İran və ABŞ arasında tarixi razılaşma iddiası
İran və ABŞ arasında aylarla davam edən dolayı danışıqlardan sonra mühüm razılaşmanın əldə olunduğu bildirilir. İran mediasında yayılan məlumatlara görə, tərəflər iqtisadi sanksiyalar, dondurulmuş aktivlər, nüvə proqramı və regional təhlükəsizlik məsələlərini əhatə edən geniş çərçivəli anlaşma üzərində razılığa gəliblər.
- İran və ABŞ arasında tarixi razılaşma iddiası
- ABŞ hansı öhdəlikləri götürür?
- 24 milyard dollarlıq vəsaitin azad edilməsi
- Neft sanksiyalarının ləğvi
- 300 milyard dollarlıq iqtisadi paket
- İranın üzərinə düşən öhdəliklər
- Nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyi
- Nüvə proqramı nəzarətdə qalacaq
- Hörmüz boğazı və dəniz blokadası
- Blokadanın dayandırılması planlaşdırılır
- Beynəlxalq təsdiq gözlənilir
- Region üçün yeni mərhələ
Məlumatda qeyd olunur ki, rəsmi imza mərasiminin 19 iyun tarixində keçirilməsi planlaşdırılır.
ABŞ hansı öhdəlikləri götürür?
24 milyard dollarlıq vəsaitin azad edilməsi
Razılaşmaya əsasən, İrana məxsus və müxtəlif ölkələrdə dondurulmuş 24 milyard dollar həcmində aktivlərin üzərindəki məhdudiyyətlər aradan qaldırılacaq.
Bildirilib ki, həmin məbləğin 12 milyard dolları rəsmi imzalanma mərasimindən əvvəl Tehranın sərəncamına qaytarılacaq.
Neft sanksiyalarının ləğvi
Sənədə görə, ABŞ İranın neft ixracına tətbiq etdiyi sanksiyaları aradan qaldıracaq və yeni məhdudiyyətlər tətbiq etməyəcək.
Bu addımın İran iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərəcəyi və ölkənin enerji bazarına daha geniş şəkildə qayıtmasına imkan yaradacağı gözlənilir.
300 milyard dollarlıq iqtisadi paket
Razılaşmada ABŞ və müttəfiqlərinin İran iqtisadiyyatının yenidən canlandırılması üçün ən azı 300 milyard dollar dəyərində inkişaf və investisiya layihələrinə dəstək verməsi nəzərdə tutulur.
Bundan başqa, Vaşinqtonun Qərbi Asiyada hərbi mövcudluğunu genişləndirməmək öhdəliyi də sənəddə yer alır.
İranın üzərinə düşən öhdəliklər
Nüvə silahı hazırlamamaq öhdəliyi
Tehranın Nüvə Silahlarının Yayılmaması Müqaviləsinə sadiqliyini davam etdirəcəyi bildirilir.
Razılaşmaya əsasən, İran nüvə silahı hazırlamayacağını və bu istiqamətdə fəaliyyət göstərməyəcəyini rəsmən təsdiqləyəcək.
Nüvə proqramı nəzarətdə qalacaq
Məlumata görə, nüvə fəaliyyəti ilə bağlı gələcək mexanizmlər ayrıca mərhələlərdə müzakirə olunacaq və beynəlxalq nəzarət prosedurları müəyyən ediləcək.
Hörmüz boğazı və dəniz blokadası
Blokadanın dayandırılması planlaşdırılır
Mənbələrin bildirdiyinə görə, ABŞ-ın İrana qarşı tətbiq etdiyi dəniz blokadasının dayandırılması prosesi başlayacaq.
Bununla yanaşı, Hörmüz boğazında gəmiçilik fəaliyyətinin tam bərpası və təhlükəsizlik tədbirlərinin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Beynəlxalq təsdiq gözlənilir
Razılaşmanın yekun mətninin daha sonra BMT Təhlükəsizlik Şurasında da müzakirəyə çıxarılması və beynəlxalq hüquqi çərçivədə təsdiqlənməsi planlaşdırılır.
Region üçün yeni mərhələ
Analitiklər hesab edirlər ki, bu razılaşma qüvvəyə minərsə, Qərbi Asiyada son illərin ən mühüm geosiyasi dönüş nöqtələrindən biri ola bilər.
Bununla belə, sənədin bütün müddəalarının tam icrası, tərəflərin öhdəliklərə nə dərəcədə əməl edəcəyi və regiondakı digər aktorların mövqeyi prosesin gələcək taleyini müəyyənləşdirəcək.
