Reuters: İran Üçün 300 Milyard Dollarlıq İnvestisiya Fondu Nəzərdə Tutulur

300 Milyard Dollarlıq Fond Gündəmə Gəlib

Reuters agentliyinin məlumatına görə, ABŞ və İran arasında əldə olunan çərçivə razılaşmasının mühüm bəndlərindən biri 300 milyard dollar həcmində xüsusi investisiya fondunun yaradılmasıdır.

Mənbənin bildirdiyinə görə, fondun əsas məqsədi tərəflər arasında yekun razılaşmanın əldə olunmasını iqtisadi baxımdan stimullaşdırmaq və İran iqtisadiyyatına iri həcmli sərmayələrin cəlb edilməsinə şərait yaratmaqdır.

Vəsaitin Yarısından Çoxuna Artıq Öhdəlik Verilib

Maliyyələşmə özəl sektor tərəfindən həyata keçiriləcək

Reuters-ə danışan məlumatlı mənbənin sözlərinə görə, fondun nəzərdə tutulan vəsaitinin yarıdan çoxu üçün artıq ilkin maliyyə öhdəlikləri götürülüb.

Məlumata əsasən, fond tamamilə özəl sektorun vəsaitləri hesabına formalaşdırılacaq və burada dövlət büdcələrindən birbaşa maliyyələşmə və ya qrant mexanizmləri nəzərdə tutulmur.

Layihəyə ABŞ, Körfəz ölkələri, Asiya, Afrika və Cənubi Amerikada fəaliyyət göstərən müxtəlif şirkətlərin qoşulmağa razılıq verdiyi bildirilir.

Enerji və Nəqliyyat Sektorları Prioritetdir

İnvestisiyalar bir neçə strateji sahəni əhatə edəcək

Mənbələrin sözlərinə görə, fond vasitəsilə ayrılacaq investisiyalar aşağıdakı sahələrə yönəldilə bilər:

Enerji sektoru

Neft, qaz və enerji infrastrukturunun inkişafı.

Logistika və nəqliyyat

Limanlar, hava limanları, dəmir yolu və digər nəqliyyat layihələri.

Sənaye və istehsal

İstehsal müəssisələrinin modernləşdirilməsi və yeni sənaye layihələrinin həyata keçirilməsi.

İran Əvvəlcə 400 Milyard Dollar Tələb Edib

Sonradan yeni mexanizm təklif olunub

Reuters-in istinad etdiyi yüksəkvəzifəli İran mənbəsinin sözlərinə görə, Tehran ilkin mərhələdə ABŞ-dən müharibə nəticəsində yaranmış zərərlərə görə 400 milyard dollar həcmində kompensasiya tələb edib.

Lakin Vaşinqton bu məbləğin ödənilməsini qəbul etmədiyindən tərəflər daha sonra investisiya fondu modelini müzakirəyə çıxarıblar.

Məlumata görə, fondun rəsmi adı “Yenidənqurma və İnkişaf Fondu” ola bilər.

Region Ölkələrinin də İştirakı Müzakirə Olunur

Kreditlər və maliyyə xətləri nəzərdən keçirilir

İranlı mənbənin sözlərinə görə, bəzi regional ölkələrin layihədə müxtəlif formalarda iştirak etməsi nəzərdə tutulur.

Bu iştirak aşağıdakı istiqamətləri əhatə edə bilər:

• Kreditlərin ayrılması;
• Maliyyə xətlərinin açılması;
• Müharibədən zərər çəkmiş obyektlərin bərpasının maliyyələşdirilməsi.

Bura polad sənayesi müəssisələri, neft emalı zavodları, hava limanları və digər infrastruktur layihələrinin daxil ola biləcəyi bildirilir.

Sanksiyaların Ləğvindən Ayrı Mexanizm

İki proses paralel aparılır

Reuters-in məlumatına görə, sözügedən fond ABŞ sanksiyalarının ləğvi və İranın xaricdəki dondurulmuş aktivlərinin azad edilməsi ilə bağlı danışıqlardan ayrıca mexanizm kimi nəzərdə tutulur.

Mənbələr bildirirlər ki, bu iki istiqamət fərqli məqsədlərə və fərqli icra qrafiklərinə malikdir.

Fond Yalnız Yekun Razılaşmadan Sonra Fəallaşacaq

60 günlük hazırlıq mərhələsi planlaşdırılır

Məlumata əsasən, fondun yaradılması yalnız tərəflər arasında yekun saziş imzalandıqdan sonra mümkün olacaq.

Hazırda müzakirə olunan memorandumun məqsədi qarşıdakı 60 gün ərzində bu prosesin hüquqi və maliyyə çərçivəsini formalaşdırmaqdır.

Bu müddətdə fondun idarəçiləri, investorlar və İran tərəfi potensial layihələrin müəyyənləşdirilməsi və planlaşdırılması üzərində işləyəcəklər.

ABŞ Rəsmisindən Oxşar Mesaj

Körfəz ölkələrinin dəstəyi qeyd olunub

Ağ Evin nümayəndəsi ABŞ vitse-prezidenti Cey Di Vensin son açıqlamasını xatırladaraq bildirib ki, İran müəyyən şərtlərə əməl etdiyi halda Körfəz ölkələrinin dəstəyi ilə 300 milyard dollarlıq yenidənqurma fondundan faydalana bilər.

Həmin şərtlər sırasında nüvə proqramı ilə bağlı öhdəliklər və beynəlxalq nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi də yer alır.

Fondun İdarəetmə Mexanizmi Hələ Məlum Deyil

Reuters-in məlumatına görə, fondun hansı qurum tərəfindən idarə ediləcəyi və onun strukturunun necə formalaşdırılacağı barədə yekun qərar hələ qəbul olunmayıb.

Bununla belə, layihəyə Cənubi Koreya, Yaponiya, Sinqapur, Malayziya və ABŞ-dən olan şirkətlərin maraq göstərdiyi bildirilir.