Pentaqondan Etiraf: İran ABŞ Arsenalını Tükədir

Pentaqondan İran müharibəsi ilə bağlı ilk etiraf

ABŞ Müdafiə Nazirliyinin baş müfəttişinin İranla müharibəyə dair hazırladığı ilkin hesabat Vaşinqtonun üzləşdiyi hərbi və maddi itkilərin miqyasını ortaya qoyub.

Hesabata əsasən, davam edən döyüşlər ABŞ-ın sursat ehtiyatlarında çatışmazlığa və hərbi təchizat zəncirlərində ciddi darboğazlara səbəb olub. Pentaqon hazırda istifadə edilən sursatların yerini doldurmaq və ehtiyatları yenidən formalaşdırmaq üzərində işləyir.

Aprelin 1-dən iyunun 30-dək olan dövrü əhatə edən ilkin qiymətləndirmədə müharibənin iyunun sonunadək ABŞ-a təxminən 33,4 milyard dollara başa gəldiyi göstərilir.

Bu vəsaitin 22,3 milyard dollarının yalnız sursatlara xərcləndiyi bildirilir.

İran zərbələri ABŞ bazalarına ağır ziyan vurub

Hesabatda İranın zərbələrinin Küveyt, Bəhreyn, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Səudiyyə Ərəbistanı, İraq, Oman və İordaniyadakı ABŞ hərbi bazalarında yüzlərlə bina və digər obyektə zərər vurduğu və ya onları dağıtdığı qeyd olunur.

Bəhreyndə ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölgədəki əsas logistika mərkəzlərindən biri də İranın pilotsuz uçuş aparatları və ballistik raketləri ilə hədəfə alınıb.

Yaranmış vəziyyət ABŞ Mərkəzi Komandanlığını təchizat marşrutlarını daha uzaqda yerləşən alternativ mərkəzlərə yönəltməyə məcbur edib.

ABŞ təchizatı Hind okeanına yönəltməyə məcbur qalıb

Pentaqonun qiymətləndirməsinə görə, bölgədəki logistika imkanlarının zərər görməsi nəticəsində təchizatın bir hissəsi Hind okeanında yerləşən Dieqo Qarsiya bazasına istiqamətləndirilib.

Bu dəyişiklik Yaxın Şərqdəki əməliyyatların təminatı üçün logistika dövriyyəsini 14-18 günədək uzadıb.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri rəhbərliyində də Bəhreyndəki bazanın gələcək taleyi ilə bağlı müzakirələrin aparıldığı bildirilir.

ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələri nazirinin vəzifəsini icra edən Hunq Kao ötən həftə verdiyi müsahibədə İran zərbələrinin Bəhreyndə son dərəcə böyük dağıntıya səbəb olduğunu etiraf edib.

Onun sözlərinə görə, xüsusi işçi qrupu ABŞ donanmasının bölgədə döyüş hazırlığını qorumaq üçün Bəhreyndəki bazanı hansı səviyyədə bərpa etməli olduğunu araşdırır.

Onlarla ABŞ hərbi təyyarəsi sıradan çıxıb

Hesabatda İranın zərbələri nəticəsində onlarla Amerika təyyarəsi və pilotsuz uçuş aparatının məhv edildiyi və ya zədələndiyi bildirilir.

Bunların arasında 30-dək “MQ-9 Riper” pilotsuz uçuş aparatının olduğu göstərilir. Bu aparatların hər birinin dəyərinin təxminən 30 milyon dollar olduğu qeyd edilir.

Bundan başqa, yeddi “KC-135” havada yanacaqdoldurma təyyarəsinin məhv edildiyi və ya zədələndiyi bildirilir. Onlardan beşinin Səudiyyə Ərəbistanında yerdə olarkən İran sursatlarının zərbəsinə məruz qaldığı qeyd olunur.

