Qərbin 30 il Hesablaşdığı Nəsrullah: Şəhadətindən Sonra da Gündəmdədir

Üç onillikdən çox davam edən diqqət

Hizbullahın baş katibi Şəhid Seyid Həsən Nəsrullah Qərbin hesablamalarında kənarda qala biləcək bir şəxs kimi qəbul edilmirdi.

Üç onillikdən artıq müddətdə onun adı siyasi və təhlükəsizlik hesabatlarında, ABŞ, Avropa və işğalçı İsrailin qərar qəbul edən dairələrində, Livan, işğalçı İsraillə qarşıdurma və bölgədəki proseslərlə bağlı təhlillərdə davamlı şəkildə yer alıb.

Şəhid Nəsrullah Qərbin açıq rəqibi, ABŞ-ın “terror təşkilatı” kimi təsnif etdiyi və rəhbərliyinə sanksiyalar tətbiq etdiyi Hizbullahın lideri idi. Böyük Britaniya isə Hizbullahın bütün strukturlarını qadağan etmişdi.

Bununla yanaşı, Şəhid Nəsrullah Livan və bölgə ilə bağlı ciddi hesablamalarda nəzərə alınan əsas simalardan biri olaraq qalırdı.

Çıxışları diqqətlə izlənilirdi

Şəhid Seyid Həsən Nəsrullahın çıxışları yalnız yayımlandıqdan sonra gündəmdən çıxan açıqlamalar kimi qəbul edilmirdi.

Onun çıxışlarının vaxtı, məzmunu və ifadələrinin səviyyəsi siyasi və təhlükəsizlik baxımından təhlil edilir, gərginliyin artması və ya azalması ehtimalları ilə əlaqələndirilirdi.

2024-cü ilin iyununda Nəsrullahın işğalçı İsrail və Kiprlə bağlı xəbərdarlıqları regional qarşıdurmanın genişmiqyaslı müharibəyə çevrilməsi ehtimalı ilə əlaqələndirilmişdi. Həmin dövrdə ABŞ nümayəndəsi Amos Hoxşteynin işğalçı İsrail və Livan arasında gərginliyin qarşısını almaq məqsədilə fəaliyyət göstərdiyi də bildirilirdi.

Şəhid Nəsrullah qərarverici şəxs kimi qiymətləndirilirdi

Şəhid Nəsrullahın rəqibləri üçün əhəmiyyəti yalnız çıxışlarından irəli gəlmirdi. Onun Hizbullahın daxilində tutduğu mövqe də diqqət mərkəzində idi.

ABŞ Maliyyə Nazirliyinin 2018-ci ildə qəbul etdiyi sanksiya qərarında şəhid Nəsrullah Hizbullahın baş katibi və Şura Şurasının rəhbəri kimi təqdim edilirdi.

ABŞ-ın həmin qiymətləndirməsinə görə, o, təşkilatda ən yüksək səlahiyyət sahibi, hərbi və təhlükəsizlik strukturunun birbaşa rəhbəri idi.

ABŞ-ın Şəhid Nəsrullaha qarşı daha əvvəl, 1995-ci ildən sanksiyalar tətbiq etdiyi də bildirilirdi.

Uzunmüddətli kəşfiyyat fəaliyyəti

Şəhid Nəsrullah və Hizbullahla bağlı fəaliyyət yalnız siyasi açıqlamaların izlənilməsi ilə məhdudlaşmırdı.

Hizbullahı öz maraqları üçün təhlükə hesab edən qurumlar illər ərzində təşkilatın rəhbərliyinə qarşı siyasi, təhlükəsizlik və maliyyə izləmə mexanizmləri formalaşdırmışdı.

2024-cü ilin sentyabrında Nəsrullahın şəhadətindən sonra yayımlanan məlumatda işğalçı İsrailin təxminən 20 il ərzində kəşfiyyat imkanlarını Hizbullah üzərində cəmləşdirdiyi bildirilmişdi.

Şəhid Nəsrullahı hədəfə alan əməliyyatın da uzunmüddətli izləmə və kəşfiyyat fəaliyyətinin sonunda həyata keçirildiyi qeyd olunmuşdu.

Siyasi qarşıdurmadan maliyyə təzyiqinə

Qərbin Şəhid Nəsrullah və Hizbullahla qarşıdurmasında yalnız bir vasitədən istifadə edilmirdi.

