“Turan Tovuz” – “Şamaxı” oyununda mübahisə bitmir
Azərbaycan Premyer Liqasının II turunda keçirilən “Turan Tovuz” – “Şamaxı” qarşılaşmasındakı mübahisəli epizod futbol ictimaiyyətində geniş müzakirələrə səbəb olub.
0:0 hesabı ilə yekunlaşan görüşdə meydan sahiblərinin zərbəsindən sonra topun qapı xəttini tam keçib-keçməməsi əsas mübahisə predmetinə çevrilib.
Matçın baş hakimi Rauf Cabarov epizodda qol qərarı verməyib. Vəziyyət VAR tərəfindən yoxlanılsa da, meydanda verilən ilkin qərar dəyişdirilməyib.
“Turan Tovuz” həvəskar görüntülərlə etiraz etdi
“Turan Tovuz” daha sonra epizodun həvəskar kamera ilə çəkilmiş görüntülərini yayıb. Klub həmin kadrlara əsaslanaraq topun qapı xəttini keçdiyini bildirib və qərara etiraz edib.
Klub AFFA Hakimlər Komitəsinin sədri Rəhim Həsənovdan da epizoda münasibət gözlədiyini açıqlayıb.
Həsənov isə bildirib ki, mövcud görüntülərdə topun qapı xəttini tam keçdiyini təsdiqləyən aydın və mübahisəsiz dəlil yoxdur. Onun fikrincə, belə vəziyyətdə meydandakı hakimin ilkin qərarının qüvvədə saxlanılması düzgündür.
Qaydalara görə VAR nə zaman müdaxilə edə bilər?
Beynəlxalq Futbol Assosiasiyaları Şurasının 2026/27 mövsümü üçün VAR protokolunda “qol və ya qol deyil” qərarları video hakim tərəfindən yoxlanıla bilən əsas kateqoriyalar sırasındadır.
Lakin VAR hakimin istənilən mübahisəli qərarını dəyişə bilməz. Bunun üçün görüntülər meydandakı hakimin “aydın və aşkar səhv” etdiyini göstərməlidir.
Yəni görüntü topun qapı xəttini tam keçdiyini qəti şəkildə sübut etmirsə, ilkin qərar qüvvədə qalmalıdır.
Mövcud görüntülər qəti nəticə vermir
Epizodun təqdim olunan təkrarlarında geniş plan, qapıya yaxın rakurs və bölünmüş ekran görüntüləri mövcuddur.
Lakin həmin rakursların heç biri topun bütövlükdə qapı xəttini keçib-keçmədiyini mübahisəsiz müəyyən etməyə imkan vermir.
Qapıçı, top və dirəyin bir-birinə çox yaxın yerləşməsi perspektiv yanılmasına səbəb olur. Buna görə yayımlanan görüntülər əsasında “top 100 faiz xətti keçib” nəticəsinə gəlmək texniki baxımdan mümkün deyil.
Bəs qapının arxasındakı kamera?
Məsələnin ən maraqlı tərəfi məhz burada ortaya çıxır.
Yayımlanan kadrlarda qapının arxasında ayrıca kameranın yerləşdirildiyi görünür. Buna baxmayaraq, həmin kameranın mübahisəli epizodu qapı xəttinə yaxın rakursdan göstərən görüntüsü AFFA tərəfindən təqdim olunan materialda yoxdur.
Bu isə əsas sualı ortaya çıxarır: qapının arxasındakı kamera nəyi çəkirdi?
Kameranın olması kifayət etmir
VAR protokoluna əsasən, video hakim yayım üçün təqdim olunan kamera görüntülərinə çıxış əldə etməli və epizodu müxtəlif rakurslardan yoxlaya bilməlidir.
Burada vacib məsələ stadionda neçə kameranın yerləşdirilməsi deyil. Əsas məsələ həmin kameraların görüntülərinin VAR sisteminə ötürülüb-ötürülməməsidir.
Əgər qapı arxasındakı kamera epizodu çəkibsə, onun görüntüsünün VAR otağına çatdırılıb-çatdırılmadığı aydınlaşdırılmalıdır.
Hakim qərarı doğru ola bilər, amma başqa sual açıq qalır
Mövcud görüntülər əsasında baş hakimin “qol deyil” qərarının dəyişdirilməməsi VAR protokoluna zidd görünmür. Çünki qərarı dəyişdirmək üçün topun bütövlükdə xətti keçdiyini göstərən qəti görüntü tələb olunur.
Ancaq bu, yayım və VAR infrastrukturu ilə bağlı sualı aradan qaldırmır.
Hakimlərin səs yazısından da VAR-ın bütün mümkün kamera görüntülərinə çıxışının olmadığı qənaəti yaranır. Əgər qapı arxasındakı kameranın görüntüsü mövcud olub, lakin VAR-a ötürülməyibsə, artıq söhbət hakim qərarından deyil, görüntü təminatının təşkilindən gedir.
AFFA və yayımçı bir suala cavab verməlidir
Mübahisəyə son qoymaq üçün cavablandırılması tələb olunan əsas sual olduqca sadədir:
Qapının arxasında yerləşdirilmiş kameranın mübahisəli epizoda aid görüntüsü VAR otağına təqdim olunubmu?
AFFA-nın yayımladığı materialda həmin rakurs görünmür.
Yayımçı “CBC Sport” isə məsələyə münasibət bildirərək əlində olan bütün imkanlardan istifadə etməklə yayımı ən yaxşı şəkildə təşkil etməyə çalışdığını açıqlayıb.
Ancaq bu açıqlama əsas suala cavab vermir. Qapı arxasında kamera vardısa, onun çəkdiyi görüntünün taleyinin aydınlaşdırılması həm “Turan Tovuz”un etirazına, həm də VAR ətrafında yaranmış mübahisəyə son nöqtəni qoya bilər.
