Soyqırımçı-Epstein koalisiyası İrana diktə etdiyi müharibəni bitirmək üçün vasitəçilər üzərindən təklif mübadiləsinə girərkən, eyni zamanda hücumları artırma strategiyası ilə bir nokaut şansı axtarır. Son zərbə bir neçə ssenari üzərindən planlaşdırılarkən, bunun hücum edən tərəfləri sülhəmi, yoxsa bataqlığamı aparacağını müəyyən etmək çətinləşir.
Pentaqondakı müharibə planlaşdırıcılarına görə son zərbə, Trampa masaya qoyacağı şərtləri İrana qəbul etdirmək imkanı verəcək. Nokaut planı İranın neft mərkəzi Xark adasını işğal etmək və ya blokadaya almaq; Hörmüz boğazının nəzarətində kritik əhəmiyyət daşıyan Larak adasını ələ keçirmək; Hörmüzün qərb girişindəki Əbu Musa, Böyük Tunb və Kiçik Tunb adalarını tutmaq; Hörmüzün şərq tərəfində İran neftini daşıyan gəmiləri ələ keçirmək və İran materikində bir-iki nöqtə əməliyyatı həyata keçirmək kimi variantları əhatə edir.
Bundan əlavə, İran mənbələri cənub-qərbdə Xürrəmşəhr və Abadan, cənub-şərqdə isə Cask və Çabahar limanlarını ələ keçirməyə yönəlik hazırlıqlardan bəhs edir.
Hərbi bazalarla yanaşı logistika axını, desant çıxarma və ya havadan endirmə əməliyyatları qonşu ölkələri bu müharibəyə daha çox cəlb edə bilər. Eyni zamanda Amerika əsgərləri üçün çoxlu tabut sifariş etməyi də zəruri edə bilər.
Pentaqon bu əməliyyatlar üçün bölgəyə göndərdiyi 8 min dəniz piyadası və xüsusi qüvvələrə əlavə olaraq daha 10 min əsgər göndərməyi nəzərdən keçirir. Bölgədəki bazalarda əsgər yerləşdirə bilməyib otellər və təhlükəsiz zonalardan istifadə edən qlobal güc üçün bu olduqca iddialı bir təşəbbüsdür. İran dünən Dubayda iki gizlənmə məntəqəsini raket və PUA-larla vurduğu kimi amerikalıların izini buraxmır.
İran xüsusilə Pentaqonun dörd ssenarili planını boğmaq üçün son günlərdə qabaqlayıcı hücumlar həyata keçirir. Səudiyyə Ərəbistanındakı Əmir Sultan və Kral Fəhd bazalarını, Bəhreyndəki Əl-Cufeyr bazasını, Küveytdəki hava və quru bazalarını hədəf aldı. Həmçinin Şüyux limanında 6 Amerika desant gəmisini məhv etdi. Xark adası və Xuzistan istiqamətində hücuma hazırlaşdığı düşünülən Küveytdəki Bubiyan adasında toplanan Amerika əsgərlərini də vurdu.
Amerika tərəfində müharibənin baş komandanlığını Donald Tramp adlı sayıqlayan bir lider həyata keçirir; təhdidlərində sabitlik yoxdur. Tramp 48 saat ərzində Hörmüz açılmasa enerji stansiyalarına hücum edəcəyi təhdidini əvvəl 5 gün təxirə saldı, sonra isə Pakistan vasitəsilə Tehrana göndərdiyi 15 maddəlik təklifin müzakirəsi üçün 10 günlük möhlət verdi. Təhdidin eyni ölçüdə cavab aldığı bir şəraitdə İranı “təslim alma” cəhdləri göründüyü kimi nəticə vermir. Tramp elektrik stansiyalarına hücum təhdidi ilə özünə görə nüfuzlu bir çıxış yolu axtararkən, digər tərəfdə İsrail mümkün atəşkəsdən əvvəl İranın sənaye infrastrukturunu məhv etmək üçün hücumları intensivləşdirir. Bu vəziyyət İranın cavab zərbələrində effektivliyini artırmasını və hədəf siyahısını genişləndirərək tənliyi yenidən qurmasını tələb edir.
