Trampın Reytinqi 38 Faizə Düşüb: ABŞ-da Seçkilər

ABŞ-da aralıq seçkilərin ilkin nəticələri açıqlanır

ABŞ-da Konqresə aralıq seçkilər üzrə səslərin sayılması davam edir. Bir sıra ştatlarda ilkin nəticələr məlum olsa da, Konqresin Nümayəndələr Palatasına və Senata nəzarətin hansı partiyada olacağı hələ tam müəyyənləşməyib.

Seçkilər prezident Donald Trampın fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İqtisadi vəziyyət, qiymət artımı və İrana qarşı müharibə seçicilərin qərarlarına təsir göstərən əsas məsələlər sırasında yer alır.

Demokratlar bir neçə mühüm ştatda qalib gəlib

Corciya ştatında demokrat senator Con Ossoff Trampın dəstəklədiyi respublikaçı Mayk Kollinsi məğlub edərək yenidən Senata seçilib.

Bu nəticə demokratların 2024-cü il prezident seçkilərində Trampın qalib gəldiyi ştatda mühüm senator mandatını qoruması deməkdir.

Şimali Karolinada demokrat Roy Kuper respublikaçı Maykl Uotlini məğlub edərək Senatda yer qazanıb.

Virciniyada demokrat senator Mark Uorner yenidən seçilib. Nyu-Hempşirdə isə demokrat Pappas respublikaçı Sunununu üstələyərək Senata seçilib.

Texasda demokrat Ceyms Talariko respublikaçı Ken Pakstonu məğlub edib. Bununla da demokratlar 1988-ci ildən bəri ilk dəfə ştatın Senat mandatını qazanıblar.

37 yaşlı Talariko Texasın baş prokuroru və Trampın yaxın müttəfiqlərindən biri olan Pakston üzərində qələbə qazanıb.

Demokratlar Nümayəndələr Palatasında çoxluğa yaxınlaşırlar

Nümayəndələr Palatasında demokrat azlığın lideri Hakim Ceffris partiyasının çoxluğu geri qaytarmaq imkanlarına nikbin yanaşdığını bildirib.

Onun sözlərinə görə, erkən səsvermə və seçki günü iştirak göstəriciləri demokratların üstünlük təşkil etdiyi, rəqabətli və respublikaçıların güclü olduğu ştatlarda yüksək olub.

Əsas hədəf 218 mandatdır

Ceffris demokratların 218 mandat əldə etməyə çalışdıqlarını açıqlayıb. Bu rəqəm 435 yerlik Nümayəndələr Palatasında çoxluğu təmin etmək üçün tələb olunur.

Hazırda palatada respublikaçıların cüzi üstünlüyü var. Demokratların nəzarəti ələ keçirməsi üçün ən azı üç əlavə mandat qazanması lazımdır.

İndiana, Kentukki, Şimali Karolina və Ohayo ştatlarında bir sıra seçki dairələri üzrə mübarizə davam edir. Bəzi media qurumları həmin dairələrdə rəqabətin daha gərgin olduğunu bildiriblər.

Senatda çoxluq uğrunda mübarizə davam edir

Senatda vəziyyət daha mürəkkəbdir. Respublikaçılar seçkilərə 53, demokratlar isə 47 mandatla daxil olublar.

Demokratların çoxluğu əldə etməsi üçün mandat sayını xalis dörd yer artırması tələb olunur.

Miçiqan və digər ştatlar diqqət mərkəzindədir

Corciyada Con Ossoffun qələbəsindən sonra diqqət Miçiqan, Alyaska, Ohayo, Ayova, Kanzas, Men, Texas və Şimali Karolinadakı nəticələrə yönəlib.

Miçiqanda demokrat Əbdürrəhman əs-Səyyid və respublikaçı Mayk Rocers arasında mübarizə davam edir. Ştatda səslərin sayılması hələ başa çatmayıb.

Mendə demokratlar respublikaçı senator Syuzan Kollinsin mandatını qazanmağa çalışırlar. Ohayo, Kanzas və Ayovada da Senat uğrunda rəqabət davam edir.

