölkə arasında təhlükəsizlik sahəsində baş verən yeni proseslərə cavab vermək üçün birgə müdafiə mexanizmləri üzərində iş aparılır.
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında müdafiə əməkdaşlığının genişləndirilməsini nəzərdə tutur. Sazişin əsas prinsiplərindən biri üç ölkədən hər hansı birinə qarşı silahlı hücumun bütün tərəflərə qarşı hücum kimi qiymətləndirilməsidir.
Məkkə sazişi üç ölkəni birləşdirir
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi avqustun 7-də Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və Baş naziri Məhəmməd bin Salman və Pakistanın Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərif tərəfindən imzalanıb.
Saziş üç ölkənin ortaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, mümkün hücumlara qarşı birgə çəkindirmə imkanlarının artırılması və müdafiə əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi məqsədi daşıyır.
Türkiyə tərəfi daha əvvəl sazişin hər hansı konkret ölkəyə qarşı yönəlmədiyini açıqlayıb. Hakan Fidan avqustun sonunda bildirmişdi ki, ittifaq dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və daxili işlərə qarışmamaq prinsiplərinə əsaslanır.
İlk mühüm toplantı İstanbulda keçirilib
Avqustun 31-də İstanbulda Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi çərçivəsində yaradılan Strateji Siyasi və Müdafiə Komitəsinin ilk toplantısı keçirilib.
Toplantıda üç ölkənin xarici işlər və müdafiə nazirləri, həmçinin baş qərargah rəisləri iştirak ediblər. Tərəflər sazişin həyata keçirilməsi və müdafiə sahəsində birgə fəaliyyətin institusional əsaslarının gücləndirilməsi məsələlərini müzakirə ediblər.
Razılaşmaya əsasən, müdafiə sənayesi üzrə əməkdaşlığın, ortaq texnologiyaların hazırlanmasının və birgə istehsal imkanlarının genişləndirilməsi də nəzərdə tutulur. Səudiyyə Ərəbistanında saziş çərçivəsində fəaliyyət göstərəcək ayrıca katibliyin yaradılması barədə də razılıq əldə olunub.
Ankara diplomatik təşəbbüsləri də davam etdirir
Fidan hərbi əməkdaşlıqla yanaşı, bölgədə döyüşlərin dayandırılması üçün diplomatik səylərin davam etdiyini də bildirib. Onun sözlərinə görə, münaqişənin dayandırılmasına yönəlmiş təklif və təşəbbüslər əlaqədar tərəflərə çatdırılıb.
Bu mövqe üç ölkənin avqustun 31-də açıqladığı ortaq bəyanatla da uyğunluq təşkil edir. Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı regional böhranların dinc yollarla həllini, gərginliyin azaldılmasını və təmkinli davranışın təşviqini dəstəklədiklərini açıqlayıblar.
Səudiyyə Ərəbistanının müdafiəsi gündəmdə
Son hadisələr fonunda Fidanın açıqlaması Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin real təhlükəsizlik böhranı şəraitində necə tətbiq oluna biləcəyi məsələsini gündəmə gətirib.
Türkiyə hələlik Səudiyyə Ərəbistanına konkret hansı hərbi vasitələrin və ya sistemlərin verilə biləcəyini açıqlamayıb. Fidanın bəyanatına əsasən, ilk mərhələdə Ər-Riyadın ehtiyacları müəyyən ediləcək və mümkün dəstək sazişin yaratdığı üçtərəfli mexanizmlər çərçivəsində qiymətləndiriləcək.
Beləliklə, Ankara həm Səudiyyə Ərəbistanının müdafiə ehtiyaclarına mümkün dəstək siqnalı verir, həm də bölgədəki qarşıdurmaların diplomatik yollarla dayandırılması istiqamətində təşəbbüslərin davam etdiyini bildirir.
