İran və Oman razılaşmaya yaxınlaşıb
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Hörmüz boğazında gəmilərin istifadə edəcəyi yeni keçid marşrutunun müəyyənləşdirilməsi ilə bağlı Omanla danışıqların davam etdiyini açıqlayıb.
Əraqçinin sözlərinə görə, Tehran və Maskat arasında aparılan müzakirələr əhəmiyyətli dərəcədə irəliləyib və tərəflər razılaşmaya çox yaxındır.
İranın rəsmi xəbər agentliyinin məlumatına əsasən, Əraqçi bu açıqlamanı Prezident Məsud Pezeşkian və digər yüksək vəzifəli rəsmilərin iştirakı ilə “Jurnalistlər Günü” münasibətilə Daxili İşlər Nazirliyində keçirilən mətbuat konfransında verib.
Nazir bildirib ki, danışıqların əsas məqsədi Hörmüz boğazından keçən gəmilər üçün yeni marşrutun müəyyənləşdirilməsidir.
Hörmüz boğazının açılması üçün ABŞ-yə şərt qoyuldu
Əraqçi vurğulayıb ki, İranla Oman arasında yeni keçid marşrutu üzrə razılaşmanın əldə edilməsi Hörmüz boğazının avtomatik şəkildə tam açılması demək deyil.
Onun sözlərinə görə, boğazın açılması bir sıra siyasi şərtlərin yerinə yetirilməsindən asılıdır.
İranın xarici işlər naziri əsas məsələlərdən biri kimi ABŞ-nin İslamabad Anlaşma Memorandumunun pozulması nəticəsində yaranmış vəziyyəti aradan qaldırmasını göstərib.
Əraqçi bildirib ki, Vaşinqtonun üzərinə düşən öhdəliklərlə bağlı məsələ həll edilmədən Hörmüz boğazının tam açılması gündəmə gəlməyəcək.
“İranın idarəetmə rolunun zəiflədilməsi qəbuledilməzdir”
Əraqçinin sözlərinə görə, ABŞ-nin iyulun əvvəlində müdaxilələrə başlamasından əvvəl Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti müharibədən əvvəlki səviyyənin təxminən 60 faizinə qədər bərpa olunmuşdu.
İranlı nazir mövcud razılaşmaların pozulmasının və Tehranın Hörmüz boğazının idarə edilməsindəki rolunun zəiflədilməsinin İran üçün qəbuledilməz olduğunu vurğulayıb.
Tehran bu səbəbdən boğazdakı əvvəlki gəmiçilik sisteminə qayıtmağı uyğun hesab etmir.
Hörmüz boğazı üçün müvəqqəti marşrut hazırlanır
Əraqçi bildirib ki, İran və Oman hazırda Hörmüz boğazında müvəqqəti keçid xəttinin yaradılması üzərində işləyirlər.
Onun sözlərinə görə, əvvəllər tətbiq olunan gəmi hərəkətinin ayrılması sistemi artıq Tehran üçün məqbul deyil. Buna görə də yeni marşrutun müəyyənləşdirilməsi məqsədilə hərbi və dənizçilik sahəsində texniki müzakirələr aparılır.
Tərəflər yenilənmiş xəritələr əsasında yeni keçid sisteminin yaradılması imkanlarını nəzərdən keçirirlər.
Daimi sistemə keçid üçün zəmin hazırlanır
İranın xarici işlər naziri qeyd edib ki, hazırda müzakirə edilən müvəqqəti marşrut gələcəkdə daimi gəmi hərəkətinin ayrılması sisteminin yaradılması üçün əsas rolunu oynaya bilər.
Əraqçinin sözlərinə görə, məsələnin həm texniki, həm də hüquqi baxımdan mürəkkəb olması səbəbindən birbaşa daimi sistemə keçmək mümkün deyil.
Bu səbəbdən yekun razılaşma əldə edilənədək müvəqqəti keçid marşrutunun tətbiqi nəzərdə tutulur.
Hərbi və dəniz qüvvələri arasında danışıqlar aparılıb
Əraqçi İran və Omanın müvafiq hərbi və dəniz strukturları arasında mövcud xəritələr əsasında danışıqların keçirildiyini də açıqlayıb.
Onun sözlərinə görə, bu müzakirələr yekunlaşdıqdan sonra Hörmüz boğazında gəmilərin istifadə edəcəyi yeni marşrut dəqiqləşdiriləcək.
Marşrutun müəyyənləşdirilməsi zamanı gəmiçiliyin təhlükəsizliyi, hüquqi məsələlər, dəniz sərhədləri və digər texniki amillər nəzərə alınacaq.
Hörmüz boğazı ilə bağlı iki ayrı məsələ
Əraqçinin açıqlaması Tehran üçün Hörmüz boğazında yeni keçid marşrutunun müəyyənləşdirilməsi ilə boğazın tam açılmasının iki ayrı məsələ olduğunu göstərir.
İran Omanla texniki və hüquqi razılaşmaya yaxınlaşsa da, boğazın tam açılmasını ABŞ ilə bağlı siyasi şərtlərin yerinə yetirilməsinə bağlayır.
Beləliklə, Tehran və Maskat arasında danışıqlar yekun mərhələyə yaxınlaşsa da, dünyanın ən mühüm enerji və dəniz nəqliyyatı yollarından biri olan Hörmüz boğazının gələcək rejimi ilə bağlı siyasi qeyri-müəyyənlik davam edir.
