İranın dəniz blokadasının ağır maliyyə yükü
ABŞ-nin İrana qarşı həyata keçirdiyi dəniz blokadasının maliyyə və hərbi ehtiyatlar baxımından Vaşinqton üçün ciddi xərc yaratdığı bildirilir.
Bloomberg-in cümə axşamı yayımladığı hesablamalara görə, İrana qarşı hərbi əməliyyatlar və dənizdə blokadanın təmin edilməsi ABŞ büdcəsinə milyardlarla dollara başa gəlir.
Agentliyin hesablamasına əsasən, iyulun 14-dən etibarən tətbiq edilən dəniz blokadası çərçivəsində hərbi gəmilərin əməliyyat xərclərinin təxminən 2 milyard dollara çatdığı bildirilir.
Reuters də ABŞ-nin iyulun 14-də İrana qarşı dəniz blokadasını yenidən tətbiq etdiyini və bundan sonra İranın Hörmüz boğazı vasitəsilə Çinə əhəmiyyətli həcmdə yeni xam neft yükü göndərə bilmədiyini yazıb.
Hər gün 32,5 milyon dollar
Bloomberg-in təqdim etdiyi hesablamalara görə, İrana qarşı dəniz blokadasının davam etdirilməsi ABŞ-yə gündə təxminən 32,5 milyon dollara başa gəlir.
Bu isə ay ərzində təxminən 1 milyard dollar əlavə xərc deməkdir.
Hesabatda blokadanın özü ilə yanaşı, ABŞ-nin İranla qarşıdurma çərçivəsində həyata keçirdiyi daha geniş hərbi fəaliyyətin də böyük maliyyə yükü yaratdığı vurğulanır.
ABŞ Konqresinin Büdcə İdarəsinin ayrıca hesablamalarına görə, İranla hərbi qarşıdurma avqustun 1-dək ABŞ Müdafiə Nazirliyinə təxminən 38 milyard dollara başa gəlib. Münaqişənin intensivliyindən asılı olaraq əlavə aylıq xərclərin 2-3 milyard dollar səviyyəsində davam edə biləcəyi qiymətləndirilir.
ABŞ-nin raket ehtiyatları da azalır
Məsələnin yalnız maliyyə xərcləri ilə məhdudlaşmadığı bildirilir.
Mövcud hesablamalar ABŞ-nin bəzi raketdən müdafiə sistemləri üçün nəzərdə tutulan tutucu raket ehtiyatlarının əhəmiyyətli hissəsinin artıq istifadə edildiyini göstərir.
Konqresin Büdcə İdarəsinin təhlilinə görə, 2025-ci ilin iyunundan etibarən müəyyən növ raketdən müdafiə vasitələrinin ABŞ ehtiyatlarının təxminən yarısından üçdə ikisinədək hissəsi sərf olunub. Bu ehtiyatların tam bərpasının, istehsal sürətləndirilsə belə, ən azı beş il çəkə biləcəyi bildirilir.
Blokada hərbi qarşıdurmanın əsas cəbhələrindən birinə çevrilib
ABŞ-nin dəniz blokadası İranın neft ixrac imkanlarını məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır. Sentyabrın əvvəlində yayılan məlumatlara görə, blokadanın yenidən tətbiqindən sonra İran təxminən yeddi həftə ərzində Hörmüz boğazından əhəmiyyətli həcmdə xam neft ixrac edə bilməyib.
Bununla yanaşı, İran qüvvələri blokadanı həyata keçirən ABŞ hərbi gəmilərini də hədəfə almağa cəhd edib. ABŞ Mərkəzi Komandanlığının məlumatına görə, sentyabrın əvvəlində İran ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin gəmilərinə ballistik raketlər atıb, lakin həmin hücumlardan bəzilərində gəmilərə zərər dəyməyib.
Vaşinqton üçün ikiqat təzyiq
Beləliklə, dəniz blokadasının davam etdirilməsi Vaşinqton qarşısında iki əsas məsələ yaradır: əməliyyatların milyardlarla dollarla ölçülən maliyyə yükü və strateji hərbi sursat ehtiyatlarının azalması.
Bloomberg-in hesablamasında blokadanın aylıq xərcinin təxminən 1 milyard dollara çatdığı bildirilirsə, ABŞ Konqresinin Büdcə İdarəsinin daha geniş hesablamaları İranla qarşıdurmanın ümumi xərcinin on milyardlarla dollar olduğunu göstərir.
Qarşıdurmanın uzanması xərcləri artıra bilər
Münaqişənin nə qədər davam edəcəyi qeyri-müəyyən olduğundan ABŞ-nin qarşıdakı dövrdə üzləşəcəyi ümumi maliyyə yükünü dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Lakin hazırkı göstəricilər dənizdə genişmiqyaslı hərbi mövcudluğun saxlanılmasının və istifadə edilən sursat ehtiyatlarının yenilənməsinin Vaşinqton üçün uzunmüddətli xərc yaradacağını göstərir.
Bu səbəbdən İrana qarşı dəniz blokadasının nəticələri artıq yalnız Tehran üzərində yaradılan iqtisadi təzyiqlə deyil, həmin təzyiqi davam etdirməyin ABŞ üçün yaratdığı maliyyə və hərbi xərclərlə də ölçülür.
