Avropada Supermarketlərə Kütləvi Kiberhücum

Avropanın yeddi ölkəsində soyutma sistemləri hədəfə alınıb

Oktyabrın 12-də Fransada yüzlərlə mağazaya təsir göstərən kiberhücumdan sonra noyabrın 2-də Avropada yeni hücum dalğası qeydə alınıb.

Bazar ertəsi yeddi ölkədə supermarketlərin və digər müəssisələrin soyutma sistemlərinə hücumlar, yaxud şübhəli müdaxilələr barədə məlumat yayılıb.

Bəzi dondurucularda temperatur 50–55 dərəcəyə qədər yüksəlib. Nəticədə mağazalar böyük həcmdə ərzaq məhsulunu satışdan çıxarmağa məcbur olublar.

Belçikada 15 mağazaya hücum təsdiqlənib

Belçikada Karfur supermarketlər şəbəkəsi 15 mağazasının kiberhücumun hədəfinə çevrildiyini təsdiqləyib.

Delheyz, Kolroyt, Spar və bəzi İntermarşe mağazalarında da soyutma sistemləri ilə bağlı problemlər yaranıb.

İKEA-nın Mons şəhərindəki mağazasında yerləşən soyuducular da hücumlardan təsirlənib.

Mağaza sahiblərindən biri məhv edilən ərzaq məhsullarının dəyərinin ən azı 60 min avro olduğunu açıqlayıb.

İsveçdə dondurucunun temperaturu 55 dərəcəyə yüksəlib

İsveçdə Kup supermarketlər şəbəkəsi altı mağazasının kiberhücuma məruz qaldığını təsdiqləyib.

İKA şəbəkəsinin bəzi filiallarında da soyutma sistemləri sıradan çıxıb.

Öland adasındakı supermarketlərdən birinin müdiri donduruculardan birində temperatur göstəricisinin 55 dərəcəyə çatdığını bildirib.

Onun sözlərinə görə, dondurucudakı məhsulların əriməsi nəticəsində mağazanın döşəməsini su basıb.

Lüksemburqda dörd mağaza zərər çəkib

Lüksemburqda Delheyz şəbəkəsi dörd mağazasındakı soyutma sistemlərinin təsirləndiyini açıqlayıb.

Problemlə əlaqədar bəzi təzə və dondurulmuş ərzaq məhsulları müvəqqəti olaraq satışdan çıxarılıb.

İrlandiyada 13 mağazada problem yaranıb

İrlandiyada SuperValu şəbəkəsinə məxsus 13 mağazanın soyutma sistemləri təsirlənib.

Şəbəkənin idarəedicisi olan Masqreyv şirkəti ehtiyat tədbiri kimi ərzaq məhsullarını satışdan çıxarıb.

Şirkət problemin həmin gün aradan qaldırıldığını bildirib.

Niderlandda ən azı 17 müəssisə hədəfə alınıb

Niderlandda ən azı 17 müəssisənin soyutma sistemlərinə müdaxilə edildiyi müəyyənləşdirilib.

Hədəflər arasında qəssab dükanları, kiçik ərzaq mağazaları və soyuducu anbarlar var.

Ölkədə fəaliyyət göstərən iri supermarket şəbəkələrinin bu hücum dalğasından təsirlənmədiyi bildirilir.

Estoniyada ciddi zərərin qarşısı alınıb

Estoniyada Selver supermarketlər şəbəkəsinin bir mağazasında hücum edən şəxslər soyutma sisteminə daxil olaraq temperaturu 50 dərəcəyə yüksəldiblər.

Texniki heyətin sürətli müdaxiləsi nəticəsində ciddi maddi zərərin qarşısı alınıb.

Finlandiyada kiberhücum ehtimalı araşdırılır

Finlandiyada Kesko qrupuna məxsus bir neçə kiçik mağazada temperaturun qeyri-adi dərəcədə yüksəldiyi müəyyən edilib.

Şirkət hadisələrin kiberhücumla əlaqəli olub-olmadığını araşdırır.

Problemin səbəbi hələ qəti şəkildə müəyyənləşdirilməyib.

Kiberhücumları kim həyata keçirir?

Köhnə soyutma sistemlərində təhlükəsizlik boşluqları araşdırılır

İndiyədək heç bir qrup hücumlara görə məsuliyyəti üzərinə götürməyib.

Araşdırmalarda internetə qoşulmuş köhnə soyutma idarəetmə sistemlərindəki təhlükəsizlik boşluqları əsas ehtimallardan biri kimi nəzərdən keçirilir.

Finlandiya Milli Kibertəhlükəsizlik Mərkəzinin mütəxəssisi Roni Kokkola təhlükəsizlik boşluqlarından getdikcə daha sürətlə istifadə edildiyini bildirib.

Estoniyalı soyutma texnologiyaları üzrə rəhbər Yann Mutso isə hücum üsulları arasındakı oxşarlıqlara diqqət çəkib.

Bununla belə, o, bütün hücumların eyni şəxslər və ya qrup tərəfindən həyata keçirildiyini qəti şəkildə söyləməyib.

Bəzi cihazlar artıq təhlükəsizlik yeniləmələri almır

Danfoss şirkətinin açıqlamalarına əsasən, bəzi köhnə soyutma cihazları artıq təhlükəsizlik yeniləmələri ilə təmin olunmur.

