“Azadlıq Layihəsi”nə start verilir
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) Hürmüz boğazından keçən ticarət gəmilərinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə “Azadlıq Layihəsi” adlı yeni təşəbbüsə başlayacağını açıqlayıb. Bildirilib ki, layihə çərçivəsində bu gün etibarilə fəaliyyətə başlanılacaq və ümumilikdə 15 min hərbici prosesə cəlb olunacaq.
Açıqlamada vurğulanıb ki, bu missiya beynəlxalq ticarət üçün həyati əhəmiyyət daşıyan bu strateji keçiddən sərbəst şəkildə istifadə etmək istəyən kommersiya gəmilərinə dəstək verməyi hədəfləyir. Layihə çərçivəsində 100-dən çox quru və dəniz nəqliyyat vasitəsi, eləcə də idarəolunan raketli esmineslər səfərbər ediləcək.
Regional təhlükəsizlik və iqtisadi əhəmiyyət
CENTCOM komandiri admiral Bred Kuper bildirib ki, İranla bağlı dəniz blokadası davam etdiyi bir vaxtda bu müdafiə xarakterli əməliyyat regional təhlükəsizlik və qlobal iqtisadiyyat üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun iddiasına görə, Hürmüz boğazında sabitliyin qorunması beynəlxalq enerji və ticarət marşrutlarının fasiləsiz işləməsi baxımından kritikdir.
Beynəlxalq koalisiya təşəbbüsü
ABŞ Dövlət Departamenti ötən həftə Hürmüz boğazında dəniz təhlükəsizliyini gücləndirmək məqsədilə beynəlxalq koalisiyanın yaradılması istiqamətində addımlar atıldığını açıqlamışdı. Pentaqonun da bu təşəbbüsə dəstək verəcəyi qeyd olunub.
Bu addım, xüsusilə bölgədə artan gərginlik fonunda dəniz yollarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün atılan strateji addım kimi qiymətləndirilir.
Trampdan humanitar vurğu iddiası
ABŞ Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, layihə çərçivəsində əsas məqsəd etdiyi iddia Hürmüz boğazında ilişib qalan və Qərbi Asiyadakı münaqişələrlə əlaqəsi olmayan “neytral” ölkələrə məxsus gəmilərin təhlükəsiz şəkildə çıxarılmasına kömək etməkdir.
Humanitar və diplomatik mesajlar
Tramp qeyd edib ki, müxtəlif ölkələr ABŞ-dan yardım istəyib və Vaşinqton bu müraciətlərə müsbət yanaşıb. Onun sözlərinə görə, bu əməliyyat daha çox humanitar xarakter daşıyır və gəmilərin ekipaj üzvlərinin təhlükəsizliyi əsas prioritetdir.
ABŞ lideri həmçinin vurğulayıb ki, İranla aparılan danışıqlar müsbət məcrada davam edir və bu proses regionda gərginliyin azalmasına töhfə verə bilər.
Gərginlik və mümkün risklər
Tramp xəbərdarlıq edib ki, əgər İran bu gəmilərin keçidinə müdaxilə edərsə, ABŞ buna sərt reaksiya verəcək. O, qeyd edib ki, bəzi gəmilərdə ərzaq ehtiyatları tükənmək üzrədir və ekipajın sağlamlığı üçün onların tez bir zamanda boğazdan çıxması vacibdir.
Ekspertlər hesab edir ki, bu təşəbbüs həm humanitar, həm də geosiyasi baxımdan mühüm nəticələr doğura bilər. Layihənin uğuru regiondakı gərginliyin səviyyəsindən və tərəflər arasında koordinasiyanın necə qurulacağından asılı olacaq.
