Qrenlandiyada neft layihəsi ətrafında gərginlik
Böyük Britaniyanın “Qardian” qəzetinin məlumatına görə, ABŞ-nin Texas ştatında yerləşən “Qrenlandiya Enerji” şirkəti yerli hakimiyyət orqanlarından lazımi razılıq almadan Qrenlandiyanın ucqar bölgələrindən birində kəşfiyyat quyularının qazılmasına hazırlıq görür.
Məlumata əsasən, şirkət son günlərdə qazma işləri üçün nəzərdə tutulan ilkin avadanlıqları Şərqi Qrenlandiya sahillərinə çıxarıb. Hadisə ABŞ Prezidenti Donald Trampın nəhəng Arktika adasına nəzarətlə bağlı açıqlamalarını yenidən gündəmə gətirdiyi dövrə təsadüf edib.
Avadanlıqların sahilə çıxarılması Qrenlandiya hökumətinin müdaxiləsinə səbəb olub.
Hökumət: Qazma işlərinə icazə verilməyib
Qrenlandiya hökuməti şirkətin sözügedən əməliyyat üçün lazımi razılığa malik olmadığını açıqlayıb və ona ciddi xəbərdarlıq edib.
Hökumətin mövqeyinə görə, bundan sonrakı bütün maddi-texniki əməliyyatlar əvvəlcədən Mineral Ehtiyatlar İdarəsi ilə razılaşdırılmalı və müvafiq icazə alınmalıdır.
Məsələ yerli sakinlərin yedək gəmisinin barjanı sahilə gətirdiyini və oradan 12 yük konteynerinin boşaldıldığını görməsindən sonra diqqət mərkəzinə düşüb.
Avadanlıqların Ceymson-Lend kimi də tanınan Nunap-Kika bölgəsinə aparıldığı və planlaşdırılan kəşfiyyat işlərinə hazırlıq məqsədi daşıdığı bildirilir.
Şirkətin əvvəlki açıqlaması mübahisə yaradıb
Şirkətin nümayəndəsi iyunda yerli sakinlərlə keçirilən görüş zamanı qazma avadanlıqlarının əraziyə gətirilməsi üçün icazəyə sahib olduqlarını bildirmişdi.
Lakin şirkətin İdarə Heyətinin sədri Larri Svits daha sonra kommunikasiya üsullarının anlaşılmazlığa səbəb olduğunu etiraf edib. O, yaranmış vəziyyəti şirkətin layihəyə böyük maraq göstərməsi ilə izah edib.
Trilyon dollarlıq neft ehtiyatı iddiası
Şirkət rəsmiləri Ceymson-Lend bölgəsində ümumi dəyəri təxminən bir trilyon dollar həcmində qiymətləndirilən xam neft ehtiyatlarının ola biləcəyini irəli sürürlər.
Plan çərçivəsində 60 milyon dollar sərmayə yatırılması və ehtiyatlarla bağlı hesablamaların doğruluğunu müəyyənləşdirmək üçün iki kəşfiyyat quyusunun qazılması nəzərdə tutulmuşdu.
Lakin şirkət daha sonra ilkin mərhələdə yalnız bir quyunun qazılmasını planlaşdırdığını açıqlayıb.
Qrenlandiya isə ekoloji səbəblərə görə 2021-ci ildən yeni neft kəşfiyyatı lisenziyalarının verilməsini dayandırıb. Bununla belə, Britaniyanın “80 Mayl” şirkətinin Ceymson-Lend ərazisində kəşfiyyat hüquqlarına malik olduğu bildirilir.
ABŞ şirkəti layihədə nəzarəti ələ almaq istəyir
“Qrenlandiya Enerji”nin sənədlərinə əsasən, şirkət kəşfiyyat işlərini maliyyələşdirmək müqabilində layihədə nəzarət səhm paketini əldə etməyi planlaşdırır.
Ancaq layihənin həyata keçirilməsi Qrenlandiya hökumətinin razılığından asılı olaraq qalır.
Şirkət səhmdarlarına ünvanladığı məlumatda layihə rəhbərliyi ilə Qrenlandiyanın tənzimləyici qurumları arasında keçirilmiş son görüşlərin məhsuldar olduğunu bildirib və qalan icazələrin alınacağına ümid etdiyini açıqlayıb.
Trampla əlaqələndirilən şəxslər diqqət mərkəzində
Layihənin diqqət çəkən tərəflərindən biri şirkətin Donald Trampa yaxınlığı ilə tanınan şəxslərlə əməkdaşlığıdır.
Şirkət layihə haqqında sənədli silsilənin hazırlanması üçün Trampın dini azadlıqlar üzrə komissiyasında əvvəllər iştirak etmiş mühafizəkar televiziya aparıcısı Fil Makqrounu cəlb edib.
Layihəyə, həmçinin əvvəllər ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrində xidmət etmiş və hazırda “Qızıl Günbəz” raketdən müdafiə layihəsi üzərində çalışan bir rejissorun qoşulduğu bildirilir.
Şirkətin rəhbəri və əsas səhmdarlarından biri Larri Svitsin də Trampın yaxın çevrəsində əlaqələrə malik olduğu bildirilir. Bununla belə, Svits neft layihəsi ilə ABŞ-nin Qrenlandiyaya nəzarət etmək istiqamətindəki siyasəti arasında əlaqənin olduğunu rədd edir.
Qrenlandiya hökuməti çətin seçim qarşısında
Danimarka Krallığının tərkibində geniş muxtariyyətə malik Qrenlandiyada təbii sərvətlərlə bağlı qərarlar yerli seçkili hakimiyyət tərəfindən qəbul edilir.
Məsələni daha həssas edən amillərdən biri planlaşdırılan quyuların beynəlxalq səviyyədə qorunan bataqlıq ərazisinin daxilində yerləşə biləcəyi barədə narahatlıqlardır.
Beləliklə, Qrenlandiya hakimiyyəti həm iqtisadi imkanları, həm ekoloji riskləri, həm də məsələnin ABŞ ilə münasibətlərə mümkün siyasi təsirlərini nəzərə almalı olacaq. Layihəyə razılıq verilib-verilməyəcəyi isə hələlik açıq qalır.