İraqda isə bir “KC-135” təyyarəsinin eyni tipli başqa təyyarə ilə toqquşaraq qəzaya uğraması nəticəsində altı amerikalı hərbçi həyatını itirib. Bu ölümlər döyüşdənkənar hadisə kimi təsnif edilib.

Hesabatda Küveyt, İraq, İordaniya və Səudiyyə Ərəbistanında daha 11 ABŞ hərbçisinin döyüş əməliyyatları zamanı öldüyü göstərilir.

Müharibənin xərci 37,5 milyard dollara çatıb

ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset iyulun sonunda Konqresə müharibənin ümumi xərcinin həmin tarixədək 37,5 milyard dollara çatdığını bildirib.

Bununla yanaşı, ABŞ diplomatik obyektlərinə də ciddi maddi ziyan dəydiyi açıqlanıb.

İraq, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində ABŞ-a məxsus diplomatik obyektlərin İran zərbələri nəticəsində gördüyü zərərin təxminən 184 milyon dollar olduğu göstərilir.

ABŞ Dövlət Departamentinin müharibə ilə bağlı digər xərclərinin isə iyunun əvvəlində 113 milyon dollara çatdığı bildirilir.

Minlərlə amerikalı bölgədən çıxarılıb

Hesabata əsasən, fevralın 28-də ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsinin başlanmasından sonrakı həftə və aylarda Tramp administrasiyası Yaxın Şərq və Avropadan təxminən 9 min ABŞ vətəndaşını təxliyə edib.

Təxliyələr xüsusi və kommersiya uçuşları, eləcə də quru və dəniz yolları ilə həyata keçirilib.

İyunun sonunadək Dövlət Departamentinin təxliyə əməliyyatlarına 11 milyon dollardan artıq vəsait xərclədiyi bildirilir.

Təkcə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən təxminən 1200 amerikalının çıxarıldığı, İstanbul, Afina və Vaşinqton istiqamətində həyata keçirilən həmin uçuşların xərcinin dörd milyon dolları keçdiyi qeyd olunur.

Müharibə fonunda 44 milyard dollarlıq silah satışı

Eyni dövrdə ABŞ Dövlət Departamentinin 44 milyard dollardan çox hərbi satış müqaviləsini rəsmiləşdirdiyi bildirilir.

Satışların böyük hissəsinin Səudiyyə Ərəbistanının payına düşdüyü qeyd olunur. Müqavilələrə hərbi helikopterlər, sursatlar, sursat təminatı vasitələri və qabaqcıl dəqiq silah sistemləri daxil olub.

Qətər, Küveyt, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və İsrail də milyardlarla dollar dəyərində hərbi müqavilələr əldə edib.

Bu satışlar İranın bölgədə ABŞ hərbi bazalarına ev sahibliyi edən bir sıra ölkələrdəki obyektlərə zərbələr endirdiyi şəraitdə həyata keçirilib.

Vaşinqtonun əvvəlki açıqlamaları ilə ziddiyyət

Hesabatın ən diqqətçəkən tərəflərindən biri ABŞ daxilində sursat çatışmazlığının ilk dəfə rəsmi sənəddə təsdiqlənməsidir.

Bundan əvvəl Prezident Donald Tramp və müdafiə naziri Pit Heqset ABŞ-ın hərbi sursat ehtiyatlarının azalması ilə bağlı yayılan məlumatları rədd etmişdilər.

İlkin Pentaqon hesabatı isə müharibənin sursat ehtiyatlarına təzyiq göstərdiyini, logistika xətlərində darboğaz yaratdığını və Vaşinqtonu ehtiyatlarını sürətlə yeniləməyə məcbur etdiyini ortaya qoyur.

Beləliklə, İranla qarşıdurmanın ABŞ üçün nəticələri yalnız on milyardlarla dollarlıq maliyyə yükü ilə məhdudlaşmır. Hesabatdakı rəqəmlər Vaşinqtonun bölgədəki hərbi infrastrukturu, hava qüvvələri və təchizat sisteminin də ciddi təzyiq altında qaldığını göstərir.