İranın aşındırma müharibəsində strateji üstünlüyü qoruması, geosiyasi üstünlüyü leverage kimi istifadə etdiyi Hörmüz kartını əlində saxlaya bilməsinə, Amerika hücumlarına logistika və baza təmin edən ölkələr üzərində təzyiqi davam etdirməsinə, cavab zərbələrində səviyyəni yüksəltmə qabiliyyətini qorumasına və asimmetrik müharibə imkanlarını tətbiq edə bilməsinə bağlıdır. Bu günə qədər bu başlıqlarda təşəbbüsü itirməyib. İranın iddiası düşmənin əksinə olaraq bunu aylarla davam etdirə biləcəyidir.
Hizbullahın açdığı cəbhə İsraili çətin vəziyyətə salarkən, İraqdakı Müqavimət Cəbhəsinin hücumları Ürdündəki bazalara qədər uzanması yeni bir mərhələyə işarə edir. Tənliyin yenidən qurulmasında digər mühüm faktor Yəmənin daxil olmasıdır.
Ənsarullahın Babül-Məndəb boğazını gəmi keçidlərinə bağlaması Hörmüz qədər qarşı tarazlıq yarada bilər. Ənsarullah hərəkatı bu günə qədər ehtiyatlı mövqe tutaraq, Səudiyyə Ərəbistanı və BƏƏ-nin müharibəyə daxil olmasının qarşısını alacaq şəkildə davranıb.
Hərbi və siyasi qiymətləndirmələrdən sonra ötən gün Yəmən Silahlı Qüvvələrinin sözçüsü briqada generalı Yəhya Seri dörd şərt daxilində müharibəyə qoşulacaqlarını açıqladı:
– Digər ölkələrin ABŞ-İsrail koalisiyasına qoşulması;
– Qırmızı dənizin İran və müttəfiqlərinə qarşı hücum bazası kimi istifadə olunması;
– İran və müqavimətə qarşı eskalasiyanın davam etməsi;
– Yəmənə qarşı mühasirənin artırılması və ya hər hansı düşmən addımının atılması.
Qırmızı dəniz limanlarının müharibədə yeni cəbhələr açmaq planlarında yer aldığı nəzərə alınsa, Yəmənin bu mövqeyi ciddi çəkindirici təsir yaradır.
Yəmən bu açıqlamadan sonra dünən ilk hücumunu İsrailə qarşı həyata keçirərək rəsmi şəkildə müharibəyə daxil oldu. Yəmənin iştirakı baxımından əsas təsir dəniz yolları və Qırmızı dəniz üzərində yaradacağı təzyiq olacaq. 2015-dən 2023-ə qədər Yəmənə dağıdıcı müharibə aparmış Səudiyyə-Əmirliklərlə yarımçıq hesab qalır. Hər iki ölkə husilərdən niyə çəkinmək məcburiyyətində olduqlarını təcrübədən keçirib.
Tramp cəhənnəmin qapılarında sərt davranaraq istədiyi şərtlərlə bir razılaşma əldə edəcəyini düşünür. Lakin bu gedişat İrana ağır dağıntılar gətirsə də müharibəni diktə edən tərəflərin də dözə biləcəyi hədləri aşır. Və Körfəzdə ABŞ-İsrail hücumlarına ortaq olan ölkələr kəskin bir yol ayrımına gəlir.
Tramp bu ölkələrin adlarını bir-bir sadalayaraq “Bizimlə birlikdə müharibə aparırlar” deyə təriflədi. Lakin təşəkkür edərkən Səudiyyə vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanı da “Arxamı öpmək məcburiyyətində qalacağını düşünmürdü” deyərək alçaltdı.
NATO üzvlərini sərt tənqid edərkən hər istədiyini etdiyi üçün Türkiyəyə təşəkkürünü bildirdi. Tramp məsuliyyətsiz davranışı ilə müttəfiqlərini də ifşa edir, onları çətin vəziyyətdə qoyur. Hörmüz boğazının adını “Tramp boğazı” kimi dəyişdirə biləcəyini xəyal edir. Amma strategiyasız hücumçuluq Hörmüzdə boğulur. Digər düyünü isə Babül-Məndəbdə almaq üzrədir…