Siyasi təzyiqlərlə yanaşı, sanksiyalar, hüquqi təsnifatlar, maliyyə şəbəkələrinə qarşı tədbirlər və təşkilatın beynəlxalq fəaliyyət imkanlarının məhdudlaşdırılması istiqamətində addımlar atılırdı.

ABŞ rəhbərliyə sanksiyalar tətbiq etdi

2018-ci il mayın 16-da ABŞ Maliyyə Nazirliyi Körfəz ölkələri ilə koordinasiyalı şəkildə Hizbullahın Şura Şurasının üzvlərinə, o cümlədən Şəhid Seyid Həsən Nəsrullaha qarşı sanksiyalar elan etmişdi.

ABŞ tərəfi tədbirlərin Hizbullahın yüksək rəhbərliyini və onun şəbəkələrini hədəfə aldığını açıqlamışdı.

Vaşinqton Hizbullahın siyasi və hərbi qanadları arasında fərq qoyulmasını qəbul etmədiyini də bildirmişdi.

2019-cu ildə Böyük Britaniya Hizbullahın bütün strukturlarını qadağan etmişdi. Britaniya Daxili İşlər Nazirliyi təşkilatın hərbi və siyasi qanadları arasında fərq qoymağın mümkün olmadığını açıqlamışdı.

Hizbullaha üzvlük və ona dəstək çağırışı Britaniyanın terrorla mübarizə qanunvericiliyi çərçivəsində cinayət hesab edilmişdi.

Livan və bölgə hesablamalarında əsas fiqur

ABŞ Xarici Əlaqələr Şurasının qiymətləndirməsində Şəhid Nəsrullah üç onillikdən artıq müddətdə Livan və regional siyasətin əsas simalarından biri kimi təqdim edilirdi.

Onun rəhbərliyi dövründə Hizbullahın Livanda və bölgədə böyük siyasi və hərbi təsirə malik qüvvəyə çevrildiyi bildirilirdi.

Beləliklə, Hizbullaha rəqib kimi yanaşan ABŞ qurumlarının təhlillərində belə Nəsrullah Livan və bölgədəki proseslərin qiymətləndirilməsində nəzərə alınan əsas şəxslərdən biri idi.

Meydandan siyasi hesablamalara

Şəhid Nəsrullahın təsiri yalnız çıxışları ilə ölçülmürdü. Hizbullahın hadisələrin gedişinə təsir imkanları onun mövqeyinin qiymətləndirilməsində mühüm yer tuturdu.

Şəhid Nəsrullahın rəhbərliyi dövründə Hizbullah ətrafında formalaşan güc onun rolunun təşkilati rəhbərlik çərçivəsindən kənara çıxmasına səbəb olmuşdu.

Bu rol Livandakı proseslər, İsraillə sərhəddə təhlükəsizlik vəziyyəti və bölgədəki qüvvələr nisbəti ilə əlaqələndirilirdi.

Şəhid Nəsrullahın ideoloji təsiri

Qərbin strateji qiymətləndirmələrində Şəhid Seyid Həsən Nəsrullah yalnız ənənəvi güc münasibətləri daxilində fəaliyyət göstərən lider kimi təqdim edilmirdi.

Onun adı bölgənin yenidən formalaşdırılması layihələrinə və işğalçı İsrailə qarşı hərbi və ideoloji mübarizə ilə əlaqələndirilirdi.

Nəsrullahın təsirinin yalnız silahla məhdudlaşmadığı, siyasi və ideoloji çıxışlarının da sərhədləri aşan təsir yaratdığı vurğulanırdı.

Adı ölümündən sonra da gündəmdə qaldı

Şəhid Seyid Həsən Nəsrullahın səhnədən getməsi onun adının bölgə ilə bağlı təhlillərdən çıxması ilə nəticələnmədi.

Üç onillikdən artıq müddətdə Livan və bölgədəki proseslərin mərkəzində olan Nəsrullahın adı onun şəhadətindən sonra da həmin dövrün qiymətləndirilməsində çəkilməyə davam edib.

Siyasi və maliyyə baxımından təzyiq altında saxlanılmağa çalışılan Şəhid Nəsrullah uzun müddət rəqiblərinin hesablamalarında yer aldı.

Bu baxımdan, Şəhid Seyid Həsən Nəsrullahın adı yalnız müəyyən bir mərhələnin siyasi siması kimi deyil, Livan və bölgədə üç onillikdən artıq davam edən proseslərin təhlilində əsas şəxslərdən biri kimi təqdim olunub.