Müharibədən Danışıqlara: Dəyişən Mənzərə
ABŞ və sionist rejim müharibənin ilk günlərində İranın regional rolunun məhdudlaşdırılması, nüvə proqramının dayandırılması və Tehrana qarşı daha sərt şərtlərin tətbiq edilməsindən danışırdı. Lakin aylarla davam edən gərginlikdən sonra proses hərbi həll yox, danışıqlar masası ilə nəticələndi.
- Müharibədən Danışıqlara: Dəyişən Mənzərə
- Livan Məsələsi Danışıqların Mərkəzinə Çevrildi
- Tehran “cəbhələrin birliyi” mövqeyindən geri çəkilmədi
- Sionist rejimin etirazlarına baxmayaraq
- Hürmüz Boğazında Şərtləri Kim Müəyyənləşdirdi?
- Təhdiddən razılaşmaya
- Gələcəkdə xidmət haqları tətbiq oluna bilər
- Dondurulmuş Vəsaitlər və Sanksiyalar
- Milyardlarla dolların taleyi
- Neft ixracı üçün yeni imkanlar
- Nüvə Dosyesində Mövqelər Dəyişdi
- “Sıfır zənginləşdirmə” tələbi gündəmdən çıxdı
- Müzakirələr ikinci mərhələyə saxlanıldı
- Sionist rejim Mətbuatında Narahatlıq
- “Ən böyük qalib İran oldu”
- Yeni Regional Reallıq
İran mediasında yayılan təhlillərdə vurğulanır ki, ilkin mərhələdə irəli sürülən bir çox tələb sonrakı müzakirələr zamanı dəyişdirilib və ya yumşaldılıb.
Livan Məsələsi Danışıqların Mərkəzinə Çevrildi
Tehran “cəbhələrin birliyi” mövqeyindən geri çəkilmədi
İran uzun müddət bölgədəki qarşıdurmaların bir-biri ilə əlaqəli olduğunu müdafiə edib. Tehran rəsmiləri dəfələrlə İran və Livandakı proseslərin ayrılmaz olduğunu bildiriblər.
Məhz bu səbəbdən Livan məsələsinin memorandumda yer alması və ölkənin suverenliyinə dair müddəaların əlavə edilməsi İran tərəfinin mühüm diplomatik nailiyyəti kimi təqdim olunur.
Sionist rejimin etirazlarına baxmayaraq
Məlumatlara görə, son mərhələdə Livanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin qorunmasına dair ifadələr sənədə daxil edilib. Bu dəyişiklik regionda yeni siyasi balansın formalaşdığının göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilir.
Hürmüz Boğazında Şərtləri Kim Müəyyənləşdirdi?
Təhdiddən razılaşmaya
Müharibə dövründə Hürmüz boğazı qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas mövzularından birinə çevrilmişdi. ABŞ boğazın açılması məsələsini prioritet kimi irəli sürürdü.
Lakin son məlumatlara əsasən, boğazın idarə olunması və dəniz xidmətlərinin təşkili İran və Oman tərəfindən həyata keçiriləcək.
Gələcəkdə xidmət haqları tətbiq oluna bilər
Mənbələrin bildirdiyinə görə, ilk 60 gün ərzində gəmilərdən ödəniş alınmayacaq. Daha sonra isə İranın göstərilən xidmətlər müqabilində rüsum tətbiq etmək hüququ tanınır.
Bu məqam Tehran tərəfindən suverenlik və iqtisadi hüquqların tanınması kimi təqdim edilir.
Dondurulmuş Vəsaitlər və Sanksiyalar
Milyardlarla dolların taleyi
İllərdir Vaşinqtonun əsas təzyiq vasitələrindən biri hesab olunan İranın xaricdəki dondurulmuş vəsaitləri də gündəmdədir.
İran mənbələrinin məlumatına görə, tərəflər arasında aparılan müzakirələr nəticəsində milyardlarla dolların azad edilməsi və neft satışına tətbiq olunan məhdudiyyətlərin yumşaldılması məsələləri razılaşdırılıb.
Neft ixracı üçün yeni imkanlar
Mümkün razılaşma çərçivəsində İranın neft ixracından gəlir əldə etməsinə şərait yaradılması nəzərdə tutulur. Bu isə Tehran üçün iqtisadi baxımdan ən mühüm nəticələrdən biri hesab edilir.
Nüvə Dosyesində Mövqelər Dəyişdi
“Sıfır zənginləşdirmə” tələbi gündəmdən çıxdı
Müharibənin əvvəlində ABŞ və sionist rejim İranın nüvə proqramının tam dayandırılmasını tələb edirdi.
Lakin son müzakirələrdə əsas diqqət proqramın tam ləğvinə deyil, mövcud vəziyyətin qorunmasına və gələcək danışıqlara yönəlib.
Müzakirələr ikinci mərhələyə saxlanıldı
İranın nüvə fəaliyyəti, zənginləşdirilmiş materiallar və digər texniki məsələlərin ayrıca danışıqlar mərhələsində müzakirə ediləcəyi bildirilir.
Bu da Tehranın ən həssas hesab etdiyi məsələlərdən birinin ilkin memorandumdan kənarda saxlanılması deməkdir.
Sionist rejim Mətbuatında Narahatlıq
“Ən böyük qalib İran oldu”
Rejim mediasında yayımlanan bəzi şərhlərdə İranın mövqeyini qoruduğu və əsas strateji hədəflərindən geri çəkilmədiyi vurğulanır.
Şərhçilər qeyd edirlər ki, nüvə proqramı tam dayandırılmayıb, raket proqramı gündəmə gətirilməyib, dondurulmuş vəsaitlərin azad olunması müzakirə olunur və Tehran bölgədəki təsir imkanlarını saxlayır.
Yeni Regional Reallıq
Mövcud təhlillərə görə, Vaşinqton müharibənin əvvəlində bölgədə yeni şərtlər formalaşdırmağa çalışsa da, son nəticədə bir sıra məsələlərdə Tehranın irəli sürdüyü prinsipləri nəzərə almaq məcburiyyətində qalıb.
Razılaşmanın yekun mətninin necə olacağı və bütün müddəaların hansı formada həyata keçiriləcəyi qarşıdakı günlərdə daha aydın məlum olacaq. Bununla belə, artıq indidən bir çox müşahidəçilər prosesin Yaxın Şərqdə yeni siyasi mərhələnin başlanğıcı ola biləcəyini bildirirlər.