Niderlandda hücumlardan təsirlənən sistemlərin bir hissəsində istehsalçı tərəfindən əvvəlcədən müəyyən edilmiş standart şifrələrdən istifadə edilməyə davam olunduğu bildirilib.

Bu hallar soyutma sistemlərinin kibertəhlükəsizliyi ilə bağlı araşdırmalarda diqqət mərkəzindədir.

Hücumların məqsədi məlum deyil

Mümkün səbəblər arasında iqtisadi təxribat və təhlükəsizlik boşluqlarından sui-istifadə göstərilir.

Lakin hücumların dövlət tərəfindən dəstəklənən əməliyyatın tərkib hissəsi olduğuna və ya əlaqələndirilmiş hücum şəbəkəsi tərəfindən həyata keçirildiyinə dair təsdiqlənmiş sübut yoxdur.

Hücum edən şəxslərin kimliyi və məqsədi hələ müəyyən edilməyib.

Hücumlarla bağlı üç sui-qəsd nəzəriyyəsi yayılıb

Avropanın müxtəlif ölkələrində supermarketlərin soyutma sistemlərinə edilən müdaxilələr bir sıra suallar doğurub.

Hücum edən şəxslərin kimliyi bilinmir, hər hansı fidyə tələbi barədə məlumat yoxdur və heç bir təşkilat əməliyyatları üzərinə götürməyib.

Bu qeyri-müəyyənlik fonunda hadisələrlə bağlı üç fərqli ehtimal irəli sürülür.

Lakin onların heç biri təsdiqlənmiş sübutlara əsaslanmır.

Birinci nəzəriyyə: Rusiyanın Avropaya qarşı qarışıq müharibəsi

İlk sui-qəsd nəzəriyyəsinə görə, hücumların arxasında Rusiya kəşfiyyatı və ya Moskva ilə əlaqəli kiberhücum qrupları dayana bilər.

Bu ehtimalı irəli sürənlər hücumların Avropanın ərzaq təchizatı zəncirini pozmaq, iqtisadi zərər yaratmaq və cəmiyyətdə etimadsızlığı artırmaq məqsədi daşıdığını iddia edirlər.

Rusiyanın keçmişdə Avropanın infrastrukturuna qarşı kiberəməliyyatlarla əlaqələndirilməsi bu şübhələri gücləndirir.

Ancaq supermarketlərə qarşı son hücumları Rusiya ilə əlaqələndirən təsdiqlənmiş texniki sübut mövcud deyil.

İkinci nəzəriyyə: Daha böyük böhranın sınağı

İkinci nəzəriyyəyə əsasən, supermarketlərin soyutma sistemləri əsas hədəf deyil, daha geniş əməliyyatın sınaq sahəsi ola bilər.

Bu ehtimalın tərəfdarları hücum edən şəxslərin Avropanın soyuducu təchizat zəncirinin nə qədər müdafiəsiz olduğunu yoxladıqlarını iddia edirlər.

Onların fikrincə, gələcəkdə ərzaq anbarları, dərmanların daşınması sistemləri və böyük paylama mərkəzləri hədəfə alına bilər.

Bu nəzəriyyə hücumların yalnız rəqəmsal sistemlərə deyil, birbaşa fiziki məhsullara da təsir göstərməsinə əsaslanır.

Lakin hadisələrin planlaşdırılmış genişmiqyaslı əməliyyatın sınağı olduğunu təsdiqləyən sübut yoxdur.

Üçüncü nəzəriyyə: Ərzaq bazarının idarə olunması planı

Üçüncü sui-qəsd nəzəriyyəsində hücumların böyük ərzaq şirkətlərinə, texnologiya təchizatçılarına və ya kibertəhlükəsizlik sektoruna iqtisadi üstünlük qazandırmaq məqsədilə təşkil olunduğu iddia edilir.

Bu ehtimala görə, kiçik müəssisələr zərər çəkdiyi halda, iri şəbəkələr və təhlükəsizlik texnologiyaları təqdim edən şirkətlər böhrandan daha güclü çıxa bilərlər.

Bəzi şərhlərdə hücumlar ərzaq təchizatının daha mərkəzləşdirilmiş və rəqəmsal nəzarətə uyğun sistemə keçirilməsi cəhdi kimi təqdim olunur.

Ancaq belə bir maraq əlaqəsini və ya planlaşdırılmış bazar manipulyasiyasını təsdiqləyən etibarlı sübut yoxdur.

İki hücum dalğasının əlaqəsi hələ müəyyən edilməyib

Araşdırmalarda əsas suallar cavabsız qalır

İrəli sürülən üç nəzəriyyə təsdiqlənmiş nəticələr deyil, hadisələr ətrafında formalaşmış ehtimallardır.

Reuters agentliyi və kibertəhlükəsizlik üzrə ixtisaslaşmış “The Record” nəşrinin noyabrın 2-də yaydığı məlumatlara əsasən, hücum edən şəxslərin kimliyi və məqsədi hələ müəyyənləşdirilməyib.

Həmçinin oktyabrın 12-də Fransada baş verən hücumlarla noyabrın 2-də Avropanın yeddi ölkəsində qeydə alınan hadisələrin eyni şəxslər və ya qrup tərəfindən həyata keçirilib-keçirilmədiyi məlum deyil.