Trampdan Dizel Qərarı: “Qırmızı Dizel”ə Müvəqqəti İcazə

Tramp dizel qiymətlərinə qarşı yeni addım atdı

ABŞ Prezidenti Donald Tramp vergidən azad və ya daha aşağı vergi yükü ilə istifadə edilən dizel yanacağına çıxışı genişləndirməyə yönəlmiş prezident fərmanını imzalayıb.

Fərman çərçivəsində əsas dəyişikliklərdən biri “qırmızı dizel” adlandırılan yanacağın avtomobil yollarında müvəqqəti istifadəsinə icazə verilməsidir.

Qərarda eyni zamanda avtomobil yollarında istifadə edilən dizel yanacağına tətbiq olunan federal istehlak vergisinin ödənilməsinin ilin sonunadək təxirə salınması nəzərdə tutulur.

Yeni addım ABŞ-də dizel qiymətlərinin kəskin yüksəldiyi bir dövrdə atılıb.

Ötən ay ölkədə dizelin bir qallonu təxminən 6,50 dollara çataraq rekord səviyyəyə yaxınlaşıb. Qərb mediasında yüksək yanacaq qiymətlərinin noyabrın 3-də keçiriləcək seçkilər ərəfəsində Tramp üçün siyasi risk yaratdığı bildirilir.

“Qırmızı dizel” avtomobil yollarında istifadə edilə biləcək

Yeni qərarın əsas diqqətçəkən hissəsi indiyədək əsasən kənd təsərrüfatı və yolsuzluq şəraitində işləyən texnikalarda istifadə olunan “qırmızı dizel”lə bağlıdır.

Fərman bu yanacağın avtomobil yollarında istifadəsinə müvəqqəti şəkildə imkan verir.

Bundan əvvəl yayılan məlumatlarda Tramp administrasiyasının dizel təklifini artırmaq üçün bir neçə fərqli üsulu nəzərdən keçirdiyi bildirilirdi.

Bu variantlardan biri kənd təsərrüfatı sektorunda və bəzi yolsuzluq nəqliyyat vasitələrində istifadə edilən qırmızı rəngli dizelin daha geniş dövriyyəyə buraxılması idi.

Ştatlarla koordinasiya nəzərdə tutulur

Məlumata görə, ABŞ Nəqliyyat Nazirliyinin avtomobil yolu daşımalarında istifadə edilən dizel yanacağından tutulan vergilərlə bağlı ştatlarla koordinasiyalı işləməsi də nəzərdə tutulur.

Məqsəd yüksək dizel qiymətlərinin nəqliyyat və yükdaşıma sektoruna yaratdığı əlavə xərcləri müvəqqəti şəkildə azaltmaqdır.

Fərman federal səviyyədə tətbiq edilən verginin ödənilməsinin ilin sonunadək təxirə salınmasına imkan verir.

Bir qallona 24,4 sent federal vergi tətbiq edilir

ABŞ-də dizel yanacağı üçün federal verginin bir qallona 24,4 sent olduğu bildirilir.

Bu hesabla 250 qallondan ibarət bir yanacaq alışında yalnız federal verginin məbləği təxminən 60 dollara çatır.

Ağ Evin açıqladığı məlumatlara görə, ştatların da federal hökumətin addımına oxşar qərarlar qəbul etməsi halında sürücülər və daşıma şirkətləri daha böyük qənaət əldə edə bilərlər.

Qənaət 100 dolları keçə bilər

Ştat səviyyəsində tətbiq olunan yanacaq vergilərinin də müvəqqəti dayandırılması və ya təxirə salınması halında bir dəfəlik böyük həcmli yanacaq alışında ümumi qənaətin 100 dolları keçə biləcəyi bildirilir.

Beləliklə, qərarın xüsusilə iri həcmdə dizel istifadə edən yükdaşıma, logistika və digər kommersiya sektorlarının xərclərinə təsir göstərməsi gözlənilir.

