ABŞ Qoşunlarının Çıxarılması ilə Bağlı Maddələr
İranın “Təsnim” xəbər agentliyi məlumatlı mənbəyə istinadən Tehran və Vaşinqton arasında əldə olunduğu bildirilən memorandumun bəzi detallarını açıqlayıb.
- ABŞ Qoşunlarının Çıxarılması ilə Bağlı Maddələr
- Sanksiyaların Aradan Qaldırılması Prosesi
- Yeni məhdudiyyətlər tətbiq edilməyəcək
- Neft və maliyyə əməliyyatlarına güzəştlər
- Nüvə Dosyesi üzrə Danışıqlar Davam Edəcək
- 60 günlük yeni mərhələ
- Son Dəqiqə Dəyişiklikləri
- Livanın suverenliyi sənədə daxil edilib
- Hürmüz boğazı ilə bağlı yeni mexanizm
- Regionda Yeni Geosiyasi Mərhələ
Məlumata görə, sənədin 4-cü maddəsində ABŞ-ın döyüş qüvvələrinin yekun razılaşmadan 30 gün sonra İran ətrafındakı bölgələrdən çıxarılması nəzərdə tutulur.
Eyni zamanda, memorandumun 9-cu maddəsinə əsasən, yekun saziş üzrə aparılacaq 60 günlük danışıqlar müddətində ABŞ bölgəyə əlavə hərbi qüvvə göndərməyəcək. Qarşılığında isə İran bu müddət ərzində nüvə proqramı ilə bağlı yeni addımlar atmayacaq.
Sanksiyaların Aradan Qaldırılması Prosesi
Yeni məhdudiyyətlər tətbiq edilməyəcək
Mənbənin sözlərinə görə, Vaşinqton danışıqlar dövründə İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməmək öhdəliyi götürüb.
Bundan əlavə, yekun saziş əldə olunacağı təqdirdə ABŞ-ın ilkin və ikincili sanksiyaları, eləcə də beynəlxalq səviyyədə tətbiq olunan bəzi məhdudiyyətlərin ləğvi nəzərdə tutulur.
Neft və maliyyə əməliyyatlarına güzəştlər
Memorandumun 11-ci maddəsinə əsasən, sənəd imzalandıqdan sonra İranın neft, neft məhsulları və neft-kimya məhsullarının satışı ilə bağlı sanksiyalara istisnalar tətbiq ediləcək.
Bu güzəştlər daşınma, sığorta, satış və maliyyə əməliyyatlarını da əhatə edəcək. Məqsəd İranın enerji ixracını və maliyyə dövriyyəsini bərpa etməkdir.
Nüvə Dosyesi üzrə Danışıqlar Davam Edəcək
60 günlük yeni mərhələ
Məlumata görə, memorandumun 8-ci maddəsi çərçivəsində uranın zənginləşdirilməsi və nüvə materiallarının gələcək taleyi ilə bağlı ayrıca danışıqlar aparılacaq.
Bu prosesin ilkin mərhələsi 60 gün davam edəcək və zərurət yaranacağı halda müddət uzadıla biləcək.
İran və ABŞ arasında ən mürəkkəb mövzulardan biri hesab olunan nüvə proqramı məsələsinin yekun razılaşmanın əsas hissələrindən biri olacağı bildirilir.
Son Dəqiqə Dəyişiklikləri
Livanın suverenliyi sənədə daxil edilib
“Təsnim”in məlumatına görə, memorandumun elan edilməsindən əvvəl son saatlarda bir sıra dəyişikliklər aparılıb.
Bu dəyişikliklərdən biri Livanın suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmətlə bağlı ifadənin sənədin birinci maddəsinə əlavə olunması olub.
Mənbə iddia edir ki, bu müddəanın mətnə daxil edilməsi ətrafında tərəflər arasında ciddi müzakirələr aparılıb.
Hürmüz boğazı ilə bağlı yeni mexanizm
Sənədin digər mühüm əlavələrindən biri Hürmüz boğazında gəmiçilik xidmətlərinin İran və Oman tərəfindən birgə idarə olunması ilə bağlı müddəadır.
Razılaşmaya əsasən, ilk 60 gün ərzində boğazdan keçən gəmilərdən hər hansı xidmət haqqı alınmayacaq. Bu müddət başa çatdıqdan sonra isə İranın xidmət haqları tətbiq etməsi nəzərdə tutulur.
Regionda Yeni Geosiyasi Mərhələ
Açıqlanan detallar Tehran və Vaşinqton arasında əldə olunan anlaşmanın təkcə nüvə məsələsini deyil, həm də regional təhlükəsizlik, hərbi mövcudluq, enerji ticarəti və Livan kimi həssas mövzuları əhatə etdiyini göstərir.
Bununla belə, sənədin tam mətni hələ ictimaiyyətə açıqlanmadığından, razılaşmanın yekun nəticələri və tətbiq mexanizmləri qarşıdakı günlərdə daha aydın olacaq.
