Qalibaf ABŞ-ni Hədələdi: “Sizi 1970-ci İllərə Qaytaracağıq”

Qalibafdan ABŞ iqtisadiyyatına sərt mesaj

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-nin 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsinə istehzalı münasibət göstərərək Vaşinqtona qarşı sərt açıqlamalar verib.

Qalibaf ABŞ-yə müraciətlə 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin 5,1 faiz səviyyəsinə çatmasını xatırladıb və bunu istehza ilə “təbrik edib”.

İran rəsmisi bununla kifayətlənməyərək ABŞ iqtisadiyyatının qarşıdakı iki ildə daha ağır vəziyyətlə üzləşəcəyini qeyd edib. Onun bu sözləri İran və ABŞ arasında hərbi-siyasi gərginliyin iqtisadi müstəviyə də daşındığı bir vaxtda səsləndirilib.

“Qarşıdakı iki il daha pis olacaq”

Qalibaf Vaşinqtona ünvanladığı açıqlamasında bildirib ki, ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsini qeyd etməlidir, çünki onun fikrincə, qarşıdakı iki ildə iqtisadi şərait bundan da ağır olacaq.

İstiqraz gəlirliliyinin yüksəlməsi dövlətin borclanma xərclərinin artması ilə əlaqələndirilə bilər. Lakin 10 illik istiqraz gəlirliliyindəki dəyişikliklər inflyasiya gözləntiləri, iqtisadi artım, dövlət borcu, büdcə kəsiri və pul siyasəti də daxil olmaqla bir sıra amillərin təsiri altında formalaşır.

Bu səbəbdən Qalibafın ABŞ iqtisadiyyatının qarşıdakı iki ildə mütləq daha pis vəziyyətə düşəcəyi barədə fikri İran parlamenti sədrinin siyasi-iqtisadi proqnozu kimi qiymətləndirilməlidir.

“İranı geri qaytarmaq istəyirdiniz?”

Qalibaf açıqlamasının ən sərt hissəsində ABŞ-nin İrana qarşı siyasətini hədəfə alıb.

“İranı geriyə, 1970-ci illərə qaytarmaq istəyirdiniz?” – deyə sual edən parlament sədri ardınca Vaşinqtona ünvanlanan sərt ifadələr işlədib.

“İndi biz sizi 1970-ci illərin mühitinə qaytaracağıq: eyni yüksək faiz dərəcələri, bahalı benzin və dizel çatışmazlığı ilə”, – Qalibaf bildirib.

İran rəsmisi açıqlamasını istehzalı şəkildə “bu nostaljidən sonadək zövq alın” sözləri ilə tamamlayıb.

1970-ci illərə istinadın səbəbi nədir?

Qalibafın 1970-ci illəri xatırlatması həmin dövrdə ABŞ iqtisadiyyatının üzləşdiyi enerji və inflyasiya böhranlarına işarə edir.

1970-ci illərdə neft qiymətlərində kəskin artımlar, yüksək inflyasiya və zəif iqtisadi artım ABŞ iqtisadiyyatına ciddi təzyiq göstərmişdi. Xüsusilə 1973-cü il neft böhranı yanacaq qiymətlərinin artmasına və tədarük problemlərinə səbəb olmuşdu.

1979-cu ildə İran İslam İnqilabından sonra dünya neft bazarında yaranan təchizat narahatlığı da enerji qiymətlərinə əlavə təzyiq göstərmişdi.

Qalibaf hazırkı İran-ABŞ qarşıdurmasının enerji bazarlarına təsirini həmin dövrlə müqayisə edərək Vaşinqtonun yenidən yüksək enerji qiymətləri və inflyasiya təzyiqi ilə üzləşə biləcəyini açıqlayıb.

ABŞ istiqrazlarının gəlirliliyi niyə əhəmiyyətlidir?

ABŞ-nin 10 illik dövlət istiqrazlarının gəlirliliyi qlobal maliyyə bazarlarında ən mühüm göstəricilərdən biri hesab olunur.

Bu göstəricinin yüksəlməsi ipoteka kreditlərindən şirkətlərin borclanmasına qədər iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində maliyyələşmə xərclərinə təsir göstərə bilər.

