Fidan: Məkkə İttifaqı Hücum üçün Yaradılmayıb

Türkiyə Məkkə İttifaqının məqsədini açıqladı

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Məkkə İttifaqı çərçivəsində ölkəsinin hərbi qüvvələrindən hansı məqsədlə istifadə edilə biləcəyinə aydınlıq gətirib.

Oktyabrın 8-də Ankarada keçirilən mətbuat konfransında çıxış edən nazir bildirib ki, Məkkə sazişi hücum deyil, qarşılıqlı müdafiə prinsiplərinə əsaslanır.

Fidanın sözlərinə görə, Türkiyə bu razılaşmadan başqa dövlətlərə qarşı hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün istifadə etmək niyyətində deyil.

Nazir xüsusilə vurğulayıb ki, Ankara başqa ölkənin ərazisində hücum həyata keçirmək məqsədilə qoşun göndərməyəcək.

“Bu, hücum sazişi deyil”

Hakan Fidan Məkkə İttifaqının mahiyyətini izah edərkən üzv dövlətlər arasında qarşılıqlı müdafiə öhdəliyinə diqqət çəkib.

Onun sözlərinə görə, sazişə qoşulan ölkələrdən biri hücuma məruz qaldıqda digər tərəflər həmin dövlətin müdafiəsinə dəstək göstərməlidir.

“Bu, hücum sazişi deyil. Məkkə İttifaqına üzv dövlətlərdən biri hücuma məruz qaldıqda onun müdafiəsi üçün yanında dayanılır”, – deyə nazir bildirib.

Fidanın açıqlamasına əsasən, razılaşmanın əsas məqsədi iştirakçı dövlətlərin təhlükəsizliyini gücləndirmək və mümkün hücumlara qarşı birgə müdafiə imkanları yaratmaqdır.

Bu mövqe Türkiyənin ittifaq çərçivəsində hərbi iştirakının hücum əməliyyatları ilə əlaqələndirilməməli olduğunu göstərir.

Məkkə sazişi Türkiyə parlamentinə göndəriləcək

Türkiyənin xarici işlər naziri sazişin ölkə daxilində təsdiqlənməsi prosesi barədə də məlumat verib.

Fidan bildirib ki, sənədin Türkiyə Böyük Millət Məclisinə təqdim olunması üçün zəruri hazırlıq işləri tamamlanıb.

Beləliklə, Məkkə İttifaqı ilə bağlı razılaşmanın parlament müzakirəsinə çıxarılması istiqamətində növbəti mərhələyə keçilməsi nəzərdə tutulur.

Parlament mərhələsi nə üçün əhəmiyyətlidir?

Beynəlxalq sazişlərin daxili hüquqi prosedurlardan keçməsi onların müvafiq dövlətin qanunvericiliyinə uyğun şəkildə qüvvəyə minməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Türkiyə parlamentində sənədin müzakirəsi zamanı sazişin müddəaları və ölkənin üzərinə götürdüyü öhdəliklər nəzərdən keçirilə bilər.

Bununla belə, Fidanın açıqlamasında sənədin parlamentdə hansı tarixdə müzakirə ediləcəyi və təsdiqlənmə prosesinin nə vaxt başa çatacağı göstərilməyib.

Nazirin sözləri yalnız parlamentə təqdimat üçün hazırlıq mərhələsinin tamamlandığını təsdiqləyir.

Məkkə İttifaqını üç ölkə yaradıb

Məkkə İttifaqı Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə və Pakistan arasında imzalanmış qarşılıqlı müdafiə sazişinə əsaslanır.

Təqdim olunan məlumata görə, razılaşma 2026-cı il avqustun 7-də imzalanıb.

Saziş Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi Məhəmməd bin Salman, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Pakistanın Baş naziri Şahbaz Şərifin iştirakı ilə keçirilən görüşdə əldə olunub.

Məqsəd birgə çəkindirmə imkanlarını gücləndirməkdir

Razılaşmanın elan edilmiş məqsədi üç ölkə arasında birgə çəkindirmə imkanlarını, təhlükəsizliyi və sabitliyi gücləndirməkdir.

Bu çərçivədə iştirakçı dövlətlərin mümkün xarici təhlükələr qarşısında qarşılıqlı dəstək mexanizmləri yaratması nəzərdə tutulur.