İlkin nəticələrə görə, Şimali Karolinada Roy Kuper, Texasda isə Ceyms Talariko qalib gəlib.

Alyaskada yekun nəticələrin açıqlanması gecikə bilər

Alyaskada respublikaçı senator Den Sallivan demokrat Meri Peltola ilə mübarizə aparır.

Ştatda seçicilərin namizədləri üstünlük sırasına görə sıraladığı səsvermə sistemi tətbiq olunur. Bu səbəbdən nəticələrin müəyyənləşdirilməsi digər ştatlarla müqayisədə daha uzun çəkə bilər.

Səslərin sayılması noyabrın sonunadək uzana bilər

Alyaskada 131 seçki məntəqəsində səslər əl ilə sayılır. Həmin məntəqələrin əksəriyyəti kənd ərazilərində yerləşir.

Poçtla göndərilən yerli seçki bülletenlərinin noyabrın 13-dək, xaricdən göndərilənlərin isə noyabrın 18-dək qəbul edilməsi nəzərdə tutulur.

Üstünlük sırasına əsaslanan səslərin hesablanmasına noyabrın 18-də başlanması, nəticələrin isə noyabrın 25-də rəsmiləşdirilməsi planlaşdırılır.

Ştatda Den C. Sallivan adlı başqa bir şəxsin namizədliyi ilə bağlı araşdırma da aparılır. Onun adının respublikaçı senatorun adına bənzəməsi seçicilərin səslərinin bölünməsi məqsədilə atılmış addım ola biləcəyi barədə ittihamlara səbəb olub.

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi Sallivan məğlub olacağı təqdirdə nəticələrin təsdiqlənməsinin qarşısını almağa çalışıb. Lakin federal məhkəmə bu tələbi rədd edib. Nazirlik məhkəmə prosesini davam etdirir.

Ştat qubernatorları və yerli seçkilər

Konqres seçkiləri ilə yanaşı, ABŞ-ın 36 ştatında qubernator seçkiləri keçirilir. Müxtəlif yerli seçkilər və referendumlar da təşkil olunub.

Floridanın 13-cü seçki dairəsində respublikaçı Anna Paulina Luna ilə demokrat Leyla Qrey arasında gərgin mübarizə gedir. Səslərin böyük hissəsinin sayılmasından sonra Luna cüzi fərqlə öndədir.

Nevadada demokrat Aaron Ford respublikaçı qubernator Co Lombardoya qarşı mübarizə aparır.

Kaliforniyada isə demokrat Xavyer Beserra ilə respublikaçı Stiv Hilton qubernator vəzifəsi uğrunda yarışırlar.

Səsvermə zamanı yaranan problemlər

Seçkilər zamanı bəzi ştatlarda texniki və təşkilati çətinliklər qeydə alınıb.

Nyu-York ştatının Vestçester dairəsində seçki bülletenləri ilə bağlı problem alternativ səsvermə prosedurlarının tətbiqinə səbəb olub.

Seçki qurumları bütün etibarlı səslərin hesablanacağını, saxlanılan bülletenlərin isə hər iki partiyanın nəzarəti altında yoxlanılacağını bildiriblər.

Daşqınlar və seçicilərlə bağlı narahatlıqlar

Kolorado və Yuta ştatlarında daşqınlardan zərər çəkmiş seçicilərə elektron qaydada səs vermək imkanı yaradılıb.

ABŞ İmmiqrasiya və Gömrük Mühafizəsi Xidmətinin qanunsuz səsvermə barədə xəbərdarlıq yayması isə hüquq müdafiə təşkilatlarının tənqidinə səbəb olub.

Təşkilatlar xəbərdarlığın vaxtının və məzmununun seçicilərdə qorxu yarada biləcəyini bildiriblər.

Bununla yanaşı, Ədliyyə Nazirliyinin seçki məntəqələrinə müşahidəçilər göndərməsi də siyasi mübahisələrə səbəb olub.