Tramp administrasiyasının addımı ilk növbədə bazarda dizel təklifini genişləndirmək və yüksək qiymətlərin yaratdığı təzyiqi azaltmaq məqsədi daşıyır.

G7 də 100 milyon barellik addım atıb

ABŞ-də dizel bazarı ilə bağlı qərar beynəlxalq səviyyədə də enerji qiymətlərinə müdaxilə cəhdlərinin gücləndiyi bir dövrə təsadüf edir.

G7 ölkələri ötən həftə bazara 100 milyon barel dizel yanacağı çıxaracaqlarını açıqlayıblar.

Bu qərar ABŞ-nin dizel ixracına qadağa qoymaq ehtimalını nəzərdən keçirməsi fonunda Tramp administrasiyasının yaratdığı təzyiqdən sonra gündəmə gəlib.

Bununla belə, həmin 100 milyon barelin nə qədər hissəsinin tamamilə yeni təklif hesabına təmin ediləcəyi və nə qədərinin mart ayında əldə olunan qlobal razılaşma çərçivəsində bazara çıxarılacağı hələ dəqiq deyil.

“Qırmızı dizel” nədir?

“Qırmızı dizel” əslində adi dizel yanacağıdır. Onun tərkibinə xüsusi qırmızı rəngli kimyəvi boya əlavə edilir.

Bu işarələmə yanacağın standart avtomobil yolu dizelindən asanlıqla fərqləndirilməsi üçün tətbiq olunur.

Qırmızı dizel bir çox ölkədə kənd təsərrüfatı, tikinti və sənaye kimi sahələrdə xərclərin azaldılması məqsədilə daha aşağı vergi ilə satılır.

Əsasən traktor və iş maşınlarında istifadə olunur

Bu yanacaq traktorlar, tikinti və kənd təsərrüfatı texnikası, generatorlar və müxtəlif yolsuzluq avadanlıqlarında istifadə üçün nəzərdə tutulub.

Normal şəraitdə onun adi avtomobillərdə və ümumi istifadədə olan avtomobil yollarında hərəkət edən nəqliyyat vasitələrində istifadəsinə icazə verilmir.

Yanacağa əlavə olunan qırmızı boya da məhz bu məqsədə xidmət edir. Nəzarət zamanı yanacağın vergiyə cəlb olunan adi dizeldən fərqləndirilməsinə imkan verir.

Beləliklə, rəngləmə mexanizmi aşağı vergi ilə satılan yanacağın qanunsuz şəkildə standart avtomobillərdə istifadə olunmasının qarşısını almaq üçün identifikasiya vasitəsi rolunu oynayır.

Qərar müvəqqəti xarakter daşıyır

Trampın imzaladığı fərman isə mövcud qaydalara müvəqqəti istisna yaradır.

Qərar “qırmızı dizel”in avtomobil yollarında istifadəsinə müəyyən müddət ərzində imkan verməklə yanaşı, federal istehlak vergisinin ödənilməsinin ilin sonunadək təxirə salınmasını nəzərdə tutur.

ABŞ administrasiyası bununla yüksək dizel qiymətlərinin nəqliyyat və digər iqtisadi sahələr üzərində yaratdığı təzyiqi azaltmağa çalışır.

G7 ölkələrinin 100 milyon barel dizelin bazara çıxarılması ilə bağlı qərarı da nəzərə alındıqda, həm ABŞ daxilində, həm də beynəlxalq bazarda dizel təklifinin artırılmasına yönəlmiş addımların gücləndiyi görünür.

Trampın yeni fərmanının qiymətlərə nə dərəcədə təsir göstərəcəyi isə “qırmızı dizel”in bazara çıxarılacaq həcmi, ştatların vergi güzəştlərinə qoşulması və ümumi yanacaq təklifində baş verəcək dəyişikliklərdən asılı olacaq.