Fidanın son açıqlaması isə ittifaqın hərbi məqsədlərinə dair Türkiyənin mövqeyini daha dəqiq ifadə edir.

Nazir bildirib ki, sazişin əsas prinsipi üzv dövlətlərdən birinin hücuma məruz qalması halında onun müdafiəsinə yardım göstərilməsidir.

Lakin sazişin konkret hərbi mexanizmləri, qoşunların yerləşdirilməsi qaydaları və birgə əməliyyatların hansı şərtlərlə həyata keçiriləcəyi barədə bu açıqlamada əlavə təfərrüatlar təqdim olunmayıb.

Fidan İsrailin xarici siyasətindən də danışıb

Türkiyənin xarici işlər naziri mətbuat konfransında İsraildəki siyasi proseslərə də münasibət bildirib.

Fidan İsraildə keçiriləcək seçkilərdən sonra ölkənin xarici siyasətində əhəmiyyətli dəyişiklik gözləmədiklərini açıqlayıb.

Nazir bu mövqeyini qısa şəkildə ifadə edib və İsrailin gələcək xarici siyasət kursu ilə bağlı Ankaranın gözləntilərini diqqətə çatdırıb.

Ankara seçkilərdən sonra dəyişiklik gözləmir

Fidanın açıqlamasına əsasən, Türkiyə rəhbərliyi İsraildəki seçki nəticələrinin həmin ölkənin xarici siyasət istiqamətini dəyişdirəcəyinə ümid bəsləmir.

Bununla belə, nazir hansı konkret siyasi qərarların dəyişməz qalacağını və ya bu qiymətləndirmənin hansı amillərə əsaslandığını ətraflı izah etməyib.

Bu səbəbdən açıqlama Türkiyənin İsrailin seçkilərdən sonrakı siyasətinə dair mövcud gözləntisi kimi qiymətləndirilməlidir.

Türkiyədən Qara dənizlə bağlı xəbərdarlıq

Hakan Fidan Rusiya–Ukrayna müharibəsi ilə bağlı da mühüm mesaj verib.

Türkiyənin xarici işlər naziri Qara dənizin yeni hərbi qarşıdurma bölgəsinə çevrilməsinin qarşısının alınmalı olduğunu vurğulayıb.

Onun sözlərinə görə, bölgədəki münaqişənin genişlənməsinə imkan verilməməlidir.

“Qara dəniz yeni münaqişə cəbhəsinə çevrilməməlidir”

Fidan bildirib ki, Qara dənizin yeni qarşıdurma cəbhəsinə çevrilməsinə heç bir halda yol verilməməlidir.

Bu açıqlama Türkiyənin regionda təhlükəsizlik və sabitliyin qorunmasına verdiyi əhəmiyyəti göstərir.

Qara dəniz həm sahilyanı dövlətlərin təhlükəsizliyi, həm də beynəlxalq ticarət və dəniz nəqliyyatı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Rusiya ilə Ukrayna arasında davam edən müharibə fonunda bölgədə gərginliyin artması əlavə təhlükəsizlik riskləri yarada bilər.

Fidanın xəbərdarlığı da qarşıdurmanın coğrafi baxımdan genişlənməsinin qarşısının alınması çağırışı kimi səsləndirilib.

Açıqlamalar Ankaradakı birgə mətbuat konfransında verilib

Hakan Fidan bu bəyanatları Türkiyənin paytaxtı Ankarada Macarıstanın baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri Anita Orban ilə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında səsləndirib.

Görüş zamanı Məkkə İttifaqının müdafiə xarakteri, İsrailin xarici siyasəti və Rusiya–Ukrayna müharibəsinin regional təhlükəsizliyə təsirləri gündəmə gətirilib.

Türkiyənin xarici işlər naziri hər üç məsələ ilə bağlı Ankaranın mövqeyini açıqlayıb.

Fidanın bəyanatında əsas diqqət Məkkə İttifaqının hücum məqsədləri daşımadığına yönəlib.

Beləliklə, Türkiyə tərəfi Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanla imzalanmış müdafiə sazişinin başqa dövlətlərə qarşı hücum əməliyyatları üçün nəzərdə tutulmadığını vurğulayır.

Sazişin parlamentə təqdim olunması üçün hazırlıqların tamamlanması isə razılaşmanın Türkiyədə hüquqi təsdiq mərhələsinə yaxınlaşdığını göstərir.