“İranlıların əlində %60-dan yuxarı yüksək səviyyədə zənginləşdirilmiş 460 kiloqram uranın olmasını istəmirlər. Əsas məsələ budur.” deyən Ətvan, Liviya və İraq nümunələrini xatırladaraq belə danışdı:
İran uranı təhvil verməyəcək. İranın ən mühüm sığorta polisi olan zənginləşdirilmiş urandan imtina etməsi məntiqlidirmi? Liviya və İraq təcrübəsini təkrarlamaları məntiqlidirmi? Qəddafi onlara inandı və silahları təhvil verdi. Sonunu hamımız gördük. Eyni şeyi İraqda da etdilər. İndi isə İranın əlində olanı almaq istəyirlər. Sonra da İrandakı sistemi yıxmaq üçün hərəkətə keçəcəklər. Amma mən düşünürəm ki, iranlılar bu oyuna düşməyəcək qədər yüksək fərqindəliyə malikdirlər.
Niyə Yalnız İrana Fokuslandılar?
“İranın ətrafı mühasirəyə alınıb; İsrailin nüvə bombaları var, Pakistanın və Hindistanın var. Hamısında uranın zənginləşdirilməsi də mövcuddur. Niyə yalnız İrana fokuslanıblar? Bu çox vacib sualdır. Məncə bu zənginləşdirmə səviyyələri (%3 və ya %6) ilə bağlı fərqlər ola bilər, amma %60-dan yuxarı zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarından imtina məsələsində razılaşma əldə olunmayacaq.
Ətvan, bu vəziyyətdə müharibənin yenidən başlaya biləcəyini dedi:
“Əgər razılaşma İranın zənginləşdirmə hüququnu və bu səviyyədə zənginləşdirilmiş uran saxlamasını qəbul etməzsə, bunun yenidən müharibənin fitilini alovlandıracağına və bunun bəlkə də qarşıdakı bir neçə gün ərzində baş verəcəyinə inanıram.”
Körfəz Ölkələri Doğru Qiymətləndirmə Edə Bilmir
Ətvan, Körfəz ölkələrinin mövcud hadisələri düzgün oxuya bilmədiyini, İranın əldə etdiyi qələbəni layiqincə qiymətləndirməyərək strateji səhv etdiklərini belə dəyərləndirdi:
İran artıq bölgədə ən böyük regional güc olacaq. Dünyanın ən böyük iki gücü — təyyarədaşıyanları və freqatları olan ABŞ və nüvə bombaları olan İsrail — İrana hücum etdi, amma onu məğlub edə bilmədi. Təəssüf ki, İranı əhatə edən ərəb ölkələri bu reallığı anlamadı. 21 ərəb ölkəsi gedib İranın Körfəz ölkələrinə hücumunu qınadı. Körfəz ölkələrinə İranın hücumunu qınayırlar, bəs niyə eyni şəkildə Amerika-İsrailin İrana hücumunu da qınamırlar? Onlar balansın kralları deyildilərmi, balansı sevirdilər? Bunu niyə etmədilər?
Körfəzdəki Bazalar Dağıdıldı
Körfəz ölkələrində yerləşən ABŞ bazalarının ciddi zərər gördüyünü iddia edən Ətvan, bunu belə əsaslandırdı:
Körfəzdəki Amerika bazalarının hamısı dağıdıldı və ya ən azı əksəriyyəti istifadəyə yararsız hala düşdü. Bu bazaların dağıdıldığına dair sübutum budur: Amerika “Bu bizim müharibəmiz deyil, Britaniya xalqının maraqlarına uyğun deyil” deyən İngiltərə ilə olan fikir ayrılığını aradan qaldırdı və Kiprdəki Britaniya bazalarından istifadə etmək üçün icazə istədi. Niyə Kipr? Çünki bölgəyə ən yaxın yer oradır. Körfəzdəki və İordaniyadakı bazalar zərər gördü. Bu, İranın hələ də üstünlüyü əlində saxladığının sübutudur.
