ABŞ zərbələrinin mülki itkiləri mübahisə yaradır
ABŞ-nin İrana qarşı hərbi əməliyyatları fonunda mülki əhalinin zərər gördüyünə dair məlumatların artması Vaşinqtonun zərbələrin yalnız müəyyən edilmiş hərbi hədəflərə yönəldilməsi barədə mövqeyini yenidən müzakirəyə çıxarıb.
İran mənbələri Minabdakı məktəbdən Lamerd şəhərindəki idman zalına, Sirikdə keçirilən toy mərasiminədək bir sıra mülki obyektlərin ABŞ zərbələrinə məruz qaldığını bildirir.
Bu hadisələrin hər birinin şəraiti və hədəflərin seçilmə səbəbləri barədə tərəflərin mövqeləri fərqlənsə də, mülki şəxslər arasında şəhid və yaralanmalarla bağlı məlumatlar ABŞ-nin hərbi əməliyyatlarının humanitar nəticələrini gündəmə gətirib.
Lamerd: Məktəb və idman zalı vurulub
Təqdim olunan məlumatlara görə, Lamerd şəhərində ABŞ-nin PrSM tipli ballistik raketi idman zalına və onun yaxınlığında yerləşən ibtidai məktəbə düşüb.
Hadisə nəticəsində azı 21 nəfərin şəhid olduğu bildirilir.
Mülki obyektlərin zərbə zonasına düşməsi ABŞ qüvvələrinin hədəf müəyyənləşdirməsi və mümkün mülki itkilərin qarşısının alınması üçün istifadə etdiyi mexanizmlərlə bağlı suallar yaradıb.
Minabda məktəbə raket zərbəsi
Minabda isə Şəcərə Təyyibə məktəbinin raket hücumuna məruz qaldığı və mülki şəxslər arasında ağır itkilərin olduğu bildirilir.
İran mənbələri bu hadisəni ABŞ zərbələri zamanı mülki infrastruktura dəymiş ən ciddi zərərlərdən biri kimi təqdim edir.
Hadisənin bütün detalları və zərbənin konkret olaraq hansı hədəfə yönəldildiyi barədə təqdim olunan məlumatda ABŞ tərəfinin ayrıca izahı yer almır.
“Dena” esminesi də hədəfə alınıb
İranın “Dena” esminesinin də müharibə zamanı ABŞ hücumuna məruz qaldığı bildirilir.
İran mənbələrinə görə, zərbə nəticəsində onlarla iranlı hərbçi həyatını itirib. Təqdim olunan materialda gəmidə hərbi təhsil alan şəxslərin də olduğu qeyd edilir.
Bu hadisə məktəb və yaşayış obyektlərinə zərbələrdən fərqli olaraq hərbi obyektə qarşı əməliyyat olsa da, İran mediası itkilərin miqyasını ABŞ-nin müharibə aparma üsullarına dair tənqidlərin bir hissəsi kimi təqdim edir.
Sirikdə toy mərasimi qanla bitib
Son hadisə isə Hörmüzgan vilayətinin Sirik bölgəsindəki Kuhestək yaşayış məntəqəsində qeydə alınıb.
İran rəsmilərinin məlumatına görə, ABŞ zərbəsi toy mərasiminin keçirildiyi yaşayış sahəsinə dəyib.
İlkin məlumatlarda iki nəfərin şəhid olduğu və 50 nəfərin yaralandığı bildirilsə də, sonrakı açıqlamalarda şəhidlərin sayının biri uşaq olmaqla 4 nəfərə çatdığı qeyd olunub.
İranın digər rəsmi qurumunun əvvəlki açıqlamasında isə Sirikdə şəhidlərin sayı 5 nəfər göstərilmişdi. Buna görə yekun itki sayı ilə bağlı İran qurumlarının məlumatları arasında fərq qalır.
Hədəf hərbi idisə, toy mərasimi niyə vuruldu?
Sirik hadisəsi ABŞ-nin əməliyyatlarda yalnız hərbi obyektləri hədəfə aldığı barədə mövqeyinə qarşı İran mediasında əsas arqumentlərdən birinə çevrilib.
Məktəb, idman zalı, yaşayış evi və toy mərasimi kimi obyektlərin zərbə zonasına düşməsi hədəflərin müəyyənləşdirilməsi prosesində mülki əhalinin təhlükəsizliyinin nə dərəcədə nəzərə alındığı sualını ortaya çıxarır.
ABŞ tərəfinin Sirikdəki toy mərasiminin vurulması və İran rəsmilərinin açıqladığı mülki itkilərlə bağlı ayrıca mövqeyi təqdim olunan məlumatda yer almır.
İnformasiya müharibəsi də şiddətlənir
Hərbi qarşıdurma ilə paralel olaraq İran və ABŞ arasında informasiya mübarizəsi də güclənir.
İran mediası Vaşinqtonun əvvəlcə zərbələrin dəqiqliyini və yalnız hərbi hədəflərin seçildiyini ön plana çıxardığını, mülki itkilər barədə məlumatlar yayıldıqdan sonra isə hadisələrin səbəbləri ətrafında fərqli izahların gündəmə gəldiyini bildirir.
ABŞ-ni dəstəkləyən informasiya mənbələrinin mülki itkiləri “hesablama səhvi” və ya digər hərbi səbəblərlə izah etməsi də İran mediasının sərt tənqidinə səbəb olur.
Mülki itkilər əsas sualı dəyişmir
Müharibədə hərbi obyektlərin yaxınlığında mülki şəxslərin olması, kəşfiyyat səhvləri və ya hədəflərin yanlış müəyyənləşdirilməsi kimi amillər mümkün olsa da, mülki əhalinin qorunması silahlı qarşıdurmaların əsas hüquqi və humanitar məsələlərindən biri olaraq qalır.
Sirikdə toy mərasiminə zərbə dəyməsi ilə bağlı son məlumatlar bu mübahisəni daha da kəskinləşdirib.
Minabda məktəb, Lamerdə idman zalı və məktəb, Sirikdə isə insanların toy üçün toplandığı məkanın vurulduğuna dair məlumatlar Vaşinqtonun əməliyyatlarının mülki nəticələrini diqqət mərkəzinə gətirib.
Məktəbdən toy mərasiminədək uzanan ağır mənzərə
İran mənbələrinin təqdim etdiyi hadisələr eyni sualı gündəmə gətirir: yalnız hərbi hədəflərin vurulduğu bildirilirsə, mülki obyektlərdə qeydə alınan itkilər necə baş verib?
Bu suala tam cavab vermək üçün hər bir zərbənin hədəfi, istifadə edilən sursat, kəşfiyyat məlumatları və mülki itkilərin səbəbləri ayrıca araşdırılmalıdır.
Ancaq Sirikdə toy mərasimində uşağın da daxil olduğu mülki şəxslərin şəhid olduğuna dair İran rəsmilərinin açıqlamaları göstərir ki, ABŞ-İran qarşıdurmasının ağır nəticələrini yalnız hərbi qüvvələr daşımır. Müharibənin təsiri artıq yaşayış məntəqələrindəki ailələrə və uşaqlara da çatıb.
