Azərbaycan Avropa Reytinqində İkinci Pillədədir
Avropa Şurasının 2025-ci il üzrə “Avropada həbsxanalar və məhbuslar” adlı illik hesabatına əsasən, Azərbaycan hər 100 min nəfərə düşən məhbus sayına görə Avropada ikinci yeri tutur.
- Azərbaycan Avropa Reytinqində İkinci Pillədədir
- Hüquqşünas: Həbs Cəzasına Üstünlük Verilir
- Məhbusların sayı son illərdə artıb
- İstintaq zamanı həbs halları çoxdur
- Alternativ Cəzalar Niyə Tətbiq Olunmur?
- Girov və ev dustaqlığı nadir hallarda seçilir
- Məhkəmə qərarlarının əsaslandırılması müzakirə mövzusudur
- Siyasi Motivli Həbslər Müzakirələrin Mərkəzindədir
- Rəsmi Mövqe: Humanistləşdirmə İstiqamətində Addımlar Atılıb
- Probasiya sisteminin rolu artır
- Narkotik cinayətləri statistikaya ciddi təsir göstərir
- Problemin Həlli Nədə Görülür?
- Yeni həbsxanalar deyil, islahatlar
- Bəraət və şərti cəza məsələləri gündəmdədir
Hesabatda qeyd olunur ki, ölkədə hər 100 min nəfərə 271 məhbus düşür. Bu göstərici üzrə Azərbaycan yalnız Türkiyədən geri qalır. Türkiyədə hər 100 min nəfərə 458 məhbus düşür.
Eyni zamanda, Azərbaycan penitensiar müəssisələrində hər 100 yerə 98 məhbus düşməsi ilə Avropa ölkələri arasında 17-ci sırada qərarlaşıb.
Hüquqşünas: Həbs Cəzasına Üstünlük Verilir
Məhbusların sayı son illərdə artıb
Vəkil Fariz Namazlı bildirib ki, məhbus sayının yüksək olmasının əsas səbəblərindən biri həbs cəzasına üstünlük verən mövcud cəza siyasətidir.
Onun sözlərinə görə, 2020-ci ildə Azərbaycanda 21 min 694 məhbus olduğu halda, 2025-ci ilin əvvəlinə bu rəqəm 27 min 673 nəfərə yüksəlib.
Fariz Namazlı qeyd edib ki, istintaq dövründə həbs qətimkan tədbirlərinin geniş tətbiqi də bu statistikaya təsir göstərir.
İstintaq zamanı həbs halları çoxdur
Hüquqşünasın sözlərinə görə, 2025-ci ilin əvvəlinə olan göstəricilərdə məhkumların 20,8 faizi istintaq müddətində həbs edilmiş şəxslərdən ibarətdir.
O hesab edir ki, məhkəmələr alternativ qətimkan tədbirlərindən kifayət qədər istifadə etmir.
Alternativ Cəzalar Niyə Tətbiq Olunmur?
Girov və ev dustaqlığı nadir hallarda seçilir
Fariz Namazlı vurğulayır ki, qanunvericilikdə nəzərdə tutulan alternativ tədbirlər praktikada çox məhdud şəkildə tətbiq edilir.
Onun sözlərinə görə, girov qətimkan tədbiri demək olar ki, istifadə olunmur. Ev dustaqlığı isə əsasən müəyyən kateqoriyalı cinayət işlərində tətbiq edilir.
Ağır və xüsusilə ağır cinayət işlərində isə əksər hallarda həbs qətimkan tədbiri seçilir.
Məhkəmə qərarlarının əsaslandırılması müzakirə mövzusudur
Hüquqşünas bildirir ki, həbs qərarlarının bir çoxunda hüquqi əsaslandırma kifayət qədər ətraflı göstərilmir.
Onun sözlərinə görə, bu məsələ ilə bağlı Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinin Azərbaycan haqqında qəbul etdiyi qərarlarda da tənqidlər yer alıb.
Siyasi Motivli Həbslər Müzakirələrin Mərkəzindədir
Fariz Namazlı hesab edir ki, siyasi motivli hesab olunan həbslər də ümumi statistikaya təsir göstərən amillərdəndir.
Onun sözlərinə görə, müxtəlif hüquq müdafiəçilərinin hazırladığı siyahılarda yüzlərlə siyasi məhbusun olduğu göstərilir və bəzi hallarda məlumat çatışmazlığı səbəbindən bütün şəxslərin siyahıya daxil edilməsi mümkün olmur.
Hüquqşünas qeyd edir ki, siyasi xarakterli hesab edilən işlərdə həbs qətimkan tədbirlərindən istifadə ilə bağlı beynəlxalq təşkilatların da tənqidləri mövcuddur.
Rəsmi Mövqe: Humanistləşdirmə İstiqamətində Addımlar Atılıb
Probasiya sisteminin rolu artır
Milli Məclisin İnsan Hüquqları Komitəsinin sədri Zahid Oruc bildirib ki, son illərdə məhkəmə-hüquq sistemində aparılan islahatlar nəticəsində cəza siyasətinin humanistləşdirilməsi istiqamətində mühüm dəyişikliklər həyata keçirilib.
Onun sözlərinə görə, Cinayət Məcəlləsinin yüzlərlə maddəsində dəyişiklik edilib, bəzi əməllər dekriminallaşdırılıb və probasiya sistemi genişləndirilib.
Deputat qeyd edib ki, hazırda minlərlə şəxs elektron nəzarət vasitələri altında azadlıqdan məhrum edilmədən cəza çəkir.
Narkotik cinayətləri statistikaya ciddi təsir göstərir
Zahid Orucun sözlərinə görə, məhkumların təxminən 35-40 faizi narkotiklərlə bağlı cinayətlərə görə cəza çəkir.
Bu isə ümumi məhbus statistikasına əhəmiyyətli təsir göstərən əsas amillərdən biri hesab olunur.
Problemin Həlli Nədə Görülür?
Yeni həbsxanalar deyil, islahatlar
Ekspertlər və rəsmilər problemin həllinin yalnız yeni penitensiar müəssisələrin tikilməsi ilə mümkün olmadığını bildirirlər.
Onların fikrincə, əsas diqqət məhkəmə-hüquq sisteminin təkmilləşdirilməsinə, alternativ cəzaların daha geniş tətbiqinə, sosial problemlərin həllinə və cinayətlərin yaranma səbəblərinin aradan qaldırılmasına yönəldilməlidir.
Bəraət və şərti cəza məsələləri gündəmdədir
Müzakirələrdə məhkəmələrin bəraət hökmlərinin azlığı, şərti cəza mexanizmlərinin məhdud tətbiqi və istintaqın sonunda cəza qərarlarının üstünlük təşkil etməsi kimi məsələlər də tez-tez qeyd olunur.
Mütəxəssislər hesab edirlər ki, alternativ cəza institutlarının genişləndirilməsi məhbus sayının azaldılmasına və penitensiar sistem üzərindəki yükün yüngülləşdirilməsinə töhfə verə bilər.
