Məkkə Müdafiə İttifaqından kritik qərar
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında yaradılan Məkkə Müdafiə İttifaqının Strateji-Siyasi və Müdafiə Komitəsi oktyabrın 5-də Ər-Riyadda fövqəladə toplantı keçirib.
- Məkkə Müdafiə İttifaqından kritik qərar
- Səudiyyə Ərəbistanına qüvvələr yerləşdiriləcək
- Türkiyədən neçə hərbçi gedəcək?
- Türkiyə qüvvələrinin yerləşdirilməsi üçün hüquqi mərhələ var
- Məkkə və Mədinəyə hücum cəhdinə reaksiya
- Yəməndəki gərginlik ittifaqı hərəkətə gətirdi
- Hakan Fidan: İttifaqın qurulması son mərhələdədir
- Məkkə Müdafiə İttifaqında ilk əməli addım
- İttifaqa pakistanlı general rəhbərlik edəcək
Görüşdə Türkiyəni xarici işlər naziri Hakan Fidan, milli müdafiə naziri Yaşar Gülər və Baş Qərargah rəisi ordu generalı Səlcuq Bayraktaroğlu təmsil edib.
Üç ölkənin birgə açıqlamasında Səudiyyə Ərəbistanının üzləşdiyi təhlükəsizlik təhdidlərinin müzakirə edildiyi və kollektiv müdafiə öhdəliklərinin təxirəsalınmadan həyata keçirilməsinə başlanmasının qərara alındığı bildirilib.
Səudiyyə Ərəbistanına qüvvələr yerləşdiriləcək
Qərarın ən mühüm hissəsi hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsi ilə bağlıdır.
Birgə bəyanata əsasən, tərəflərin milli qanunvericiliyinə uyğun olaraq əvvəlcədən razılaşdırılmış hərbi qüvvə və imkanların Səudiyyə Ərəbistanına verilməsi və sürətlə yerləşdirilməsi üçün lazımi tədbirlər görüləcək.
Məqsəd üç ölkənin hərbi hazırlığını, inteqrasiyasını və təhlükələrə qarşı kollektiv müdafiə qabiliyyətini gücləndirməkdir.
Türkiyədən neçə hərbçi gedəcək?
Qərardan sonra əsas suallardan biri Türkiyənin Səudiyyə Ərəbistanına hansı hərbi qüvvə və imkanları göndərəcəyi ilə bağlıdır.
Birgə rəsmi açıqlamada Türkiyədən göndəriləcək hərbçilərin sayı, bölmələrin tərkibi, silah sistemləri və yerləşdirmənin konkret başlanma tarixi göstərilməyib.
Bu səbəbdən qərar hərbi yerləşdirmə üçün siyasi və institusional çərçivəni təsdiqləsə də, Türkiyə qüvvələrinin konkret tərkibinin artıq müəyyənləşdiyini söyləmək mümkün deyil.
Türkiyə qüvvələrinin yerləşdirilməsi üçün hüquqi mərhələ var
Məsələnin mühüm tərəflərindən biri də Türkiyənin daxili hüquqi prosedurlarıdır. “Financial Times”ın məlumatına görə, Türkiyə hərbçilərinin faktiki yerləşdirilməsi üçün parlament ratifikasiyası tələb olunur. Buna görə də rəsmi qərar hərbi dəstəyin sürətləndirilməsini nəzərdə tutsa da, türk qoşunlarının dərhal Səudiyyə Ərəbistanına göndərilməsi kimi qiymətləndirilməməlidir.
Məkkə və Mədinəyə hücum cəhdinə reaksiya
Üç ölkə birgə bəyanatda Məkkə və Mədinənin hədəfə alınması cəhdlərini, həmçinin Səudiyyə Ərəbistanındakı şəhərlərə, mülki və iqtisadi obyektlərə qarşı davam edən hücumları sərt şəkildə pisləyib.
Türkiyə, Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanı krallığın təhlükəsizliyinə və ərazi bütövlüyünə qarşı istənilən hücum və ya təhdidi qəbul etmədiklərini açıqlayıblar.
Türkiyə və Pakistan eyni zamanda Səudiyyə Ərəbistanı Silahlı Qüvvələrinin hazırlıq vəziyyətinə və ölkənin təhlükəsizliyinin qorunması istiqamətində fəaliyyətinə dəstək ifadə edib.
Yəməndəki gərginlik ittifaqı hərəkətə gətirdi
Fövqəladə toplantı Yəmən-Səudiyyə Ərəbistanı xəttində hərbi gərginliyin yüksəldiyi bir dövrdə keçirilib.
Son hadisələr fonunda Yəməndəki Ənsarullah hərəkatının Səudiyyə Ərəbistanına qarşı hücumları intensivləşib. Məkkə İttifaqı çərçivəsində keçirilən toplantının əsas mövzularından biri məhz krallığın üzləşdiyi təhlükəsizlik təhdidləri olub.
Hakan Fidan: İttifaqın qurulması son mərhələdədir
Hakan Fidan daha əvvəl Məkkə Müdafiə İttifaqının institusional strukturunun yaradılması istiqamətində işlərin son mərhələyə çatdığını bildirmişdi.
Ər-Riyad toplantısında hərbi və əməliyyat məsələləri də müzakirə olunub. Türkiyənin milli müdafiə naziri Yaşar Gülər və Baş Qərargah rəisi Səlcuq Bayraktaroğlu da görüşdə iştirak ediblər.
Bununla yanaşı, tərəflər Yəməndəki gərginliyin siyasi vasitələrlə azaldılması imkanlarını da müzakirə ediblər. Pakistanın xarici işlər naziri İshaq Dar toplantı ərəfəsində İranın Ənsarullahla siyasi dialoq aparılması təklifinin də nəzərdən keçiriləcəyini bildirmişdi.
Məkkə Müdafiə İttifaqında ilk əməli addım
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında 7 avqust 2026-cı ildə imzalanıb. Razılaşmanın əsas prinsiplərindən biri tərəflərdən birinə qarşı hücumun kollektiv təhlükəsizlik məsələsi kimi qəbul edilməsidir.
Oktyabrın 5-də verilən qərar isə bu öhdəliklərin praktiki tədbirlərə çevrilməsi istiqamətində ilk mühüm addımlardan biri olub.
İttifaqa pakistanlı general rəhbərlik edəcək
Ər-Riyad toplantısında ittifaqın institusional quruluşu ilə bağlı daha bir qərar qəbul edilib.
Pakistanlı istefada olan general-leytenant Nauman Mahmud üç il müddətinə Məkkə Müdafiə İttifaqının ilk baş katibi təyin olunub.
Beləliklə, üç ölkə bir tərəfdən ittifaqın idarəetmə strukturunu formalaşdırır, digər tərəfdən isə razılaşdırılmış hərbi qüvvə və imkanların Səudiyyə Ərəbistanına yerləşdirilməsi üçün hazırlığa başlayır.
Növbəti mərhələdə əsas diqqət yerləşdiriləcək qüvvələrin sayı, tərkibi, vəzifələri və Türkiyənin bu mexanizmə hansı konkret hərbi imkanlarla qoşulacağına yönələcək. Rəsmi birgə bəyanatda bu detallara hələlik aydınlıq gətirilməyib.