Trampın dəstək reytinqi 38 faizə enib

ABŞ-ın CBS telekanalının səsvermədən sonra keçirdiyi ilkin sorğulara əsasən, prezident Donald Trampın fəaliyyətini dəstəkləyənlərin payı 38 faiz təşkil edib.

Telekanalın məlumatına görə, bu, ABŞ prezidentləri üçün aralıq seçkilər zamanı qeydə alınmış ən aşağı dəstək göstəricisidir.

Əvvəlki prezidentlərin göstəriciləri

Trampın 2018-ci il aralıq seçkiləri zamanı dəstək reytinqi 45 faiz olub.

2006-cı ildə Corc Buşun göstəricisi 43 faiz, 2010-cu ildə Barak Obamanın və 2022-ci ildə Co Baydenin göstəriciləri isə 44 faiz təşkil edib.

CBS-in sorğusuna əsasən, hər on seçicidən təxminən altısı Trampın onların Nümayəndələr Palatası seçkilərindəki qərarına təsir etdiyini bildirib.

Bu təsir xüsusilə demokratları dəstəkləyən seçicilərin Trampa qarşı mövqeyi ilə əlaqələndirilib.

Bahalaşma seçicilərin əsas narahatlığıdır

Səsvermədən əvvəl keçirilən sorğular iqtisadi problemlərin seçicilərin gündəmində əsas yer tutduğunu göstərib.

Seçicilərin 48 faizi yaşayış xərclərini əsas məsələ sayıb

“Röyters” və “İpsos”un sorğusuna əsasən, qeydiyyatdan keçmiş seçicilərin 48 faizi yaşayış xərclərini seçki qərarlarına təsir edən ən mühüm məsələ adlandırıb.

Respondentlərin 49 faizi Trampın Ağ Evə qayıtmasından sonra maddi vəziyyətlərinin pisləşdiyini, 13 faizi isə yaxşılaşdığını bildirib.

“AP-NORK” mərkəzinin sorğusunda amerikalıların yalnız 26 faizi Trampın iqtisadiyyatı idarə etməsini müsbət qiymətləndirib.

Yaşayış xərcləri ilə bağlı siyasətini dəstəkləyənlərin payı isə 17 faiz olub.

Sorğuda iştirak edənlərin 65 faizi qiymətlərin yüksək qalmasına görə Trampın siyasətini məsuliyyətli hesab edib.

Səsvermədən sonra keçirilən sorğular seçicilərin təxminən dörddə üçünün ölkənin inkişaf istiqamətindən narazı olduğunu göstərib.

Hər on seçicidən təxminən doqquzu yaşayış xərclərinin onların seçki qərarında mühüm və ya əsas rol oynadığını bildirib.

İrana qarşı müharibə də seçici mövqeyinə təsir edib

İqtisadi məsələlərlə yanaşı, İrana qarşı müharibə də Tramp administrasiyasının fəaliyyətinə verilən qiymətdə mühüm amillərdən biri olub.

Müharibənin yanacaq qiymətlərinə və yaşayış xərclərinə təsiri seçicilərin narahatlığını artıran məsələlər sırasında göstərilib.

Müharibə və gömrük rüsumları ilə bağlı narazılıq

“Röyters”in dərc etdiyi ilkin seçici sorğularına əsasən, respondentlərin əksəriyyəti Trampın siyasətinin, o cümlədən İrana qarşı müharibənin və gömrük rüsumlarının onların iqtisadi vəziyyətinin pisləşməsinə səbəb olduğunu bildirib.

CBS-in əvvəlki sorğuları da amerikalıların əksəriyyətinin müharibənin başa çatmasını dəstəklədiyini göstərib.

Sorğularda iştirak edənlərin bir hissəsi müharibənin ABŞ-ın strateji və iqtisadi maraqlarına xidmət etdiyinə şübhə ilə yanaşıb.

Bir çox respondent isə qarşıdurmanın Tramp administrasiyasının gözlədiyindən daha çətin keçdiyini bildirib.