Hörmüz boğazı ilə bağlı iddialar bazarlara təsir edib
İran və Oman arasında Hörmüz boğazında gəmi hərəkətinin tənzimlənməsi ilə bağlı aparılan danışıqlarda yeni məhdudiyyətlərin müzakirə edildiyinə dair məlumatlar beynəlxalq neft bazarında qiymət artımına səbəb olub.
Qlobal enerji təchizatının əsas marşrutlarından biri hesab edilən Hörmüz boğazında yaranan qeyri-müəyyənlik fonunda “Brent” markalı neftin fyuçers müqavilələri 1,2 faiz bahalaşaraq bir barel üçün 83,48 ABŞ dollarına yüksəlib. ABŞ-ın WTI markalı xam nefti isə 1,1 faiz artaraq 78,84 dollardan satılıb.
Yeni məhdudiyyətlər və cərimələr müzakirə olunur
Yarı rəsmi İran mediasında yayılan məlumatlara görə, İran parlamentində hazırlanan qanun layihəsində ABŞ, İsrail və İranın “düşmən” hesab etdiyi ölkələrə məxsus gəmilərin Hörmüz boğazından keçidinə qadağa qoyulması təklif edilir.
Layihədə qaydaları pozan gəmilər üçün daşınan yükün dəyərinin 20 faizinə qədər maliyyə sanksiyasının tətbiqi də nəzərdə tutulur.
Keçid haqqı ilə bağlı fikir ayrılığı
Məlumatlara əsasən, İran boğazdan istifadə edən gəmilərdən 5–7 faiz həcmində keçid haqqı alınmasını təklif edir. Oman bu göstəricinin 3 faiz olmasını müdafiə edir, ABŞ isə hər hansı ödəniş mexanizminə qarşı çıxır.
İnvestorlar ehtiyatlı mövqe tutur
Həftənin əvvəlində ABŞ və İran arasında diplomatik təmaslarla bağlı nikbin gözləntilər səbəbindən neft qiymətləri müəyyən qədər geriləmişdi. Lakin Hörmüz boğazı ilə bağlı yeni xəbərlər bazarda istiqaməti yenidən dəyişib.
Bazar analitikləri hesab edirlər ki, investorlar boğazda gəmi hərəkətinin tam normallaşacağına hələ də əmin olmadıqları üçün qiymətlərə dəstək verən əsas amillərdən biri məhz bu qeyri-müəyyənlikdir.
Geosiyasi risklər davam edir
Mütəxəssislər bildirirlər ki, Hörmüz boğazında yeni keçid sisteminin tətbiqi ABŞ sanksiyaları və beynəlxalq sığorta qaydaları səbəbindən ciddi çətinliklərlə üzləşə bilər.
Bununla yanaşı, Yəməndə fəaliyyət göstərən İranın dəstəklədiyi husi hərəkatının yeni pilotsuz uçuş aparatları və raket hücumları barədə məlumatlar regionda gərginliyi daha da artırıb.
Digər tərəfdən, ABŞ Prezidenti Donald Tramp jurnalistlərə açıqlamasında İranla yaşanan gərginliyin diplomatik yollarla yaxın vaxtlarda aradan qalxa biləcəyinə ümid etdiyini bildirib.
Qlobal enerji bazarı diqqət mərkəzindədir
Analitiklərin fikrincə, Hörmüz boğazında baş verən istənilən geosiyasi dəyişiklik dünya enerji bazarına birbaşa təsir göstərir. Boğazdan keçən neft daşımalarının təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqların artması qiymətlərin qısamüddətli perspektivdə yüksək səviyyədə qalmasına səbəb ola bilər.