Eyni zamanda yüksək gəlirlilik ABŞ hökumətinin böyük dövlət borcunun maliyyələşdirilməsi xərclərinin artması ilə bağlı narahatlıqları gücləndirə bilər.

Lakin istiqraz gəlirliliyinin yüksək olması özlüyündə iqtisadi böhran demək deyil. Bazar göstəricisinin səbəbləri və nəticələri daha geniş iqtisadi şəraitdən asılıdır.

Enerji qiymətləri də Vaşinqtonun gündəmindədir

Qalibafın benzin və dizellə bağlı açıqlaması ABŞ-də yanacaq qiymətlərinin siyasi və iqtisadi gündəmdə olduğu bir dövrə təsadüf edir.

ABŞ-nin iri neft və biznes təşkilatları Prezident Donald Tramp administrasiyasını dizel ixracına məhdudiyyət tətbiq etməməyə çağırıb.

Sənaye nümayəndələri ixracın məhdudlaşdırılmasının daxili bazarda yanacaq qiymətlərini avtomatik aşağı salmayacağını, əksinə, istehsalın azalması və təchizat problemləri nəticəsində əlavə qiymət artımına səbəb ola biləcəyini bildirirlər.

Dizel ixracına qadağa müzakirəsi

ABŞ-də yanacaq qiymətlərinin yüksəlməsi fonunda dizel ixracına mümkün məhdudiyyətlər müzakirə edilir.

Neft sənayesi təmsilçilərinin mövqeyinə görə, ixracın məhdudlaşdırılması neft emalı müəssisələrinin istehsalı azaltmasına səbəb ola və nəticədə daxili bazarda yanacaq təklifini daha da zəiflədə bilər.

Onlar bunun fermerlər, yükdaşıma şirkətləri və adi istehlakçılar üçün əlavə xərclər yaradacağı barədə xəbərdarlıq edirlər.

Qalibaf isə məhz ABŞ-də enerji qiymətləri və dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinin yüksəlməsini Vaşinqtonun İrana qarşı siyasətinin uğursuzluğunun göstəricisi kimi təqdim etməyə çalışır.

Tehran iqtisadi təzyiq mesajını gücləndirir

İran rəsmilərinin son açıqlamalarında ABŞ-yə qarşı hərbi çəkindirmə ilə yanaşı, enerji və iqtisadi təzyiq mövzusu da getdikcə daha çox ön plana çıxır.

Tehran rəsmiləri xüsusilə Hörmüz boğazındakı vəziyyətin dünya enerji bazarları və ABŞ iqtisadiyyatı üçün nəticələrinə diqqət çəkirlər. Hörmüz boğazı dünya neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz tədarükü baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan əsas dəniz keçidlərindən biridir.

Bu baxımdan Qalibafın “1970-ci illərə qayıdış” ifadəsi təkcə ABŞ dövlət istiqrazlarının gəlirliliyinə deyil, daha geniş enerji və iqtisadi qarşıdurmaya yönəlmiş siyasi mesaj xarakteri daşıyır.

Qalibaf Vaşinqtona iqtisadi təzyiq vəd edir

Qalibafın açıqlamasında ABŞ iqtisadiyyatının qarşıdakı iki ildə yüksək faizlər, bahalı yanacaq və dizel çatışmazlığı ilə üzləşəcəyi qeyd olunur.

İran parlamentinin sədri bunun Vaşinqtonun Tehrana qarşı siyasətinin nəticələrindən biri olacağını irəli sürür. Bununla belə, ABŞ iqtisadiyyatının gələcək vəziyyəti ilə bağlı bu fikirlər Qalibafın siyasi proqnozudur və iqtisadi göstəricilərin gələcək trayektoriyası çoxsaylı daxili və xarici amillərdən asılıdır.

Qalibafın açıqlamasının əsas siyasi mesajı isə aydındır: Tehran ABŞ-nin İrana iqtisadi təzyiq göstərmək strategiyasının əks nəticələr doğuracağını və iqtisadi yükün Vaşinqtonun özünə qayıdacağını qeyd edir.