Pezeşkian BMT kürsüsündən ABŞ-yə səsləndi
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian sentyabrın 23-də BMT Baş Assambleyasının 81-ci sessiyasındakı çıxışında ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehrana qarşı ittihamlarına cavab verib. İran lideri ölkəsinin təhdidlər qarşısında geri çəkilməyəcəyini, bununla yanaşı, münaqişənin başa çatdırılması üçün diplomatik həllə açıq olduğunu bildirib.
Pezeşkian Trampın İranı terrorizmlə əlaqələndirən ittihamlarını rədd edərək, əksinə, ölkəsinin ABŞ-nin siyasətindən və hərbi əməliyyatlarından zərər çəkdiyini deyib. İran Prezidenti Vaşinqtonun hərbi təzyiqinin Tehranı təslim olmağa məcbur etməyəcəyini vurğulayıb.
O, İranın özünü müdafiə etmək üçün zəruri hərbi imkanlara sahib olmasını ölkənin təhlükəsizliyi baxımından vacib sayıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, özünü müdafiə edə bilməyən dövlət xarici təzyiq qarşısında ciddi təhlükə ilə üzləşir.
Haniyənin öldürülməsini xatırlatdı
İran Prezidenti çıxışında 2024-cü ildə HƏMAS-ın siyasi bürosunun rəhbəri İsmayıl Haniyənin Tehranda öldürülməsini də xatırladıb. Haniyə Pezeşkianın andiçmə mərasimində iştirak etmək üçün İrana gəlmiş və bundan qısa müddət sonra öldürülmüşdü.
Pezeşkian bu hadisəni İranın üzləşdiyi təhlükəsizlik təhdidlərinin nümunələrindən biri kimi təqdim edib.
İran lideri həmçinin ABŞ və İsrailin ölkəsinə qarşı hərbi əməliyyatlarını tənqid edərək, İran xalqının daha müasir silah sistemlərinə malik rəqiblər qarşısında müqavimət göstərdiyini bildirib.
Qəzza və nüvə məsələsində ikili standart ittihamı
Pezeşkian çıxışında Fələstin məsələsinə də geniş yer ayırıb. O, xüsusilə Qəzzada baş verənlərə toxunaraq İsrailin hərbi əməliyyatlarını sərt tənqid edib.
İran Prezidenti Tehrana qarşı sanksiyaların davam etdiyi bir şəraitdə İsrailə münasibətdə fərqli yanaşmanın tətbiq edildiyini bildirərək Qərb dövlətlərini ikili standartlarda ittiham edib.
“Nüvə texnologiyasını inkişaf üçün istəyirik”
Pezeşkian İranın nüvə proqramının məqsədinin nüvə silahı əldə etmək olmadığını bir daha bəyan edib. Onun sözlərinə görə, Tehran nüvə texnologiyasından ölkənin inkişafı və dinc məqsədlər üçün istifadə etmək niyyətindədir.
İran Prezidenti ölkəsinin beynəlxalq nüvə nəzarəti mexanizmləri ilə əməkdaşlığına diqqət çəkərək, İsrailin Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinə qoşulmamasını tənqid edib.
İsrail nüvə silahına malik olduğunu nə təsdiqləyir, nə də təkzib edir və bu sahədə uzun illərdir “nüvə qeyri-müəyyənliyi” siyasəti yürüdür. Buna görə Pezeşkianın İsrailin nüvə arsenalı ilə bağlı fikirləri İranın mövqeyini əks etdirir.
Hörmüz boğazı ilə bağlı mesaj
İran Prezidenti çıxışında Hörmüz boğazındakı vəziyyətə də toxunub. O bildirib ki, regional problemlərin həlli ilk növbədə region dövlətlərinin öz əlində olmalı, kənar güclərin müdaxiləsi ilə müəyyənləşdirilməməlidir.
Pezeşkianın sözlərinə görə, İrana qarşı hərbi əməliyyat aparan tərəfə Hörmüz boğazından sərbəst istifadə edərək həmin əməliyyatları davam etdirmək imkanı verilməsi Tehran üçün qəbuledilməzdir.
Hörmüz məsələsi hazırda ABŞ-İran danışıqlarının əsas mövzularından biridir. BMT Baş Assambleyası çərçivəsində ABŞ və İran rəsmiləri arasında diplomatik təmaslar da bərpa olunub. ABŞ nümayəndəsi Stiv Uitkoffla İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi arasında Qətər diplomatlarının vasitəçiliyi ilə təxminən üç saat davam edən danışıqlar keçirilib.
Müharibənin genişlənməsinə qarşı xəbərdarlıq
Pezeşkian regiondakı münaqişənin daha geniş coğrafiyaya yayılmasının heç bir tərəfə istədiyi nəticəni verməyəcəyini bildirib. O, Qərbi Asiyada xaosun genişləndirilməsinin bütün region üçün ağır nəticələr yarada biləcəyini vurğulayıb.
İran liderinin çıxışı Tehranda diplomatiya ilə hərbi hazırlığın paralel davam etdirilməsinin mümkünlüyünə dair müzakirələrin gücləndiyi vaxta təsadüf edir. İranın təhlükəsizlik strukturlarının yüksək vəzifəli nümayəndələri də son günlər danışıqların müqavimət siyasəti ilə ziddiyyət təşkil etmədiyini bildiriblər.
“Diplomatiyaya inanırıq”
Pezeşkian çıxışının sonunda İranın müharibəyə can atmadığını və mübahisələrin danışıqlar vasitəsilə həllinə hazır olduğunu vurğulayıb. Bununla yanaşı, o, hərbi təhdid altında aparılacaq danışıqların Tehran tərəfindən qəbul edilməyəcəyini bildirib.
İran Prezidenti Tramp administrasiyasını İran xalqının mövqeyini düzgün qiymətləndirməyə çağırıb. Pezeşkianın çıxışının əsas mesajlarından biri Tehranın diplomatiya qapısını bağlamadığı, lakin danışıqları hərbi və iqtisadi təzyiqin davam etdiyi şəraitdə aparmaq istəmədiyi olub. Bu mövqe İranın BMT toplantısı ərəfəsində səsləndirdiyi diplomatik mesajlarla da uyğunluq təşkil edir.
Beləliklə, Nyu-Yorkdakı çıxış İranla ABŞ arasında həm hərbi qarşıdurmanın, həm də diplomatik təmasların paralel davam etdiyi bir mərhələdə baş tutub. Tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqları qalsa da, son diplomatik təmaslar danışıqlar kanalının tam bağlanmadığını göstərir.
