İmam Həsən Əskərinin (ə) mövludu
Həzrət İmam Həsən Əskərinin (ə) mövludu münasibətilə keçirilən mərasimlərdə onun həyatı, şəxsiyyəti və mənəvi irsi yenidən diqqət mərkəzinə gəlir.
Şiə mənbələrində İmam Həsən Əskərinin (ə) hicri-qəməri təqvimi ilə 232-ci ilin rəbiülaxır ayının 8-də Mədinə şəhərində dünyaya gəldiyi bildirilir. Atası şiələrin onuncu imamı Həzrət İmam Əliyyən-Nəqi (ə), anası isə Hədisə xanım olub.
İmam Həsən Əskəri (ə) şiəlik tarixində on birinci imam kimi qəbul edilir. Onun həyatı Abbasilər xilafətinin şiə imamları və onların tərəfdarları üzərində ciddi nəzarət həyata keçirdiyi dövrə təsadüf edib.
İmam Həsən Əskərinin (ə) ləqəbləri
Mənbələrdə İmam Həsən Əskərinin (ə) müxtəlif ləqəblərlə tanındığı qeyd olunur. Bunların sırasında Hadi, Nəqi, Zəki, Rəfiq və Samit kimi ləqəblər göstərilir. Bəzi tarixçilər onun “Xalis” ləqəbi ilə də tanındığını bildirirlər.
İmam Həsən Əskəri (ə), həmçinin “İbn ər-Rza” adı ilə yad edilib. Bu ifadənin İmam Məhəmməd Təqi (ə) və İmam Əliyyən-Nəqi (ə) üçün də işlədildiyi qeyd olunur.
Niyə “Əskəri” adlandırılıb?
“Əskəri” ləqəbi həm İmam Əliyyən-Nəqi (ə), həm də İmam Həsən Əskəri (ə) ilə əlaqələndirilir. Bunun onların Samirra şəhərində Abbasi hakimiyyətinin nəzarəti altında yaşamaları ilə bağlı olduğu bildirilir.
Tarixi mənbələrdə Samirranın “Əskər” adı ilə də tanındığı göstərilir. Bu səbəbdən həmin şəhərdə yaşamağa məcbur edilən İmam Həsən (ə) sonrakı dövrlərdə daha çox “Həsən Əskəri” adı ilə məşhurlaşıb.
Mənəvi xüsusiyyətləri ilə seçilirdi
Şiə dini ədəbiyyatında İmam Həsən Əskəri (ə) yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik şəxsiyyət kimi təqdim olunur. Onun cəsarəti, iradəsi, səbir və dözümlülüyü xüsusi qeyd edilir.
İmamın insanlarla xoş münasibət qurduğu, ehtiyacı olanlara yardım göstərdiyi və tərəfdarlarına çətin şəraitdə mənəvi dayaq olduğu bildirilir.
Onun yaşadığı dövr siyasi təzyiqlərin güclü olduğu mərhələyə təsadüf etdiyindən, dini fəaliyyətinin əhəmiyyətli hissəsinin ciddi nəzarət şəraitində həyata keçirildiyi qeyd olunur.
22 yaşında imamətə çatdığı bildirilir
Şiə mənbələrinə əsasən, İmam Həsən Əskəri (ə) 22 yaşında imamət məqamına çatıb. Onun imamət dövrü hicri-qəməri 254-cü ildən 260-cı ilədək davam edib.
Bu illərdə Abbasi hakimiyyətinin İmamın fəaliyyətini yaxından izlədiyi və onun tərəfdarları ilə əlaqələrinə məhdudiyyətlər qoyduğu bildirilir.
Şiə icması ilə əlaqələr qorunurdu
Məhdudiyyətlərə baxmayaraq, İmam Həsən Əskərinin (ə) nümayəndələri və etibar etdiyi şəxslər vasitəsilə müxtəlif bölgələrdə yaşayan şiələrlə əlaqə saxladığı qeyd olunur.
Mənbələrdə onun yüzdən çox tələbə və səhabəsinin olduğu göstərilir. Osman ibn Səid Əmri, Əhməd ibn İshaq Qummi, İbrahim ibn Məhziyar, Əbu Haşim Davud ibn Qasim Cəfəri və Məhəmməd ibn Həsən Səffar onların ən məşhurları sırasında göstərilir.
İmam Mehdinin (ə.f) atası
On iki imam şiəliyinin etiqadına əsasən, İmam Həsən Əskəri (ə) on ikinci imam Həzrət Mehdinin (ə.f) atasıdır.
Şiə mənbələrində İmam Mehdinin (ə.f) anasının Nərgiz Xatun olduğu bildirilir. Onun mənşəyi və İmam Həsən Əskəri (ə) ilə evliliyi haqqında dini və tarixi mənbələrdə müxtəlif rəvayətlər mövcuddur.
İmam Həsən Əskərinin (ə) həyatı xüsusilə sonrakı imamət anlayışının formalaşması baxımından şiə tarixində mühüm mərhələ hesab edilir.
İmam Həsən Əskərinin (ə) irsi yaşadılır
İmam Həsən Əskərinin (ə) mövludu bu gün də müxtəlif ölkələrdə dini mərasimlərlə qeyd edilir. Belə tədbirlərdə onun həyat yolu, əxlaqi xüsusiyyətləri, elmi irsi və İslam dünyasındakı yeri barədə çıxışlar edilir.
İmamın çətin siyasi şəraitdə dini icma ilə əlaqələrini qoruması, tərəfdarlarına mənəvi rəhbərlik etməsi və özündən sonra zəngin dini irs qoyması onun həyatının əsas məqamları sırasında göstərilir.
Həzrət İmam Həsən Əskərinin (ə) adı şiə dünyasında səbir, mənəvi möhkəmlik, elm və yüksək əxlaq nümunəsi kimi yad edilir.
