Əvvəl “7700”, sonra “7500” siqnalı verildi
Sentyabrın 30-da Dubaydan Təl-Əvivə uçan “Flydubai” şirkətinin FZ1073 reysi Yaxın Şərqdə genişmiqyaslı təhlükəsizlik həyəcanına səbəb olub.
Uçuş məlumatlarına görə, “Boeing 737 MAX 8” tipli təyyarə əvvəlcə “7700” kodunu ötürüb. Bu kod mülki aviasiyada ümumi fövqəladə vəziyyəti bildirir. Qısa müddət sonra isə təyyarədən “7500” kodu göndərilib. Bu siqnal hava gəmisinin qaçırılması və ya ekipajın fəaliyyətinə qanunsuz müdaxilə ehtimalını göstərir.
Təyyarədəki sərnişinlərin sayı ilə bağlı müxtəlif rəqəmlər yayılıb. Etibarlı mənbələr təxminən 150 israilli sərnişinin olduğunu bildirir, digər xəbərlərdə isə ümumi sərnişin sayının 174-180 arasında olduğu göstərilir.
İsrail qırıcıları dərhal havaya qaldırıldı
“7500” kodunun qeydə alınmasından sonra İsrail təhlükəsizlik qüvvələri hadisəyə mümkün təyyarə qaçırılması kimi reaksiya verib.
İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus döyüş təyyarələri havaya qaldırılıb. Baş nazir Benyamin Netanyahunun da yüksək vəzifəli təhlükəsizlik rəsmiləri ilə təcili məsləhətləşmələr apardığı bildirilib.
Hadisənin ilk dəqiqələrində təyyarədə nəyin baş verdiyi məlum olmadığından təhlükəsizlik tədbirləri ən yüksək risk ssenarisinə uyğun həyata keçirilib.
Təyyarə 14 min fut sürətlə alçalıb
Hadisənin ən təhlükəli məqamlarından biri təyyarənin uçuş hündürlüyündə baş verən qəfil dəyişiklik olub.
“Reuters”in İsrail rəsmisinə istinadən yaydığı məlumata görə, təyyarə 30 saniyədən az müddətdə təxminən 14 min fut — 4,2 kilometrdən çox — hündürlük itirib. Daha sonra uçuş sabitləşdirilib və təyyarə Səudiyyə Ərəbistanının Təbuk şəhərinə yönəldilib.
Hava gəmisi Təbuk hava limanına təhlükəsiz enib. Sərnişinlərin təhlükəsiz olduğu bildirilib. “Flydubai” hadisənin baş verdiyini təsdiqləyərək aidiyyəti qurumlarla əməkdaşlıq etdiyini açıqlayıb.
Pilotlar arasında qarşıdurma baş verib
İlkin olaraq təyyarənin qaçırılması ehtimalı nəzərdən keçirilsə də, sonrakı məlumatlar hadisənin kokpitdəki ciddi qarşıdurmadan qaynaqlandığını göstərib.
“Reuters”in məlumatına görə, İsrail rəsmisi iki pilot arasında fiziki qarşıdurma baş verdiyini bildirib. Digər media orqanları da fövqəladə siqnalın pilotlar arasındakı münaqişə zamanı verildiyini yazıb.
İsrailin Baş nazirlik ofisi sonradan hadisənin təyyarənin qaçırılması olmadığını açıqlayıb. Sərnişinlərin təhlükəsiz şəkildə İsrailə qaytarılması üçün tədbirlərin görüldüyü bildirilib.
Rusiya və Ukrayna vətəndaşı olan pilotlarla bağlı iddia
İsrailin “Kanal 12” televiziyasına istinadən yayılan məlumatlarda pilotlardan birinin Rusiya, digərinin isə Ukrayna vətəndaşı olduğu iddia edilir. Bu məlumat bir sıra regional media qurumlarında da yayılıb.
Bununla belə, pilotların vətəndaşlığı, qarşıdurmanın səbəbi və hadisənin necə başladığı barədə “Flydubai” tərəfindən ətraflı rəsmi məlumat açıqlanmayıb.
Pilotlardan birinin digərinə hücum etməsi, onlardan birinin huşunu itirməsi və fövqəladə kodun həmin şəraitdə işə salınması barədə də müxtəlif iddialar mövcuddur. Hadisənin tam ardıcıllığı rəsmi araşdırmanın nəticələrindən sonra dəqiqləşə bilər.
Təyyarəni qəzaya uğratmaq cəhdi araşdırılır
İsrail mediasında pilotlardan birinin təyyarəni qəsdən qəzaya uğratmağa cəhd göstərməsi barədə daha ciddi iddialar da yayılıb.
Lakin bu versiya hazırda təsdiqlənmiş fakt kimi qəbul edilə bilməz. Etibarlı mənbələrin təsdiqlədiyi əsas məqam təyyarədə pilotlar arasında fiziki qarşıdurmanın baş verməsi, fövqəladə siqnalların ötürülməsi və hava gəmisinin Səudiyyə Ərəbistanına təhlükəsiz enməsidir.
Buna görə mümkün qəsdən qəza və ya intihar cəhdi ilə bağlı iddialara rəsmi araşdırma tamamlanana qədər ehtiyatla yanaşılması tələb olunur.
Qaçırılma siqnalı niyə böyük həyəcan yaratdı?
“7500” kodu mülki aviasiyada ən ciddi təhlükəsizlik siqnallarından biri hesab olunur. Kod hava hərəkətini idarə edən qurumlara təyyarədə qanunsuz müdaxilə və ya qaçırılma ehtimalının olduğunu bildirir.
Buna görə FZ1073 reysindən bu kodun göndərilməsi İsrailin dərhal hərbi və siyasi səviyyədə reaksiya verməsinə səbəb olub. Qırıcıların havaya qaldırılması və yüksək səviyyəli təhlükəsizlik müşavirəsinin keçirilməsi də bununla əlaqəli olub.
Sərnişinlər təhlükəsizdir
Hadisənin ən mühüm nəticəsi təyyarənin təhlükəsiz eniş etməsi və sərnişinlərin həyatına təhlükə yaradan vəziyyətin nəzarət altına alınmasıdır.
Səudiyyə Ərəbistanının Təbuk şəhərinə enən təyyarədəki sərnişinlərin təhlükəsiz olduğu açıqlanıb. “Flydubai” və aidiyyəti qurumlar onların səfərinin davam etdirilməsi üçün tədbirlər görüb.
Beləliklə, ilkin olaraq mümkün təyyarə qaçırılması kimi qiymətləndirilən hadisə son məlumatlara əsasən kokpitdə pilotlar arasında baş vermiş ciddi qarşıdurma ilə əlaqələndirilir. Bununla belə, münaqişənin səbəbi, fövqəladə kodların hansı şəraitdə ötürüldüyü və təyyarənin kəskin şəkildə alçalmasının dəqiq səbəbi araşdırılır.
