Kemp-Deviddə İran və Yəmən toplantısı
ABŞ Prezidenti Donald Trampın milli təhlükəsizlik üzrə yüksək səviyyəli müşavirləri İran və Yəməndəki son prosesləri müzakirə etmək məqsədilə Kemp-Devid iqamətgahında qapalı toplantı keçiriblər.
Üç yüksək vəzifəli ABŞ rəsmisinə istinad edilən məlumata görə, görüş oktyabrın 2-si, cümə günü axşam saatlarında baş tutub və bir neçə saat davam edib. Toplantının əsas gündəliyini İranla davam edən müharibədə Vaşinqtonun növbəti addımları və Yəməndə Səudiyyə Ərəbistanı ilə husilər arasında kəskinləşən qarşıdurma təşkil edib.
Görüşün əvvəlcədən ictimaiyyətə açıqlanmaması və yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmilərinin bir araya gəlməsi diqqəti Kemp-Devidə yönəldib.
Toplantıya Cey Di Vens rəhbərlik edib
Məlumata görə, toplantıya ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vens rəhbərlik edib.
Müzakirələrdə dövlət katibi Marko Rubio, müdafiə naziri Pit Heqset, maliyyə naziri Skott Bessent, prezidentin xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoff, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Con Retkliff və Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədri general Den Keyn də iştirak ediblər.
ABŞ rəsmilərindən birinin bildirdiyinə görə, toplantıda bəzi qərarlar qəbul edilib və ya Trampa təqdim olunacaq tövsiyələrin hazırlanması üçün məsələlər ətraflı müzakirə olunub.
Lakin həmin qərarların və mümkün tövsiyələrin konkret məzmunu açıqlanmayıb.
Vaşinqton İranla bağlı növbəti addımları müzakirə edir
Kemp-Devid toplantısının əsas mövzularından biri İranla müharibənin bundan sonrakı mərhələsi olub.
Son günlər Vaşinqton və Tehran arasında diplomatik təmasların davam etməsinə baxmayaraq, tərəflər arasında əsas məsələlər üzrə fikir ayrılıqları qalır. İran ABŞ-dan gələn cavabı Qətər vasitəçiləri üzərindən aldığını açıqlayıb. Müzakirələrin əsas mövzularından biri Hörmüz boğazının yenidən tam açılması və qarşılıqlı addımların hansı ardıcıllıqla atılmasıdır.
İranın irəli sürdüyü plan Hörmüz boğazında normal gəmiçiliyin bərpasını müəyyən şərtlərlə əlaqələndirir. Vaşinqton və Tehran arasında bu şərtlərin icra ardıcıllığı və sanksiyalar məsələsində fikir ayrılıqları davam edir.
Qətərin vasitəçiliyi davam edir
Qətər ABŞ və İran arasında əsas regional vasitəçilərdən biri olaraq qalır.
Son diplomatik təmaslarda Doha tərəflərin mövqelərini yaxınlaşdırmağa və hərbi qarşıdurmanın yenidən genişlənməsinin qarşısını almağa çalışıb. İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin ABŞ-ın cavabını Qətər vasitəsilə aldığı bildirilir.
Bununla belə, diplomatik proses hələ yekun razılaşma ilə nəticələnməyib. Son məlumatlar tərəflər arasında danışıqların əsasən addımların hansı ardıcıllıqla həyata keçiriləcəyi ətrafında davam etdiyini göstərir.
Yəmən də toplantının əsas gündəliyində olub
Kemp-Deviddə müzakirə olunan ikinci mühüm məsələ Yəməndəki hərbi eskalasiya olub.
Səudiyyə Ərəbistanı Yəmən hökumətinə bağlı qüvvələrlə birlikdə husilərin Qırmızı dəniz sahilində nəzarətə götürdüyü ərazilərin geri alınmasına yönəlmiş genişmiqyaslı əməliyyata hazırlaşır. Məqsədlər arasında strateji Bab əl-Məndəb boğazına nəzarətin bərpası da göstərilir.
ABŞ-ın hazırkı mərhələdə həmin quru əməliyyatına birbaşa qoşulmağı planlaşdırmadığı, lakin Səudiyyə Ərəbistanına kəşfiyyat və digər qeyri-döyüş dəstəyi verdiyi bildirilir.
Hərbi və siyasi variantlar paralel müzakirə olunur
Yəməndə eskalasiyanın artdığı bir vaxtda siyasi təmas imkanları da gündəmdədir.
Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar Ər-Riyadda keçiriləcək fövqəladə toplantıda husilərlə siyasi təmas variantının nəzərdən keçiriləcəyini açıqlayıb. Bu yanaşmanın hərbi əməliyyata alternativ kimi müzakirə olunacağı bildirilir.
Beləliklə, Kemp-Devid toplantısı Vaşinqtonun eyni vaxtda iki böyük regional böhranla bağlı seçimləri nəzərdən keçirdiyi dövrə təsadüf edir.
Oxşar toplantı 2025-ci ildə də keçirilmişdi
Məlumatda Kemp-Deviddə İran məsələsinə dair əvvəlki yüksək səviyyəli toplantıya da diqqət çəkilib.
2025-ci ilin iyununda Tramp və onun əsas xarici siyasət komandası Kemp-Deviddə İranın nüvə proqramı və regiondakı vəziyyətlə bağlı uzunmüddətli müzakirələr aparmışdı. Həmin toplantıda Vens, Rubio, Heqset, Uitkoff və Retkliff də iştirak etmişdilər.
Son toplantının əvvəlki görüşlə müqayisə edilməsi Vaşinqtonda İranla bağlı qərarların yenidən yüksək səviyyədə müzakirə edildiyini göstərir. Bununla belə, hazırkı görüşdən konkret hansı qərarların çıxması barədə rəsmi açıqlama yoxdur.
Trampa tövsiyələr təqdim edilə bilər
ABŞ rəsmisinin məlumatına görə, Kemp-Devid müzakirələrinin məqsədlərindən biri prezidentə təqdim ediləcək tövsiyələrin hazırlanması olub.
Bu tövsiyələrin hərbi əməliyyatların genişləndirilməsi, diplomatik prosesin davam etdirilməsi və ya Yəməndə Səudiyyə Ərəbistanına veriləcək dəstəyin miqyası ilə bağlı olub-olmadığı açıqlanmayıb.
Hazırda təsdiqlənən əsas məqam yüksək səviyyəli ABŞ rəsmilərinin İran və Yəmən məsələlərini bir neçə saat ərzində qapalı formatda müzakirə etməsidir. Görüşün nəticələrinin Tramp administrasiyasının növbəti addımlarına necə təsir edəcəyi isə qəbul ediləcək qərarlardan sonra aydınlaşacaq.