ABŞ Uğursuz Oldu
Amerikanın müharibə məqsədlərinə baxdıqda uğursuzluğa düçar olduğunun açıq olduğunu bildirən Ətvan dedi:
Əvvəlcə qəbul etməliyik ki, Amerikanın İrana hücumu heç bir məqsədinə çatmadı. Rejimi dəyişmək istədilər, bacarmadılar. İranı Hörmüz boğazını zorla açmağa məcbur etməkdə də uğursuz oldular. Üstəlik, İranın bu hücuma çox güclü şəkildə hazır olduğu ortaya çıxdı. Məsələn, əvvəllər heç vaxt vurulmayan Amerika təyyarələri indi milçək kimi düşməyə başladı.
Müharibə Genişlənərsə ABŞ Çətin Duruma Düşər
Müharibənin genişlənəcəyi təqdirdə ABŞ üçün vəziyyətin daha da çətinləşəcəyini deyən Ətvan belə dedi:
Müharibənin genişlənmə ehtimalı var, amma genişlənərsə bu, qətiyyən Amerikanın maraqlarına uyğun olmayacaq. Amerika və ya Pentaqonun altı ay əvvəl yayımladığı yeni hərbi doktrina müharibələrin qısa, sürətli və təmiz (yəni itkisiz) olmalı olduğunu deyir. Amma Tramp tarixi səhv edib İrana quru qoşunları göndərərsə, həmin əsgərlərin tabutları dünyanın bütün xəritələrini dəyişəcək.
Hizbullah İran Üçün Qurulmayıb
Hizbullahla bağlı müzakirələri tənqid edən Ətvan, Livan hökumətinin Hizbullaha qarşı tələsik davrandığını qeyd edərək dedi:
Bəzi televiziya kanallarında hərbi ekspertlərin “Hizbullah 1985-ci ildə İranı müdafiə etmək üçün qurulub” dediklərini eşitdim. Qardaşım, Hizbullah qurulanda Livan torpaqlarını azad etmək üçün yaradılmışdı və birbaşa İranla əlaqəsi yox idi. Elə indi olduğu kimi, o zaman da İran İraqdakı Səddam Hüseynlə müharibə aparırdı. Əgər həqiqətən İran üçün qurulmuş olsaydı, Hizbullah müdaxilə edib İraqda Səddam Hüseynə qarşı İranla birlikdə döyüşməzdi? Bu düzgün yanaşma deyil. Hizbullah quruldu və israillilərlə döyüşərək cənub Livanı azad etmək üçün xristianlardan, sünnilərdən, şiələrdən və Livan xalqının bütün təbəqələrindən dəstək aldı; və bunu bacardı.
Tənqid Edənlər 16 Ay Boyunca Niyə Susdu?
Hizbullahı Livanı dağıtmaqda ittiham edənlərə sərt cavab verən Ətvan dedi:
Hizbullah (2024-cü ilin noyabrındakı atəşkəsdən sonra) 16 ay boyunca israillilərə bir güllə belə atmadı. Mən livanlıların bu hissəsinə deyirəm ki; 16 ay boyunca Hizbullah atəşkəsə riayət etdi, amma İsrail bu razılaşmanı 8200-dən çox dəfə pozdu. Bəs İsrail niyə riayət etmədi? Əgər İsrail livanlıların o hissəsini önəmsəsəydi və Livanın sabitliyini və təhlükəsizliyini istəsəydi, Hizbullahla uyğunlaşar, sülh yolu axtarar, qalıcı atəşkəsə nail olar, Cənubi Livandan tam çəkilər və yenidənqurmaya icazə verərdi. Belə olsaydı Hizbullahın yenidən müqavimətə qayıtmasına ehtiyac qalmazdı. Hizbullah çox yorucu və ağır bir müharibədən çıxmışdı, amma tab gətirdi.
Hizbullah–Hökumət Gərginliyi
Hizbullah ilə mövcud Livan hökuməti arasındakı etimad böhranına diqqət çəkən Ətvan dedi:
Hizbullah dişlərini və dırnaqlarını sökmək istəyən bu hökumətə necə güvənə bilər? Livan dövləti tələsik davrandı, çünki Hochstein, Kushner və xaricdəki digər şəxslərin fikirlərini və təlimatlarını Livanı qazanacaqları ümidi ilə qəbul etdilər. Amma Livanı qazana bilmədilər, əksinə Hizbullahı və artıq onların yanında olmayan Livan xalqının ən az yarısını itirdilər.
