ABŞ qoşunlarının azaldılması planı
ABŞ prezidenti Donald Trump Almaniyada yerləşən Amerika qoşunlarının sayını ciddi şəkildə azaltmaq niyyətində olduğunu açıqlayıb. Onun sözlərinə görə, bu azalma əvvəl elan edilən 5 min hərbçidən “xeyli çox” olacaq.
Plan çərçivəsində ABŞ Almaniyadakı 36 minlik hərbi kontingentin təxminən 15 faizini geri çəkməyi nəzərdə tutur. Bu prosesin 6 aydan 12 aya qədər davam edəcəyi bildirilir. Qərar Vaşinqton və Berlin arasında dərinləşən fikir ayrılıqlarının göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
ABŞ daxilində və Avropada narahatlıq
Qərar ABŞ daxilində də ciddi tənqidlərə səbəb olub. Respublikaçılar Partiyasından olan siyasətçilər Mike Rogers və Roger Wicker bu addımın “Rusiyaya yanlış siqnal” verəcəyini və Avropada çəkindirici gücü zəiflədəcəyini bildiriblər.
Demokrat senator Jack Reed isə qərarı “Putin üçün dəyərli hədiyyə” adlandıraraq ABŞ-ın müttəfiqlərinə bağlılığının sual altına düşdüyünü vurğulayıb.
Almaniyanın müdafiə naziri Boris Pistorius isə bu addımı gözlənilən hesab etdiyini bildirərək Avropa ölkələrini öz təhlükəsizliklərinə daha çox məsuliyyətlə yanaşmağa çağırıb. Bununla belə, o, ABŞ-ın hərbi varlığının kollektiv müdafiənin əsas dayaqlarından biri olduğunu qeyd edib.
NATO və beynəlxalq reaksiyalar
NATO qərarın detalları ilə bağlı Vaşinqtonla əməkdaşlıq etdiyini açıqlayıb. Alyans daxilində bu addımın Avropanın təhlükəsizlik sisteminə mümkün təsirləri ciddi müzakirə olunur.
Böhranın əsas səbəbləri
Trampın qərarı son dövrlərdə Avropa müttəfiqlərinə yönəltdiyi sərt tənqidlərin davamı kimi qiymətləndirilir. O, Avropa ölkələrini İrana qarşı başladığı hərbi siyasətə kifayət qədər dəstək verməməkdə ittiham edib.
Almaniya kansleri Friedrich Merz isə Vaşinqtonun Tehran siyasətini tənqid edərək ABŞ-ın strategiyasız hərəkət etdiyini bildirib. Bu açıqlamalar iki ölkə arasında gərginliyi daha da artırıb.
Ticarət müharibəsi riski
Gərginlik yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmır. Tramp Avropadan idxal olunan avtomobillərə 25 faiz gömrük rüsumu tətbiq etməyi planlaşdırdığını açıqlayıb. O, Mercedes-Benz və BMW şirkətlərini amerikalıları illərlə “istismar etməkdə” ittiham edib.
Alman avtomobil sənayesi assosiasiyasının rəhbəri Hildegard Müller isə bu qərarın Avropa iqtisadiyyatına ciddi zərər verəcəyini bildirib və tərəfləri danışıqlara çağırıb. Avropa İttifaqı da öz maraqlarını qorumaq üçün bütün variantların açıq olduğunu bəyan edib.
Digər ölkələr də hədəfdədir
Tramp eyni zamanda ABŞ qoşunlarının İtaliya və İspaniya kimi ölkələrdən də çıxarıla biləcəyini istisna etməyib. O, bu ölkələri də hərbi və siyasi məsələlərdə kifayət qədər dəstək verməməkdə günahlandırıb.
Strateji təsirlər və gələcək perspektiv
Ekspertlər hesab edir ki, ABŞ qoşunlarının Avropadakı mövcudluğu yalnız müttəfiqləri qorumaq deyil, həm də Vaşinqtonun qlobal hərbi təsirinin əsas alətlərindən biridir. Bu baxımdan, qərarın həyata keçirilməsi həm NATO daxilində balansı dəyişə, həm də Rusiyanın regiondakı mövqeyini gücləndirə bilər.
