İmam Həsən Əskərinin (ə) həyatı və imamlığı
İmam Həsən Əskəri (ə) şiələrin on birinci imamı, İmam Əli Nəqinin (ə) oğlu və İmam Mehdinin (ə) atasıdır. O, hicri 232-ci ildə Mədinədə dünyaya gəlib. Künyəsi Əbu Məhəmməd, məşhur ləqəbləri isə “Zəki” və “Əskəri” olub.
İmam Həsən Əskəri (ə) altı il müddətində şiələrə rəhbərlik edib. Onun imamlığı Abbasi xilafətinin güclü nəzarəti altında keçib. Həmin dövrdə Abbasi hakimləri onun nüfuzundan narahat olduqları üçün daim onu izləyir, fəaliyyətlərini məhdudlaşdırmağa çalışırdılar.
İmamın “Əskəri” ləqəbi də Samirra şəhərindəki “Əskər” adlı hərbi məhəllədə ciddi nəzarət altında saxlanılması ilə əlaqələndirilir.
Abbasi hakimiyyəti dövründə təzyiqlər
İmam Həsən Əskərinin (ə) həyatı böyük çətinliklər və məhdudiyyətlərlə müşayiət olunub. O, müxtəlif Abbasi xəlifələrinin hakimiyyəti dövründə yaşayıb və bir çox hallarda həbs və nəzarət altında saxlanılıb.
Abbasi rəhbərliyi imamların xalq arasındakı nüfuzundan ehtiyat etdiyi üçün onların fəaliyyətlərini izləyirdi. İmam Həsən Əskəri (ə) də uzun müddət siyasi və dini təzyiqlərə məruz qalıb.
Tarixi mənbələrdə qeyd olunur ki, İmam Həsən Əskəri (ə) şiələrlə əlaqəsini xüsusi nümayəndələr və məktublar vasitəsilə davam etdirirdi. Bu əlaqə şəbəkəsi müxtəlif bölgələrdə yaşayan tərəfdarları ilə münasibətlərin qorunmasına imkan verirdi.
Şiələrlə əlaqə və dini fəaliyyət
İmam Həsən Əskəri (ə) dövründə şiələrin sayı müxtəlif bölgələrdə artmışdı. Bu səbəbdən imamın tərəfdarları ilə əlaqə yaratmaq üçün xüsusi təşkilatlanmış sistem mövcud idi.
İmam müxtəlif bölgələrə nümayəndələr göndərərək dini məsələlərə cavab verir, insanların problemlərinin həllinə kömək edirdi. Onun fəaliyyəti yalnız dini məsələlərlə məhdudlaşmır, həm də şiə icmasının birliyinin qorunmasına yönəlirdi.
Mənbələrdə onun yüksək əxlaqı, elmi biliyi və mənəvi nüfuzu xüsusi vurğulanır. Hətta bəzi rəvayətlərdə onun nəzarətçilərinin belə davranışından təsirləndiyi qeyd olunur.
Şəhadəti ilə bağlı rəvayətlər
İmam Həsən Əskərinin (ə) şəhadəti ilə bağlı tarixçilər arasında fərqli fikirlər mövcuddur. Bəzi mənbələr onun təbii səbəblərdən vəfat etdiyini qeyd etsə də, şiə mənbələrinin əksəriyyətində onun zəhərlənərək şəhid edildiyi bildirilir.
Şiə alimləri onun daim Abbasi hakimiyyətinin təzyiqi altında olmasını, gənc yaşda dünyasını dəyişməsini və əvvəlki imamların da təqiblərə məruz qalmasını şəhadət ehtimalını gücləndirən amillər kimi qiymətləndirirlər.
Rəvayətlərə görə, İmam Həsən Əskəri (ə) hicri 260-cı ilin 8 Rəbiül-əvvəl tarixində 28 yaşında Samirra şəhərində şəhid edilib və atası İmam Əli Nəqinin (ə) yanında dəfn olunub.
Əskəriyyə ziyarətgahı və tarixi irs
İmam Həsən Əskərinin (ə) və atası İmam Əli Nəqinin (ə) məzarlarının yerləşdiyi məkan “Əskəriyyə ziyarətgahı” kimi tanınır və İraqın mühüm dini ziyarətgahlarından biridir.
İmam Həsən Əskərinin (ə) həyatı şiə tarixində mühüm mərhələ hesab olunur. Onun imamlığı İmam Mehdinin (ə) dünyaya gəlməsi və sonrakı dövr üçün hazırlıq mərhələsi kimi də qiymətləndirilir.
Onun elmi fəaliyyəti, dini rəhbərliyi və çətin şəraitdə icmasını qoruma səyləri bu gün də şiə ənənəsində mühüm yer tutur.
