Tehrandan region ölkələrinə sərt mesaj
ABŞ-nin İranın mülki aviasiya sektoruna qarşı sanksiyalarından sonra Yaxın Şərqdə İran təyyarələrinə tətbiq edilən məhdudiyyətlərin genişlənməsi Tehranın sərt reaksiyasına səbəb olub.
İranın ali rəhbərinin müşaviri Məhəmməd Müxbir bildirib ki, İranın uçuş və hava limanı xidmətlərindən istifadə hüququ məhdudlaşdırılarsa, regionun digər ölkələri də eyni imkanlardan yararlana bilməyəcək.
İranın “Nur” xəbər agentliyinin yaydığı məlumata görə, Müxbir açıq xəbərdarlıq edərək deyib:
“İran uçuşları olmasa, bölgədə heç kim başqa ölkələrə uça bilməyəcək”.
Bu açıqlama İran aviaşirkətlərinə qarşı məhdudiyyətlərin bir neçə ölkəyə yayılması fonunda səsləndirilib.
İraqda İran reysləri ard-arda dayandırılır
İraqda bir neçə hava limanı İranla hava əlaqələrinin dayandırılması barədə qərar verib.
Nəcəf Beynəlxalq Hava Limanı İran istiqamətində gələn və gedən bütün reyslərin dayandırıldığını açıqlayıb. Qərarın rəsmi qurumlardan daxil olan göstərişlər əsasında qəbul edildiyi bildirilib.
Bundan əvvəl Bağdad Beynəlxalq Hava Limanında da İran aviaşirkətlərinin reysləri dayandırılmışdı.
Ərbil və Süleymaniyə hava limanlarında da İranla hava əlaqələrinin dayandırıldığı barədə məlumat yayılıb.
Beləliklə, İran aviasiyasına qarşı ABŞ-nin yeni sanksiyalarından sonra İraqın əsas hava limanlarında İran aviaşirkətlərinin fəaliyyəti ciddi şəkildə məhdudlaşdırılıb.
BƏƏ də İran uçuşlarını dayandırıb
İran aviasiyasına tətbiq edilən məhdudiyyətlər yalnız İraqla kifayətlənmir.
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin də İran istiqamətində uçuşların dayandırılması barədə qərar qəbul etdiyi bildirilib.
Region ölkələrinin ardıcıl qərarları Tehran üçün həm nəqliyyat, həm iqtisadi, həm də siyasi baxımdan ciddi problem yaradır. İran rəsmilərinin son açıqlamaları isə Tehranın bu prosesə yalnız aviasiya məsələsi kimi yanaşmadığını göstərir.
Müxbirin bəyanatı xüsusilə diqqət çəkir. Onun sözləri İranın öz aviasiya hüquqlarının məhdudlaşdırılacağı təqdirdə regiondakı hava nəqliyyatının da təsirlənə biləcəyi barədə xəbərdarlıq kimi qiymətləndirilir.
ABŞ genişmiqyaslı sanksiyalar tətbiq edir
İran reyslərinin dayandırılması ABŞ-nin İranın mülki aviasiya sektoruna qarşı yeni sanksiya siyasəti fonunda baş verir.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent daha əvvəl Vaşinqtonun İranın mülki aviasiya şəbəkəsini hədəfə alan genişmiqyaslı ikinci dərəcəli sanksiyalar tətbiq edəcəyini açıqlamışdı.
Bessentin açıqlamasına görə, tədbirlərin məqsədi İran aviaşirkətlərinin beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırmaqdır.
Məhdudiyyətlərin yalnız ayrı-ayrı İran aviaşirkətlərinə deyil, ölkənin daha geniş aviasiya şəbəkəsinə tətbiq edilməsi nəzərdə tutulur.
ABŞ rəsmisinin açıqlamasından sonra regiondakı bir sıra hava limanlarında İran şirkətlərinə xidmətin dayandırılması bu təzyiq siyasətinin praktiki nəticələri kimi ortaya çıxıb.
Bakı hava limanı ilə bağlı da açıqlamalar var
Yayılan məlumatlarda Azərbaycanın paytaxtı Bakıdakı hava limanında da İran mənşəli aviaşirkətlərə xidmətin dayandırıldığı qeyd olunur.
Bununla yanaşı, İran xaricində qeydiyyatda olan digər ölkələrin aviaşirkətlərinin uçuşlarının adi cədvəl üzrə davam etdiyi bildirilir.
Bu isə məhdudiyyətlərin ümumi hava məkanının bağlanmasından daha çox İran aviasiya şirkətlərini hədəfə aldığını göstərir.
Tehran mümkün cavabın miqyasını böyüdür
Məhəmməd Müxbirin açıqlaması Tehranın məsələyə cavabının yalnız diplomatik etirazla məhdudlaşmaya biləcəyinə dair siyasi xəbərdarlıq xarakteri daşıyır.
“İran uça bilmirsə, bölgədə heç kim uça bilməyəcək” mesajı region ölkələrinin İran aviasiyasına qarşı məhdudiyyətlərə qoşulmasının qarşılıqlı nəticələr doğura biləcəyinə işarə edir.
Lakin İran rəsmisinin açıqlamasında bunun hansı konkret vasitələrlə həyata keçirilə biləcəyi barədə təfərrüat verilməyib.
İranın regiondakı mühüm hava və dəniz nəqliyyat dəhlizlərinin yaxınlığında yerləşməsi, eləcə də Fars körfəzi və Hörmüz boğazının strateji əhəmiyyəti nəzərə alındıqda, Tehranın açıqlamaları bölgədə diqqətlə izlənilir.
Aviasiya böhranı regional gərginliyi artırır
İran aviaşirkətlərinə qarşı məhdudiyyətlərin genişlənməsi Tehranla Vaşinqton arasındakı qarşıdurmanın mülki nəqliyyat sahəsinə də keçdiyini göstərir.
İraq, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və digər ölkələrdə İran reysləri ilə bağlı qəbul edilən qərarlar Tehranın regional hava əlaqələrinə əlavə təzyiq yaradır.
İran isə bu məhdudiyyətlərin birtərəfli şəkildə yalnız öz aviasiyasına tətbiq edilməsini qəbul etməyəcəyinə dair sərt mesaj verir.
Müxbirin bəyanatı fonunda əsas diqqət indi Tehranın xəbərdarlığının siyasi bəyanat səviyyəsində qalıb-qalmayacağına və İran uçuşlarına tətbiq edilən məhdudiyyətlərin regionun digər ölkələrinə yayılıb-yayılmayacağına yönəlib.
