Fidan İrana açıq mesaj verdi
Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında imzalanmış Məkkə Birgə Müdafiə Sazişi ilə bağlı açıqlama verib.
Fidan sazişin İranı və ya başqa bir dövləti hədəf almadığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, razılaşmaya üzv ölkələrə hücum etmədiyi müddətdə heç bir dövlət bu müdafiə mexanizminin hədəfi hesab olunmayacaq.
Türkiyəli nazirin açıqlaması yeni müdafiə əməkdaşlığının regiondakı qüvvələr nisbətinə mümkün təsirləri və xüsusilə İranla münasibətlərə dair müzakirələrin fonunda səsləndirilib.
Saziş NATO-nun 5-ci maddəsi ilə müqayisə edildi
Fidan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin texniki baxımdan NATO-nun 5-ci maddəsində nəzərdə tutulan kollektiv müdafiə prinsipinə bənzədiyini bildirib.
Bu prinsipə əsasən, üzv dövlətlərdən birinə edilən hücum ümumi təhlükəsizlik məsələsi kimi qiymətləndirilir. Məkkə sazişində də Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan arasında kollektiv çəkindirmə və müdafiə əməkdaşlığının gücləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Fidan saziş çərçivəsində ayrıca idarəetmə mexanizminin yaradılacağını da açıqlayıb.
Nazirlik komitəsi və baş katiblik yaradılacaq
Türkiyənin xarici işlər nazirinin sözlərinə görə, yeni müdafiə mexanizmi çərçivəsində NATO-dakı strukturlara bənzər nazirlər komitəsi fəaliyyət göstərəcək.
Bununla yanaşı, sazişin fəaliyyətini əlaqələndirəcək baş katibliyin yaradılması da nəzərdə tutulur.
Fidan müdafiə sənayesi və texnologiya sahəsində əməkdaşlığı sazişin ən mühüm müddəalarından biri adlandırıb. Bu istiqamətdə üç ölkənin mövcud hərbi-texnoloji imkanlarının birləşdirilməsi və birgə layihələrin həyata keçirilməsi gözlənilir.
Misir də müdafiə sazişinə qoşula bilər
Fidanın açıqlamasında diqqətçəkən məqamlardan biri də Misirlə bağlı olub.
Türkiyəli nazir bildirib ki, müəyyən texniki məsələlər həll edildikdən sonra Misirin də Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinə qoşulması mümkündür.
Bu halda hazırda Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanı bir araya gətirən müdafiə mexanizmi daha geniş regional təhlükəsizlik əməkdaşlığına çevrilə bilər.
Qırmızı dəniz Türkiyə üçün strateji əhəmiyyət daşıyır
Hakan Fidan Qırmızı dənizdə gəmiçiliyin təhlükəsizliyinə də toxunub.
Onun sözlərinə görə, Qırmızı dənizdə dəniz nəqliyyatının təhlükəsizliyi Türkiyənin birbaşa maraqlarına təsir edir. Bu səbəbdən Ankara Səudiyyə Ərəbistanının rəhbərlik etdiyi beynəlxalq əməkdaşlıq mexanizmində iştirak etməli olduğunu düşünür.
Qırmızı dəniz və ona bağlı dəniz yolları beynəlxalq ticarət və enerji daşımaları baxımından mühüm əhəmiyyət daşıdığı üçün bölgədəki təhlükəsizlik məsələləri sazişin əsas istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxır.
Danışıqlar 2 il 8 ay davam edib
Fidan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin qısa müddətdə hazırlanmadığını da açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə, Ankara tərəfdaşları və region ölkələri ilə bu müdafiə əməkdaşlığı üzərində 2 il 8 ay ərzində danışıqlar aparıb.
Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan da bundan əvvəl sazişin hər hansı ölkəyə qarşı yönəlmədiyini və regionda sülh, sabitlik və rifahın möhkəmləndirilməsini istəyən dost ölkələrin iştirakına açıq olduğunu bildirmişdi.
Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin əsas məqsədi
Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistan Məkkə Birgə Müdafiə Sazişinin imzalandığını birgə bəyanatla açıqlayıblar.
Üç ölkənin bəyanatında razılaşmanın kollektiv təhlükəsizliyin gücləndirilməsinə xidmət etdiyi bildirilib.
Sazişin əsas məqsədlərindən birinin üzv ölkələrə qarşı mümkün hərbi hücumlar qarşısında kollektiv çəkindirmə imkanlarının artırılması olduğu vurğulanıb.
Fidanın son açıqlaması isə yeni müdafiə mexanizminin İranla mümkün qarşıdurma üçün yaradıldığı barədə müzakirələrə Ankaranın cavabı kimi diqqət çəkir. Türkiyə tərəfi sazişin hücum deyil, kollektiv müdafiə xarakteri daşıdığını və heç bir ölkənin əvvəlcədən hədəf müəyyən edilmədiyini bildirir.
